TARAMA, HATCH, BHATCH

Transkript

1 Command: l LINE From point: 0,0 To point: 0,100 To point: 50,100 To To To To point: 80,70 To To To point: @40<210 80,70 TARAMA, HATCH, BHATCH Tarama denilince aklınıza saçınızı taramak gelebilir ilk anda, ama bu o değil Dersimiz AutoCAD olduğuna göre; taramak da nesnelerle alakalı birşey olsa gerek. Evet teknik resim dersi alanlar bilirler; bir nesnenin anlamlı hale gelebimesi için değişik şekillerde taranması (içinin) gerekir. Hani değişik mobilya resimleri görürsünüz, sağa yatık çizgiler şu anlama, sola yatıklar bu anlama gelir diye söylerler size, işte tam da bilgisayardaki de, siz mühendislerin çizimlerinin anlamlı hale gelmesi için yapılmış bir kolaylık Bu kadar geyikten sonra artık başlayalım, ne dersiniz? Hatch: Herhangi olan veya olmayan bir nesnenin içini taramamıza yarar. Bunu denemek için ekrana bir şekil çizin. Komut: hatch Enter pattern name or [?/Solid/User defined] <ANGLE>: ( Burada sizden tarama dokusunun ismini girmenizi isteyecektir, eğer biliyorsanız ismini girin( ezberlemeye hiç gerek yok), bilmiyorsanız? ile gelecek olan listeden tarama dokunuzu seçebilirsiniz.) Scale for pattern <1.0000>: 1 (tarama dokusunu için bir ölçek katsayısı girmenizi isteyecektir.) Angle for pattern <0>: (Tarama dokusunun açısını girebilir ya da ekrandan işaretleyebilirsiniz) Select hatch boundaries or press ENTER for direct hatch option,

2 Select objects: 1 found (içini tarayacağınız nesneyi seçin) Select objects: (Enter ile çıkın) Associative Hatch diye bir şeyde var ki; bunu seçerseniz, tarama dokunuz nesnenizin boyutlarını ya da şeklini değiştirseniz bile onunla birlikte hareket eder. Aksi halde tarama dokunuz, sizin şekli değiştirmenize göre değişmeyecek, olduğu gibi kalacaktır. Bhatch: Boundary Hatch Yukarıda bahsettiğim komut (associative hatch) burada devreye giriyor. Burada çerçeve ile tarama desenini bir anlamda ilişkilendirmiş oluyorsunuz. Desen seçme hakkında biraz bilgi: Komutu yazdığınızda karşınıza gelecek listede desenin şeklini görüyor olacaksınız. Burada birkaç desen seçme yöntemimiz var. Predefined: Önceden tanımlanmış olan desenleri kullanmanızı sağlar. User-defined: Kullanıcı tarafından tanımlanmış bir çizgi tipi kullanılarak taramanızı sağlar. Custom:.pat uzantılı dosyalarda olan desenleri kullanmanızı sağlar. Desenlerin listesi çok uzun olduğu için burada vermiyorum merak edenler Kim korkar Bilgisayardan: AutoCAD R14, sayfa 305 de bulabilirler Karşınıza gelen listede birde Advanced.. diye komut göreceksiniz. İşinize yarayabilir diyerekten buradan bahsetmek istiyorum diyelim ki içiçe çizlmiş şekilleriniz var, ve siz değişik versiyonlarda tarama yapmak istiyorsunuz o halde burayı kullanacaksınız. Orada göreceğiniz Boundary Style bülümünde taramaların öngörünümünü görebilirsiniz. İşinize yarayacak olan taramayı burayı kulanarak seçeceksiniz. Baharda Hamallık Yapmaya Son AutoCAD sizinle Bu ayki yazımıza sizlere birşeyler anlatarak başlamak istiyorum. Üstelik yazımızın sonunda ilginç ve güzel bir yerleşim bulabilirseniz lütfen bana mail atın Lise yıllarındayken hep düşünürdük hani; Bu integralleri, türevleri öğreniyoruz da, gerçek hayatta nerede kullanacağız?. Şimdi aynı soruyu AutoCAD için de soranlar var mı? diye düşünerek size bir örnek vereceğim. Bu AutoCAD i nerede kullanacağız? Hayal gücünüzün ulaştığı her yerde, AutoCAD i çizim yapmak için kullanabilirsiniz. Bahar geldi, havalar ısındı artık. Bahar geldiğinde evlerde bir hareket başlar. Sobalar kaldırılır, halılar yıkanır, duvarlar boyanır, kısacası tüm eşyalar şöyle bir temizlikten geçerler. Kış ayının verdiği sıkıcılığı üzerimizden atmak isteriz. Bazen yeni eşyalar alınır, eskiler atılır. Bazen de eşyaların yerleri değiştirilerek değişik bir hava oluşturulmak istenir. Ama bilirsiniz ki, evimizin demirbaşı hükmündeki bu eşyalar pek de hafif değildir. Oraya koyarsınız olmaz, buraya koyarsınız uymaz. Ya kanepe koltuğun yanında hoş durmamıştır, ya da masa yerine uymamıştır. Sonunda deneme yanılma yolu kullanılmak suretiyle bir karara varılır. Varılır varılmasına da, evin erkeğine yazık olur. Adamcağız bir cumartesi-pazar evde dinlenecektir, onu da hamallık yaparak geçirmiştir.

3 Buraya bir reklam sloganıyla giriyoruz. Baharda Hamallık Yapmaya Son AutoCAD sizinle Geçenlerde bende odanın havasından sıkılmışım durduk yerde. Bahar geldi, değiştirecen odanın şeklini fikri bende acayip bir yer etmiş. Yatıyorum kalkıyorum aklımda odanın şekli. Boş kaldıkça yeni modeller üretiyorum. Yatağı karşı tarafa alayım, masa da şurada iyi duracak, hem ışık alır cinsinden fikirler var aklımda. Gün geliyor, ve ben kolları sıvamışım. Şöyle öğrenci usulü silip süpürdüm her yeri. Ya da süpürüp sildim. Sıra önemli herhalde Tamam diyorum, hadi Ali, güçlü kaslarını bi konuştur bakalım. Evde arkadaşta yok. Tabi He-Man olmadığımız için, tek tarafını kaldırıp, sürükleme metodunu tercih ediyorum. Yatağı pencere tarafına aldım. Haydaa o da ne? yatak orda hiçte benim düşündüğüm gibi durmuyor. Eni bayağı genişmiş, çok kaba durdu. Hem oda da biraz küçülmüş gibi oldu. Tamda planlarım alt-üst olmuşken, oturuyorum yatağa. Aaa o da ne, karşımda bilgisayar duruyor. Bir ampul oluşuveriyor kafamın üstünde. Yahu neden teknolojiyi kullanmıyorum acaba derken birden Türkiye de olduğum aklıma geliyor. Önce dene, olmazsa bi daha yaparız. (deneme yanılma yöntemi). Kafamın üstünde bir ampul oluşmuştu ya, onu takip ederekten AutoCAD i açıyorum. Şöyle kabaca bir oda çiziyorum kendime. Tabi ölçülendirme bire bir değil. Oranlamada, yerdeki karolar bana yardımcı oluyor. ( rectangle komutunu kullanarak ya da line ları ard arda eklemek suretiyle yapabilirsiniz hiç önemli değil.). Sırada yerine uymayan yatak var. 3,2 karo kadar eni, 7,1 karo kadar da boyu var. ( burada yatak diye nitelendirdiğimiz nesneyi hareket ettireceğimiz için, rectangle ya da polyline komutunu kullanmak avantajımıza olacaktır. Hatch komutunu da görmüştük, nesnelerimizin içini değişik desenlerle doldurabiliriz.). Kanepe, masa ve gardropu da çizdikten sonra, odamın demirbaşları tamamlanmış oldu. (Allahtan öğrenci evi, pek kalabalık değil). Küçük eşyaları boşluklara sıkıştıracağım için, çizimde onlara yer vermiyorum, darılmasınlar. Hem böylece çok vakit almayan, ama beni bahar hamallığından kurtaracak çok basit bir çizim yapıyorum. Artık tüm denemelerimi rotate ve move komutlarını kullanarak yapmaya başlıyorum. ( burada önemli birşeyi belirtmek isterim. Eğer nesneyi üzerine gelerek seçmeye çalışırsanız, genellikle hatch komutunu kullanarak yaptığımız taramaları seçecektir. Nesneyi hareket ettirdiğimizde ise sadece taralı bölge hareket eder. Diğer bir deyişle, yatak orda kalır, sadece içini götütürsünüz. Bu yüzden sağdan-sola seçme yöntemini kullanarak hareket ettireceğimiz nesnenin tamamını seçebiliriz.). yatak orda, kanepe şurda, masa burda derken birçok deneme yaptım. İnanmıyacaksınız belki ama, eski hali gerçekten çok güzelmiş. Bende o yapıda karar kılarak, çektiğim yatak ve kanepeyi eski yerlerine yerleştirdim. Sadece yatağı biraz daha pencereye yaklaştırdım. Aşağıda odamın yerleşim planı gözüküyor. Ve yazının sonunda da bir link olacak. Çizim üzerinde oynama yapabileceğiniz.dwg uzantılı dosya. Yazının başında da dediğim gibi, daha güzel bir yerleşim planı yapabilirseniz, lütfen bana bildirin. Bahar geldiği belli olsun.

4 Bahar geldi, insanın enerjisinin çok yükseklere ulaştığı günler. Eğer sizde bahar temizliğinizi yaptıysanız, artık gezmeye gidebilirsiniz. Benden size bir tavsiye; bu ay içinde bir gün arkadaşlarınızı toplayın, tüm streslerinizi bir yana koyun ve şöyle güzel bir piknik yapın. Doğanın muhteşemliğini bir kez daha müşahede edin. Bakarsınız piknikten döndüğünüzde, stresleriniz bıraktığınız yerde değildir Her yeni gün, başlangıcın habercisidir. Tüm güzellikler sizinle olsun POLYGON, RECTANGLE Bu ayki konumuzda, polygon (çokgen) ve rectangle (diktörtgen) konuları hakkında basit birkaç örnek vereceğim. Yanlarına türkçe anlamlarını verdim, çünkü komutun anlamını bilmek AutoCAD kullanımını basitleştirmek için çok önemli. AutoCAD, çizimi kolaylaştırmak için bir sürü komut ya da kısayolu kullanımımıza sunmuştur. Ancak bunları bilmeden AutoCAD in avantajlarını lehimize kullanmamız olası bir şey değildir. Aksi taktirde yapacağımız çizimlerin, basit bir çizim programı ya da paint brush kullanarak yapacağımız bir çizimden pekde farkı kalmaz. Size bunu kendimden bir örnek vererek açıklayayım. Önceden uyarayım, aslında bu bir çözüm bulma politikasıdır ya da zorda kaldığınızda yapabileceklerinizin sınırlarını zorlamak gibi bir şey... AutoCAD dersini okulda almaya başladığımız yıl, derse giren hocamız bizi küçük bir quiz yapmak için sırayla bilgisayarların başına alıyordu. Konu şu an için çok basit; eşkenar bir beşgen çizilecek, yanında da birkaç ufak atraksiyon( çizgilerle). Tabi zamanda kısıtlı. Ne yaptım dersiniz? Polygon kullandın dediğinizi duyar gibi oluyorum. Ama işin aslı öyle değil... AutoCAD de böyle bir komut olabileceğini tahmin ediyorumi ancak ne polygon(çokgen) aklıma geliyor ne de başka bir şey. Üstün matematik bilgimi kullanarak, eşkenar bir beşgenin iç açılarının ölçüsünü buldum( düşünmeyin: 72 derece ). Tabi sonra klasik AutoCAD komutlarını kullanarak, bir diğer deyişle, çizgileri birleştirerek beşgeni oluşturdum. Sonuç aynı, uzaktan bakınca o da beşgen, ancak zaman kısıtlı demiştim ya; tabi zaman çizimin tamamını bitrmeme müsade etmedi. Bir düşünün böyle bir konumda, şu polygon komutunu bilseydim... işte size kıssadan hisse, AutoCAD ile yapabileceklerinizi düşünün... POLYGON:

5 Command: polygon Enter number of sides <4>: 5 (çokgenimin kenar sayısını giriyorum) Specify center of polygon or [Edge]: 7,5 ( çokgenin merkez noktasını x=7, y=5 olarak giriyorum) Enter an option [Inscribed in circle/circumscribed about circle] <I>: (Enter ile geçiyorum, çokgenimin dışına hayali bir çember çizerek oluşturulacak) Specify radius of circle: 0.5 (çemberin yarıçapı) Burada sadece çemberin yarıçapını uzunluk olarak girdiğim için, normal olarak çokgeni oluşturdu... aşağıdaki örneklere lütfen dikkat edin... Command: polygon Enter number of sides <5>: 3 Specify center of polygon or [Edge]: 7,5 Enter an option [Inscribed in circle/circumscribed about circle] <I>: c Specify radius of circle: 0.5 (yine normal olarak bir üçgen oluşturdu) Command: polygon Enter number of sides <5>: 4

6 Specify center of polygon or [Edge]: 7,7 Enter an option [Inscribed in circle/circumscribed about circle] <I>: Specify radius of (kareyi oluşturdu ancak, burada dikkat edilmesi gereken nokta; çemberin yarıçapını giriş şekli. Çember, çokgenin dışında olacağı için köşesine değmektedir. Ve burada verilen açıda, çokgenin köşesinin bulunacağı açıyı belirtmektedir.) Command: polygon Enter number of sides <5>: 5 Specify center of polygon or [Edge]: 8.5,7 Enter an option [Inscribed in circle/circumscribed about circle] <I>: Specify radius of (aynı şekilde burada da beşgenin köşe açısı 0 derece olarak girilmiştir.) Açıları değişik girerek şeklinizin nasıl oluşturulacağını görün... RECTANGLE: Command: rectangle Specify first corner point or [Chamfer/Elevation/Fillet/Thickness/Width]: 7,7 Specify other corner point: 8,6 Polygon komutu kullanılarakda basitçe bir dörtgen çizilebilir. Rectangle(dörtgen) çiziminde, yukarıda gösterilen Chamfer/Elevation/Fillet/Thickness/Width özelliklerini burada tekrar örneklerle anlatmayacağım. Temmuz ayındaki konumuzda, rectangle komutunu tanımlarken ne işe yaradıklarını söylemiştim. Oradan yararlanarak kendiniz denemeler yapabilirsiniz... Gelecek ay görüşmek dileğiyle... AutoCAD ile ÇİZİM AutoCAD de çizime başlamadan önce başlangıç ve bitiş noktalarımızı bilmeliyiz. Bu iki noktayı belirledikten sonra çizimimizi yapmak daha da kolay bir hal alacaktır. Çizimi oluşturmanın bir kaç yöntemi var: Mutlak koordinat girişi: x ve y koordinatlarının, eğer üç boyutlu çalışıyorsak z koordinatının değerlerini mutlak koordinat olarak girme işi. Örneğin komut satırına 10,15,5

7 girerseniz, çizginizin başlangıç noktası x de 10 birim, y de 15 birim ve z de ise 5 birim uzaklıkta oluşan noktadır. Göreceli koordinat girişi: bir önceki noktayı orjinmiş gibi varsayarak gireceğiniz yeni noktanın uzaklığını girme işi.mutlak koordinat girişinden farklı olarak komut satırında girerken işaretini koyuyoruz. girdiğimizde, oluşturacağımız çizginin son noktasının yeri, bir önceki noktaya göre x de 3, y de 5, ve z de ise 7 birim uzaktaki noktadır. Kutupsal koordinat girişi: bir önceki noktayı orjinmiş gibi varsayarak gireceğiniz yeni noktanın uzaklığını açı ile birlikte girme işi. Burada işaretini komutun önüne yazıyoruz. ifadesi, son girilen noktadan x eksenine göre 30 derece açı ile,10 birim uzaklıkta oluşan noktaya birleştirilir. Silindirik (r, Φ,z) ifadesi ise, x ekseni ile 30 derece açı yapan, 10 birim uzaklıktaki noktanın z eksenine paralel uzantısı ile z=5 doğrusunun kesiştiği noktaya birleştirilir. Küresel koordinatlar: Bir başka giriş şeklide, (R, θ,φ) gibidir. Bu durumda ise x-y düzleminde x ile 30 derece açı yapan, 10 birim uzunluğunda ki nokta ile x-z düzleminde 60 derece açı ile noktanın z ye paralel uzantısının keşistiği noktaya birleştirlir. Nesne kenetlemelerini kullanmak: Daha önce değindiğim nesne kenetleme yöntemlerini kullanarak belli bir noktaya çizginizi birleştirebilirsiniz. Mouse u kullanmak: mouse kullanarakta çizgiler oluşturabilirsiniz. Tabi burada ölçülü olması biraz zor olabilir. Eğer Grid(ızgara) modunda iseniz ve doğrusal olarak çizim yapacaksanız tabi ki kullanabilirsiniz. Hem daha da hızlı olur. Çizim Ayarları Tools menüsünün altından Drawing Aids i tıkladığınızda karşınıza dört ayar kutucuğuna sahip Drawing Aids diyalog kutusu gelir. Modes: Nesne oluşturma, seçme ve ekran görünümüne ait bir kısım ayarlar içerir. Ortho: imlecin sadece x ve y eksenlerine paralel hareket etmesine izin verir. F8 tuşu ile On, Off yapabilirsiniz. Solid fill: Donut ve Solid nesnelerin içlerinin dolu görünmesini sağlar. Quick Text: metinlerin ekranda dikdörtgen kutucuklar içersinde gösterilmesini sağlar. Blips: ekranda imleç izlerinin kalmasını sağlar. Highlight: seçili nesnelerin belirgin bir biçimde gösterilmesini sağlar. Groups: açık olması durumunda, gruplandırılmış nesneler arasından bir nesneyi seçseniz bile tüm nesneler seçili hale gelir. Hatch: açık olması durumunda ilişkilendirilmiş bir tarama dokusunu seçtiğinizde dokunun sınırını oluşturan nesneyi de seçmiş olursunuz. Snap: Ekranda görünmez bir ızgara varmışçasına, imlecin ızgaranın düğüm noktalarına kenetlenmesini sağlar. On: Açık olması durumunda Snap I etkin hale getirir. X spacing: x ekseni yönündeki kenetlenme aralığını belirler. Y spacing: y ekseni yönündeki kenetlenme aralığını belirler. Snap Angle: Kenetlenme ızgarasını döndürmenizi sağlar. X Base: Kenetlenme ızgarası için x ekseni yönünde bie temel nokta belirlemenizi sağlar. Y Base: Kenetlenme ızgarası için y ekseni yönünde bie temel nokta belirlemenizi sağlar. Grid: Ekrana belirli aralıklarla ızgaraya böler. On: Izgarayı aktif hale getirir. X Spacing: x ekseni yönündeki ızgara aralığını belirler. Y Spacing: y ekseni yönündeki ızgara aralığını belirler. Isometric Snap/Grid: eksenleri artı, eksi 30 derece eğik hale getirmeye yarar. On: Aktif hale getirir. Left: y ekseni 90 derece, x ekseni 150 derece olarak düzenlenir. Right: y ekseni 90 derece, x ekseni 30 derece olarak düzenlenir. Top: x ekseni 30, y ekseni 150 derece olarak düzenlenir. Line: Çizgi İKİ BOYUTLU ÇİZİM

8 Komut: line Kısayol: L Belirli iki nokta arasında çizgi çizme işini yapar. En çok kullanacağınız komut budur herhalde. Komut: line From point: (çizginin başlangıç noktasını girebilir ya da mouse ile işaretleyebilirsiniz) To point: (yukarıda bahsettiğim yöntemlerden biri ile çizginin bitiş noktasını girbilir ya da mouse ile işaretleyebilirsiniz) To point: (Enter ile çıkabilir ya da başka bir nokta ile devam edebilirsiniz) Polyline: Çoklu Çizgi Komut: polyline Kısayol: pl Normal çizgiye benzeyen, ancak birbirine eklenmiş çizgi, ve yaylardan oluşan çizgiler topluluğu. Normal çizgiden farkı, bu birleşimlerin tek bir nesne olarak kabul edilmesidir. Komut: polyline From point: (Başlangıç noktasını giriyorsunuz) Current line-width is (geçerli çizgi kalınlığının sıfır olduğu bildiriliyor) Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: (Büyük harflerle yazılmış harflerden birini yazarak onlara geçiş yapabilir ya da çizginin son noktasının koordinatlarını girbilirsiniz)(örneğin a yazarsanız yay çizme komutuna girmiş olacaksınız ve sizden istediği noktaları girmeniz gerekir. İleride yay konusuna değinilecektir) Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: (yukarıda birkaç çizgi veya yay girdiğinizi kabul edelim, ve en son bir çizgiden sonra c ye basarsanız, çoklu çizginizi kaldığı yerden başlangıç çizgisine en kısa doğru ile birleştirir.) Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: (eğer w harfine basarsanız çizginizin kalınlığını belirleyebilirsiniz,eğer başlangıç ve bitiş kalınlığını farklı değerler olarak girerseniz, çiziginiz veya yayınızın kalınlığı başlangıçtan bitişe değişerek ilerleyecektir.) Multiline: Çok Çizgi Komut: mline Kısayol: ml İki nokta arasında birbirine paralel çizgiler çizme işini yapar. Komut: mline Justification/Scale/STyle/<From point>: (başlangıç noktasını giriyoruz) (Justification: Sanal çizim hattımızın, çoklu çizginin neresinde kalacağını belirliyor(top,zero, Bottom) Scale: Çoklu çizginin kalınlık ölçüsünü ayarlamaya yarıyor. Style: Daha önceden hazırlanmış çoklu çizgileri çağırmanıza yarıyor.) To point: (ikinci noktayı giriyoruz) devam ederek daha çok nokta belirtebilirsiniz. Eğer klavyeden c harfine basarsanız, close anlamında şeklinizi başlangıç noktasına birleştirir. Construction Line: Yardımcı Çizgi Komut: xline Kısayol: xl Çiziminizde size yardımcı olacak sanal doğrular çizer. Çiziminizin bir parçası değildir. Mimarlıkta okuyanlar ya da Teknik Resim dersini almış olanlar bilirler. Asıl çizgiyi çizmek için bazen yardımcı çizgiler çizersiniz. İşte construction line da aynen bu işe yarıyor.

9 Komut: xline Hor/Ver/Ang/Bisect/Offset/<From point>: (buradaki büyük yazılı olan baş harfleri girerek, size yardımcı olacak çizgilere girebilirsiniz. Örneğin h harfi ile horizontal(yatay) sonsuz bir çizgi çizebilirsiniz. Artık çizginin başlangıç ve bitiş noktalarını söylemiyorum. Önünüze gelen menüde bunları da girerek çizginizin nerede görünmesini isterseniz, bunları belirleyebilirsiniz.) Ver:(Vertical) dikey çizgi Ang:(Angle) belirli bir noktaya göre verilen açının doğrultusunda çizgi çizer Bisect:(Bisector) iki çizginin açıortayından geçen çizgiyi çizer. Offset: Çizginizi bir başka çizgiye göre belirli bir mesafe öteden çizmenizi sağlar. Ray: Işın Komut: ray Construction line dan pek de farklı değil. Aynen doğru ile ışın arasındaki fark gibi. Construction line her iki tarafta sonsuza uzanan çizgi çizerken, Ray komutu ile ise başlangıç noktası belli, diğer tarafta sonsuza giden bir çizgi çiziyorsunuz. İşte size ışın ın tanımı. Rectangle: Dikdörtgen Komut: rectang Kısayol: rec Adı üstünde; dikdörtgen çizmenizi sağlar. Komut: rectang Chamfer/Elevation/Fillet/Thickness/Width/<First corner>: Dikdörtgenin ilk köşesini giriyoruz. (Chamfer: Dikdörtgenin köşelerinde iki uzunluğu da ayarlanabilen birer pah kırmanızı sağlar. Elevation: Çizilecek Dikdörtgenin z eksenindeki yüksekliğini ayarlamanıza yarar. Fillet: Dikdörtgenin köşelerini belirleyeceğiniz bir yarıçap doğrultusunda yuvarlar. Böylece oval şekiller elde edebilirsiniz. Thickness: Dikdörtgenin z eksenindeki kalınlığını ayarlar Width: dikdörtgeni oluşturan çizgilerin kalınlığını ayarlar.) Polygon: Çokgen Komut: polygon Kısayol: pol Çokgen çizmenizi sağlar. Aman anlamını iyi öğrenin. İlk zamanlarda bu komutu bilmediğimden, bir beşgen oluşturmak için tek tek bütün çizgilerini çizmiştim. Tabi bunu yapmak içinde aradaki açı, mesafe falan hepsini hesapalamak zorunda kalmıştım. AutoCAD in size sunduğu bir kolaylık. Çokgenlerinizi çok rahat bir şekilde oluşturabilirsiniz. Komut: polygon Number of sides <4>: (çokgeninizin kaç kenarlı olacağına kara veriyorsunuz, örneğin bir beşgen çizmek için, 5 rakamını giriyorsunuz) Edge/<Center of polygon> (çokgenin içine veya dışına geçecekçemberin merkezini girebilir ya da mouse ile işaretleyebilirsiniz) Inscribed in circle/circumscribed about circle (I/C) <I>: (eğer çokgenimizin çemberin içinde kalmasını istiyorsak i, çemberin dışında teğet olmasını istiyorsak c yazıyoruz) Radius of circle: (çemberin yarıçapını giriyoruz) Eğer bunlarla uğraşmadan kenarlarla çalışmak istiyorsanız Edge/<Center of polygon> esnasında komut satırına e yazarak kenar moduna geçmiş olursunuz. Sizden çokgeninizin bir kenarının ilk noktasını ve daha sonra ikinci noktasını isteyecektir. Bu bilgileri girdikten sonra kenar uzunluğu esas alınarak çizim yapılır.

10 Region: Bölge Komut: region Kısayol reg Çevresi kapalı bir nesne ya da şekli dolu bir alan olarak tanımlayabilirsiniz. Komut: region Select objects: (istediğiniz nesneyi seçiyorsunuz, seçiminizi tmamladıktan sonra Enter ile onaylarsanız, seçtiğiniz bölgeler kapalı alan haline gelecektir.) Circle: Çember Komut: circle Kısayol: c Değişik çember çizme yöntemleri var. Kullandıkça hangisinin daha çok işinize yaradığını göreceksiniz. Onu kullanmanızı tavsiye ederim. Tabi çiziminiz için uygun olan yöntemi de. Komut: circle 3P/2P/TTR/<Center point>: (çemberin merkez noktasını giriyoruz.) Diameter/<Radius>: (çemberin yarıçapını giriyoruz, d seçeneği ile çapını da girebiliriz, tabi yarıçapını girmek daha akıllıca ) Yukarıdakilerden diğerlerine geçerek de çemberinizi oluşturabilirsiniz. 3P: Çemberin üzerindeki herhangi üç noktayı işaretleyerek ya da koordinatlarını girerek çemberimizi oluşturuyoruz. Sizden üç noktayı isteyecektir. Onları girin yeter. AutoCAD sizin için çemberi oluşturur. 2P: Çemberin çapının geçeceği iki noktayı girerek çemberimizi oluşturuyoruz. Biraz zor bir yol. Ancak iki doğru arasına çember yerleştirmek isterseniz kullanmak akıllıca olur. TTR (Tan,Tan,Radius): çemberin teğet olmasını istediğimiz iki nesneyi seçiyoruz. Daha sonra çemberimizin yarıçapını giriyoruz. Çemberimiz en uygun şekilde yerine yerleşmiş oluyor. Tan, Tan, Tan: diğelerinden farklı olarak komut satırında yer almaz. Yukarıdaki Draw menüsünün altından circle seçeneğinin altında açılan seçeneklerde yer alır ve üç teğetin arasına yerleşecek bir çember oluşturur. Arc: Yay Komut: arc Kısayol: a Yay çizme işini yapar. Burada da circle da ki gibi birden çok seçeneğimiz var. Komut: arc Center/<Start point>: (yayın başlangıç noktasını giriyoruz) Center/End/<Second point>: (Yayın geçeceği ikinci noktayı giriyoruz) End point: (yayın bitiş noktasını giriyoruz) Diğer bir seçeneğimiz, Center/<Start point>: komutu sırasında c yazarak yayın merkezini belirleyebiliriz. Komut: arc Center/<Start point>: c (Center komutuna giriyoruz) Center: (yayın merkezini giriyoruz)

11 Angle/Length of chord/<end point>: (Buradan a yazarak yayın açısını belirleyebilir, ya da L yazarak yayın uzunluğunu belirleyebilirsiniz. Seçim size kalmış) Diğer seçenekleri, Draw menüsünün altındaki Arc seçeneğinin altında karşınıza gelecek seçeneklerden bulabilirsiniz. Ben sadece isimlerini vereceğim. - 3 Points - Start, Center, End - Start, Center, Angle - Start, Center, Length - Start, End, Angle - Start, End, Direction - Start, End, Radius - Center, Start, End - Center, Start, Angle - Center, Start, Length - Continue Ellipse: Elips Komut: ellipse Kısayol: el Elips çizer. Hani derler ya dünyamız elips şeklinde bir eksende döner diye. İşte artık sizde ekseni oluşturabileceksiniz. Komut: ellipse Arc/Center/<Axis endpoint 1>: (ilk eksenin ilk noktasını giriyoruz) Axis endpoint 2: (ilk eksenin ikinci noktasını giriyoruz) <Other axis distance>/rotation: (diğer eksenin yarı uzunluğunu giriyoruz) Diğer seçeneklerde, iki eksenle tanımlanan eliptik bir yay çizebilir, ya da diğer seçenekle elipsin merkezini belirleyip, eksen uzunluklarını girerekte elipsimizi oluşturabiliriz. Spline: Bütün Eğri Komut: spline Kısayol: spl Size bütünleşik eğriler çizme imkanı verir. Özellikle Elektronikçiler için osiloskopta oluşturamadığınız voltaj akım grafiklerini, burada oluşturabilirsiniz. Spline ı seçtikten sonra ekranda çeşitli noktalar işaretleyin. Noktalar arasında eğrilerin oluştuğunu göreceksiniz. Eğriliğini de tabi noktaları koyduğunuz yere göre oluşturmuş oluyorsunuz. Donut: Halka Komut: donut Kısayol: do Bildiğimiz simit şekillerini oluşturuyor. Tabi içi dolu olarak Komut: donut Inside diameter < >: (simidin iç yarıçapını giriyoruz) Outside diameter< >: (simidin dış yarıçapını giriyoruz) Center of doughnut: (simidimizin merkezini giriyoruz. Burda her ne kadar tatlının merkezi dese de ) Center of doughnut: ( Başka bir simit çizmeyeceksek Enter ile çıkıyoruz)

12 Point: Nokta Komut: point Kısayol: po Bu da ne? demeyin. Nokta işte. Nokta koyuyorsunuz. Hani tanımları vardır ya: kalemimizi deftere deydirip çektikten sonra oluşan şekle nokta denir diye. İşte aynen öyle nokta. Ancak style ile noktanızın büyüklüğünü değiştirebilir, birkaç özellik verebilirsiniz. Pek işinize yarayacağını düşünmüyorum. Ancak referans noktalar oluşturmak için kullanılabilir. Kaynak: Kim Korkar Bilgisayardan? AutoCAD R14 den yararlanılmıştır AutoCAD ile ÇİZİM AutoCAD de çizime başlamadan önce başlangıç ve bitiş noktalarımızı bilmeliyiz. Bu iki noktayı belirledikten sonra çizimimizi yapmak daha da kolay bir hal alacaktır. Çizimi oluşturmanın bir kaç yöntemi var: Mutlak koordinat girişi: x ve y koordinatlarının, eğer üç boyutlu çalışıyorsak z koordinatının değerlerini mutlak koordinat olarak girme işi. Örneğin komut satırına 10,15,5 girerseniz, çizginizin başlangıç noktası x de 10 birim, y de 15 birim ve z de ise 5 birim uzaklıkta oluşan noktadır. Göreceli koordinat girişi: bir önceki noktayı orjinmiş gibi varsayarak gireceğiniz yeni noktanın uzaklığını girme işi.mutlak koordinat girişinden farklı olarak komut satırında girerken işaretini koyuyoruz. girdiğimizde, oluşturacağımız çizginin son noktasının yeri, bir önceki noktaya göre x de 3, y de 5, ve z de ise 7 birim uzaktaki noktadır. Kutupsal koordinat girişi: bir önceki noktayı orjinmiş gibi varsayarak gireceğiniz yeni noktanın uzaklığını açı ile birlikte girme işi. Burada işaretini komutun önüne yazıyoruz. ifadesi, son girilen noktadan x eksenine göre 30 derece açı ile,10 birim uzaklıkta oluşan noktaya birleştirilir. Silindirik (r, Φ,z) ifadesi ise, x ekseni ile 30 derece açı yapan, 10 birim uzaklıktaki noktanın z eksenine paralel uzantısı ile z=5 doğrusunun kesiştiği noktaya birleştirilir. Küresel koordinatlar: Bir başka giriş şeklide, (R, θ,φ) gibidir. Bu durumda ise x-y düzleminde x ile 30 derece açı yapan, 10 birim uzunluğunda ki nokta ile x-z düzleminde 60 derece açı ile noktanın z ye paralel uzantısının keşistiği noktaya birleştirlir. Nesne kenetlemelerini kullanmak: Daha önce değindiğim nesne kenetleme yöntemlerini kullanarak belli bir noktaya çizginizi birleştirebilirsiniz. Mouse u kullanmak: mouse kullanarakta çizgiler oluşturabilirsiniz. Tabi burada ölçülü olması biraz zor olabilir. Eğer Grid(ızgara) modunda iseniz ve doğrusal olarak çizim yapacaksanız tabi ki kullanabilirsiniz. Hem daha da hızlı olur. Çizim Ayarları Tools menüsünün altından Drawing Aids i tıkladığınızda karşınıza dört ayar kutucuğuna sahip Drawing Aids diyalog kutusu gelir. Modes: Nesne oluşturma, seçme ve ekran görünümüne ait bir kısım ayarlar içerir. Ortho: imlecin sadece x ve y eksenlerine paralel hareket etmesine izin verir. F8 tuşu ile On, Off yapabilirsiniz. Solid fill: Donut ve Solid nesnelerin içlerinin dolu görünmesini sağlar. Quick Text: metinlerin ekranda dikdörtgen kutucuklar içersinde gösterilmesini sağlar. Blips: ekranda imleç izlerinin kalmasını sağlar. Highlight: seçili nesnelerin belirgin bir biçimde gösterilmesini sağlar. Groups: açık olması durumunda, gruplandırılmış nesneler arasından bir nesneyi seçseniz bile tüm nesneler seçili hale gelir.

13 Hatch: açık olması durumunda ilişkilendirilmiş bir tarama dokusunu seçtiğinizde dokunun sınırını oluşturan nesneyi de seçmiş olursunuz. Snap: Ekranda görünmez bir ızgara varmışçasına, imlecin ızgaranın düğüm noktalarına kenetlenmesini sağlar. On: Açık olması durumunda Snap I etkin hale getirir. X spacing: x ekseni yönündeki kenetlenme aralığını belirler. Y spacing: y ekseni yönündeki kenetlenme aralığını belirler. Snap Angle: Kenetlenme ızgarasını döndürmenizi sağlar. X Base: Kenetlenme ızgarası için x ekseni yönünde bie temel nokta belirlemenizi sağlar. Y Base: Kenetlenme ızgarası için y ekseni yönünde bie temel nokta belirlemenizi sağlar. Grid: Ekrana belirli aralıklarla ızgaraya böler. On: Izgarayı aktif hale getirir. X Spacing: x ekseni yönündeki ızgara aralığını belirler. Y Spacing: y ekseni yönündeki ızgara aralığını belirler. Isometric Snap/Grid: eksenleri artı, eksi 30 derece eğik hale getirmeye yarar. On: Aktif hale getirir. Left: y ekseni 90 derece, x ekseni 150 derece olarak düzenlenir. Right: y ekseni 90 derece, x ekseni 30 derece olarak düzenlenir. Top: x ekseni 30, y ekseni 150 derece olarak düzenlenir. İKİ BOYUTLU ÇİZİM Line: Çizgi Komut: line Kısayol: L Belirli iki nokta arasında çizgi çizme işini yapar. En çok kullanacağınız komut budur herhalde. Komut: line From point: (çizginin başlangıç noktasını girebilir ya da mouse ile işaretleyebilirsiniz) To point: (yukarıda bahsettiğim yöntemlerden biri ile çizginin bitiş noktasını girbilir ya da mouse ile işaretleyebilirsiniz) To point: (Enter ile çıkabilir ya da başka bir nokta ile devam edebilirsiniz) Polyline: Çoklu Çizgi Komut: polyline Kısayol: pl Normal çizgiye benzeyen, ancak birbirine eklenmiş çizgi, ve yaylardan oluşan çizgiler topluluğu. Normal çizgiden farkı, bu birleşimlerin tek bir nesne olarak kabul edilmesidir. Komut: polyline From point: (Başlangıç noktasını giriyorsunuz) Current line-width is (geçerli çizgi kalınlığının sıfır olduğu bildiriliyor) Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: (Büyük harflerle yazılmış harflerden birini yazarak onlara geçiş yapabilir ya da çizginin son noktasının koordinatlarını girbilirsiniz)(örneğin a yazarsanız yay çizme komutuna girmiş olacaksınız ve sizden istediği noktaları girmeniz gerekir. İleride yay konusuna değinilecektir) Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: (yukarıda birkaç çizgi veya yay girdiğinizi kabul edelim, ve en son bir çizgiden sonra c ye basarsanız, çoklu çizginizi kaldığı yerden başlangıç çizgisine en kısa doğru ile birleştirir.) Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: (eğer w harfine basarsanız çizginizin kalınlığını belirleyebilirsiniz,eğer başlangıç ve bitiş kalınlığını farklı değerler olarak girerseniz, çiziginiz veya yayınızın kalınlığı başlangıçtan bitişe değişerek ilerleyecektir.) Multiline: Çok Çizgi Komut: mline Kısayol: ml İki nokta arasında birbirine paralel çizgiler çizme işini yapar. Komut: mline Justification/Scale/STyle/<From point>: (başlangıç noktasını giriyoruz) (Justification: Sanal çizim hattımızın, çoklu çizginin neresinde kalacağını belirliyor(top,zero, Bottom)

14 Scale: Çoklu çizginin kalınlık ölçüsünü ayarlamaya yarıyor. Style: Daha önceden hazırlanmış çoklu çizgileri çağırmanıza yarıyor.) To point: (ikinci noktayı giriyoruz) devam ederek daha çok nokta belirtebilirsiniz. Eğer klavyeden c harfine basarsanız, close anlamında şeklinizi başlangıç noktasına birleştirir. Construction Line: Yardımcı Çizgi Komut: xline Kısayol: xl Çiziminizde size yardımcı olacak sanal doğrular çizer. Çiziminizin bir parçası değildir. Mimarlıkta okuyanlar ya da Teknik Resim dersini almış olanlar bilirler. Asıl çizgiyi çizmek için bazen yardımcı çizgiler çizersiniz. İşte construction line da aynen bu işe yarıyor. Komut: xline Hor/Ver/Ang/Bisect/Offset/<From point>: (buradaki büyük yazılı olan baş harfleri girerek, size yardımcı olacak çizgilere girebilirsiniz. Örneğin h harfi ile horizontal(yatay) sonsuz bir çizgi çizebilirsiniz. Artık çizginin başlangıç ve bitiş noktalarını söylemiyorum. Önünüze gelen menüde bunları da girerek çizginizin nerede görünmesini isterseniz, bunları belirleyebilirsiniz.) Ver:(Vertical) dikey çizgi Ang:(Angle) belirli bir noktaya göre verilen açının doğrultusunda çizgi çizer Bisect:(Bisector) iki çizginin açıortayından geçen çizgiyi çizer. Offset: Çizginizi bir başka çizgiye göre belirli bir mesafe öteden çizmenizi sağlar. Ray: Işın Komut: ray Construction line dan pek de farklı değil. Aynen doğru ile ışın arasındaki fark gibi. Construction line her iki tarafta sonsuza uzanan çizgi çizerken, Ray komutu ile ise başlangıç noktası belli, diğer tarafta sonsuza giden bir çizgi çiziyorsunuz. İşte size ışın ın tanımı. Rectangle: Dikdörtgen Komut: rectang Kısayol: rec Adı üstünde; dikdörtgen çizmenizi sağlar. Komut: rectang Chamfer/Elevation/Fillet/Thickness/Width/<First corner>: Dikdörtgenin ilk köşesini giriyoruz. (Chamfer: Dikdörtgenin köşelerinde iki uzunluğu da ayarlanabilen birer pah kırmanızı sağlar. Elevation: Çizilecek Dikdörtgenin z eksenindeki yüksekliğini ayarlamanıza yarar. Fillet: Dikdörtgenin köşelerini belirleyeceğiniz bir yarıçap doğrultusunda yuvarlar. Böylece oval şekiller elde edebilirsiniz. Thickness: Dikdörtgenin z eksenindeki kalınlığını ayarlar Width: dikdörtgeni oluşturan çizgilerin kalınlığını ayarlar. Polygon: Çokgen Komut: polygon Kısayol: pol Çokgen çizmenizi sağlar. Aman anlamını iyi öğrenin. İlk zamanlarda bu komutu bilmediğimden, bir beşgen oluşturmak için tek tek bütün çizgilerini çizmiştim. Tabi bunu yapmak içinde aradaki açı, mesafe falan hepsini hesapalamak zorunda kalmıştım. AutoCAD in size sunduğu bir kolaylık. Çokgenlerinizi çok rahat bir şekilde oluşturabilirsiniz. Komut: polygon Number of sides <4>: (çokgeninizin kaç kenarlı olacağına kara veriyorsunuz, örneğin bir beşgen çizmek için, 5 rakamını giriyorsunuz) Edge/<Center of polygon> (çokgenin içine veya dışına geçecekçemberin merkezini girebilir ya da mouse ile işaretleyebilirsiniz) Inscribed in circle/circumscribed about circle (I/C) <I>: (eğer çokgenimizin çemberin içinde kalmasını istiyorsak i, çemberin dışında teğet olmasını istiyorsak c yazıyoruz)

15 Radius of circle: (çemberin yarıçapını giriyoruz) Eğer bunlarla uğraşmadan kenarlarla çalışmak istiyorsanız Edge/<Center of polygon> esnasında komut satırına e yazarak kenar moduna geçmiş olursunuz. Sizden çokgeninizin bir kenarının ilk noktasını ve daha sonra ikinci noktasını isteyecektir. Bu bilgileri girdikten sonra kenar uzunluğu esas alınarak çizim yapılır. Region: Bölge Komut: region Kısayol reg Çevresi kapalı bir nesne ya da şekli dolu bir alan olarak tanımlayabilirsiniz. Komut: region Select objects: (istediğiniz nesneyi seçiyorsunuz, seçiminizi tmamladıktan sonra Enter ile onaylarsanız, seçtiğiniz bölgeler kapalı alan haline gelecektir.) Circle: Çember Komut: circle Kısayol: c Değişik çember çizme yöntemleri var. Kullandıkça hangisinin daha çok işinize yaradığını göreceksiniz. Onu kullanmanızı tavsiye ederim. Tabi çiziminiz için uygun olan yöntemi de. Komut: circle 3P/2P/TTR/<Center point>: (çemberin merkez noktasını giriyoruz.) Diameter/<Radius>: (çemberin yarıçapını giriyoruz, d seçeneği ile çapını da girebiliriz, tabi yarıçapını girmek daha akıllıca ) Yukarıdakilerden diğerlerine geçerek de çemberinizi oluşturabilirsiniz. 3P: Çemberin üzerindeki herhangi üç noktayı işaretleyerek ya da koordinatlarını girerek çemberimizi oluşturuyoruz. Sizden üç noktayı isteyecektir. Onları girin yeter. AutoCAD sizin için çemberi oluşturur. 2P: Çemberin çapının geçeceği iki noktayı girerek çemberimizi oluşturuyoruz. Biraz zor bir yol. Ancak iki doğru arasına çember yerleştirmek isterseniz kullanmak akıllıca olur. TTR (Tan,Tan,Radius): çemberin teğet olmasını istediğimiz iki nesneyi seçiyoruz. Daha sonra çemberimizin yarıçapını giriyoruz. Çemberimiz en uygun şekilde yerine yerleşmiş oluyor. Tan, Tan, Tan: diğelerinden farklı olarak komut satırında yer almaz. Yukarıdaki Draw menüsünün altından circle seçeneğinin altında açılan seçeneklerde yer alır ve üç teğetin arasına yerleşecek bir çember oluşturur. Arc: Yay Komut: arc Kısayol: a Yay çizme işini yapar. Burada da circle da ki gibi birden çok seçeneğimiz var. Komut: arc Center/<Start point>: (yayın başlangıç noktasını giriyoruz) Center/End/<Second point>: (Yayın geçeceği ikinci noktayı giriyoruz) End point: (yayın bitiş noktasını giriyoruz) Diğer bir seçeneğimiz, Center/<Start point>: komutu sırasında c yazarak yayın merkezini belirleyebiliriz. Komut: arc Center/<Start point>: c (Center komutuna giriyoruz) Center: (yayın merkezini giriyoruz) Angle/Length of chord/<end point>: (Buradan a yazarak yayın açısını belirleyebilir, ya da L yazarak yayın uzunluğunu belirleyebilirsiniz. Seçim size kalmış)

16 Diğer seçenekleri, Draw menüsünün altındaki Arc seçeneğinin altında karşınıza gelecek seçeneklerden bulabilirsiniz. Ben sadece isimlerini vereceğim. - 3 Points - Start, Center, End - Start, Center, Angle - Start, Center, Length - Start, End, Angle - Start, End, Direction - Start, End, Radius - Center, Start, End - Center, Start, Angle - Center, Start, Length - Continue Ellipse: Elips Komut: ellipse Kısayol: el Elips çizer. Hani derler ya dünyamız elips şeklinde bir eksende döner diye. İşte artık sizde ekseni oluşturabileceksiniz. Komut: ellipse Arc/Center/<Axis endpoint 1>: (ilk eksenin ilk noktasını giriyoruz) Axis endpoint 2: (ilk eksenin ikinci noktasını giriyoruz) <Other axis distance>/rotation: (diğer eksenin yarı uzunluğunu giriyoruz) Diğer seçeneklerde, iki eksenle tanımlanan eliptik bir yay çizebilir, ya da diğer seçenekle elipsin merkezini belirleyip, eksen uzunluklarını girerekte elipsimizi oluşturabiliriz. Spline: Bütün Eğri Komut: spline Kısayol: spl Size bütünleşik eğriler çizme imkanı verir. Özellikle Elektronikçiler için osiloskopta oluşturamadığınız voltaj akım grafiklerini, burada oluşturabilirsiniz. Spline ı seçtikten sonra ekranda çeşitli noktalar işaretleyin. Noktalar arasında eğrilerin oluştuğunu göreceksiniz. Eğriliğini de tabi noktaları koyduğunuz yere göre oluşturmuş oluyorsunuz. Donut: Halka Komut: donut Kısayol: do Bildiğimiz simit şekillerini oluşturuyor. Tabi içi dolu olarak Komut: donut Inside diameter < >: (simidin iç yarıçapını giriyoruz) Outside diameter< >: (simidin dış yarıçapını giriyoruz) Center of doughnut: (simidimizin merkezini giriyoruz. Burda her ne kadar tatlının merkezi dese de ) Center of doughnut: ( Başka bir simit çizmeyeceksek Enter ile çıkıyoruz) Point: Nokta Komut: point Kısayol: po Bu da ne? demeyin. Nokta işte. Nokta koyuyorsunuz. Hani tanımları vardır ya: kalemimizi deftere deydirip çektikten sonra oluşan şekle nokta denir diye. İşte aynen öyle nokta. Ancak style ile

17 noktanızın büyüklüğünü değiştirebilir, birkaç özellik verebilirsiniz. Pek işinize yarayacağını düşünmüyorum. Ancak referans noktalar oluşturmak için kullanılabilir. Bu aylık bu kadar. Eğer buradaki yazıları bir yere kaydederseniz, AutoCAD için arşiv niteliğinde bir kaynak oluşturabilirsiniz. İlerleyen aylarda uygulamalı ve resimli örnekleri ile daha detaylı olarak AutoCAD i öğreneceğimize inanıyorum. Şimdilik buradaki konuları anlamaya çalışın (tabi uygulama da öğrenme de vazgeçilmez bir yöntem). Gelecek ay 3 Boyutlu çizim ve kullanıcı koordinat sistemi( UCS ) hakkında bir şeyler yazmayı düşünüyorum. AutoCAD hakkında merak ettiğiniz konular için bana ulaşabilirsiniz... Kaynak: Kim Korkar Bilgisayardan? AutoCAD R14 den yararlanılmıştır AutoCAD R14 Başlamak: Start Up AutoCAD'i çalıştırdığınızda ekrana Start Up yani başlatma kutusu gelmekte. Buradan yeni bir çizime başlayabilir, şablon kullanabilir ya da daha önceden yapmış olduğunuz bir çizimi açabilirsiniz. Gerekli ayarlardan sonra OK ile onay verebilirsiniz. Use a Wizard: Sihirbaz Kullan Burada iki tür seçeneğiniz var. Quick Setup, Advanced Setup.En çok kullanacağımız yer Quick Setup. Tabi ileride daha çok öğrenince Advanced Setup'a da ihtiyacınız olacak. Quick Setup: iki Aşamdan sonra çizime geçebileceğiniz yer. -Step 1:Units(Birimler): Bu sekmede çizim birimini değiştirmeniz için bazı seçenekler var. Bunlar Decimal(Ondalık), Engineering(Mühendislik), Architectural(Mimarlık), Fractional(Kesirli) ve Scientific(Bilimsel) olmak üzere beş tanedir. tabi bu sekmede en çok kullanacağınız ölçü birimi, herkesin bildiği Decimal(ondalık) sistem olmalı. tabi arkadaşlar branşlarına göre de diğer seçenekleri kullanabilirler. -Step 2:Area(Alan): Bu sekmede çizim kağıdınızın, genişlik ve uzunluk olmak üzere boyutlarını belirleyebilirsiniz. Advanced Setup: AutoCAD'da uzmanlaştıktan sonra Quick Setup'daki iki sekmenin size yetmediğini göreceksiniz. Ancak burada ileride içeriğine değinmek üzere sadece sekmelerin isimlerini verip geçeceğim. -Step 1:Units(Birimler) -Step 2: Angle(Açı) Açının birimini değiştiryorsunuz. -Step 3: Angle Measure(Açı Başlangıç Yönü) Açı belirtirken 0 derecenin hangi yönde kabul edileceğine karar veriyorsunuz. -Step 4: Angle Direction(Açı Yönü) Açının hangi yönde ilerleyeceğine karar veriyorsunuz. -Step 5: Area(Alan) -Step 6: Title Block(Pafta) Pafta sınır çizgileri ve antetini oluşturmak için bir dizi hazır seçenek sunar. -Step 7: Layout(Pafta Düzeni) Use a Template: Şablon Kullan Bu seçenek ile eldeki şablon dosyalarını kullanabilirsiniz. Şablon dosyalarının uzantısı DWT(Drawing Template File)'dir. Sizde istediğiniz bir dosyayı şablon haline getirebilirsiniz. Start From Scratch: Ayarsız Başla Önceden hiçbir ayar yapmadan bir çizime başlamak istediğinizde bu seçeneği kullanabilirsiniz. Eğer çiziminiz hakkında bir fikriniz yoksa, çiziminiz içinde bazı ayarları yapabilirsiniz. Tabi başlangıçta çizim ölçü biriminizi ayarlamanız gerekiyor. Open a Drawing: Çizim Aç AutoCAD'i başlattığınızda daha önceden yapılmış bir çizimi açabilirsiniz.

18 Aslında bu sekmeler Windows kullanıcılarının pekde yabancı olmadığı aşamalardır. Açılış penceresinde ikonların ne işe yaradığı altındaki küçük bir pencerede belirtiliyor. Oraya bakarak ta çiziminiz için en uygun ayaraları yapabilirsiniz. AutoCAD R14 Ekranı: Standart olarak Başlık Çubuğu, altında menü çubuğu, daha sona Standart araç çubuğu ve Properties Araç çubuğu yer alır. Bu çubuklar bir dizi yararlı komut düğmesi içerirler. Ekranın en altında ise durum çubuğu yer alır. Burada Snap, Grid, Ortho, Osnap, Model ve Tile düğmeleri bulunur. Alt tarafta bir de komut penceresi bulunur ki; komutların kısayollarını öğrendiğinizde buradan yazarak istediğiniz komutu çalıştırabilirsiniz. Ve ayrıca metin penceresini açarak da, çizim boyunca neler yaptığınızı buradan öğrenebilirsiniz. Siz Komutları mouse ile birlikte vermiş olsanız bile, komut buraya yazılır. F2 tuşunu kullanarak pencereyi ekrana getirebilirsiniz. Komut vermek ve veri girmek Undo: Undo komutu diğer programlarda olduğu gibi hatalarınızı geri almaya yarar. komut: Undo kısayol: Ctrl+Z komut kestirmesi: U Redo: Adı üstünde, geri aldığınız hatalarınızdan tekrar dönebilirsiniz. Ama sadece bir defa. Ne güzel değil mi? Bu da size Undo yaparken dikkatli olmanızı hatırlatan bir şey gibi. Undo'da istediğiniz kadar geri gidebilirken, Redo komutu sadece en son geri aldığınız komutunuzu geri getirir. komut: Redo kısayol: Ctrl+Y Esc:Herhangi bir diyalog kutusundan çıkmak için Bu tuşu kullanıyoruz Ayrıca F7, Grid(ızgara) kutucuğunun, F9 ise Snap kutucuğunun kısayol tuşlarıdır. ileride kullanabilirsiniz. Buraya kadar diğer windows altında çalışan programlarda olan, ya da windowsun kendisinde olan komutları kısaca tanıtmaya çalştım. Birçoğunu sizde biliyorsunuzdur. Artık yavaş yavaş AutoCAD'in renkli dünyasına girmeye başlayalım. Çizim konusunda size verdiği kolaylıkları gördükçe eminim sizde çok seveceksiniz. NESNE YAKALAMA ve KENETLEME Belirli bir başlangıç noktası ve bitiş noktası arasını nesne yaklama ve kenetleme araçları ile çok daha hızlı yapabilirsiniz. Çok fazla işinize yarayacağını düşündüğüm bu komutlar size bir nebze olsun hesaplama derdinden kurtaracak. Tracking: İki noktayı referans alarak çizme işini yapar. Örneğin bir dörtgenin içine başka bir çokgen çizmek istiyorsunuz. Bunun için öncelikle polygon seçeneğinden çokgeninizin boyutunu ayarlayın(ya da daire). Daha sonra sizden center point istedinde tracking düğmesine tıklayın. Size ilk önce, ilk referans noktasını soracaktır. Dörtgenin Alt orta noktasını tıklayın ve Enter'layın. daha sonra ikinci referans noktasını soracaktır. Burada da Yan Kenarlardan birinin orta noktasını tıklayın ve Enter'layın. Artık çokgeninizin merkezi tam olarak dörtgenin ortasındadır. Snap to Endpoint: Bu kenetlenme aracı, üzerine tıkladığınız nesne ya da çizginin tıklanan noktaya en yakın olan uç noktasına kenetlenir. Snap to Midpoint: Herhangi bir çizgi veya yayın tam orta noktasını yaklamak için kullanılır. Snap to Intersection: Aynı düzlem üzerinde bulunan iki noktanın sanal olarak kesiştiği noktayı yakalar. Snap to Apparent Intersection: Kesişmeyen veya aynı düzlemde olmayan iki çizginin izdüşümlerinin sanal kesişme noktasını yakalar.

19 Snap to Center: Çember ve yayların merkez noktasını yakalar. Snap to Quadrant: Çember, Yay ve Elipslerin 0,90,180,270 derecelik açılardaki noktalarını yakalar. Snap to Perpendicular: Son işaretlediğimiz noktadan, başka bir çizgiye 90 derecelik açı ile gelen çizginin son noktasını yakalar. Snap to Tangent: Bir çember veya yaya teğet oluşturan noktayı yakalar. Snap to Nearest: Bir çizim nesnesi üzerinde imlece en yakın olan noktayı yakalar. Snap to None: Tanımlanmış tüm nesne işlevlerinizi o an için iptal eder. Bir sonraki hareketinizde ise kenetlenme seçenekleri yine geçerli olur. Otomatik Yakalama: Osnap Yukarıda sözünü ettiğim nesne yaklama ve kenetleme araçlarını mouse ile daha kullanışlı hale getirebiliriz. Osnap Settings diyalog kutusunu açtığınızda, çizim esnasında hangi araçların aktif olacağını gösteren tikler göreceksiniz. Burada işinize yarayanları işaretlerseniz, mouse çizim sırasında size orta noktaları, uç noktaları vb. belirli renkteki bir yuvarlağın içine alarak gösterir. Tabi hangi renk olacağını da siz belirliyorsunuz.(autosnap'tan) Nesneleri Seçmek: Çizim esnasında ya da herhangi bir düzenleme komutu içerisinde bir nesneyi seçmek için onun herhangi bir noktasına tıklamanız onu seçmek için yeterli. Ancak komutun içinde onu seçtiğinizi belirtmek için Enter'lamanız gerekiyor. Eğer birden fazla nesneyi seçmek istiyorsanız birkaç yolunuz var. Tek tek mouse ile işaretleyebilirsiniz ki uzun bir yoldur. diğer bir seçenek ise; mouse'u basılı tutarak sağdan sola doğru hareket ettirirseniz, oluşan kesik çizgili pencere içerisinde temas edilen tüm nesneler seçili hale gelir. Eğer soldan sağa doğru sürüklerseniz, oluşturacağınız pencerenin içerisinde tümüyle kalan nesneler seçili hale gelir. İyi bir seçim özelliği, ama ne taraftan sürükleyeceğinizi karıştırmayın. Komut satırına CP yazdıktan sonra işaretleyici ile oluşturacağımız sanal çokgen pencerenin temas ettiği tüm nesneleri seçili hale getirir. Komut satırından WP yazdıktan sonra işaretleyici ile oluşturacağımız pencerenin tümüyle içinde kalan tüm nesneler seçili hale gelir. Komut satırına F yazdıktan sonra işaretleyici ile oluşturacağımız bir çizgiye temas eden tüm nesneleri seçili hale getirir. Birkaç seçim yöntemi daha var, ancak en çok işinize yarayacak seçim komutları bunlar. Kaynak: Kim Korkar Bilgisayardan? AutoCAD R14 AutoCAD İLE ÇİZİM Bu ay AutoCAD konularına biraz mola veriyoruz. İşte beklediğiniz örnekler yavaş yavaş geliyor. Hatta geçenlerde sitenin ziyaretçi defteri bölümünde bir arkadaşımız site resimli olsa daha güzel olur diye bir öneride bulunmuş; güzel bir öneriydi. Bende bu ayki yazımda biraz resmi takılacağım hepinize iy seyirler Line: Command: l (önce çizgi çizmek için komutu verdik) (bu arada tüm komutlar bulunduğumuz yerden devam ediyor) LINE From point: 0,0(başlangıç noktasını giriyoruz) To point: 0,100 (x =0, y=100 noktasına

20 Komutları yazdıktan sonra Esc tuşu ile yada mouse in sağ tuşuna tıklayarak çıkabilirsiniz. Yukarıda görülen şekil oluşacaktır. Eğer elinize ölçülü halde çizmenizi istenen birşey verirlerse, komut satırından çok kolayca çizebilirsiniz. Tabi bazende çizmek için aklınıza birşey gelmez. Mouse u oynatarak acayip şekiller ortaya çıkarabilirsiniz Burada komutların yazılımlarına dikkat etmenizi istiyorum. AutoCAD de ölçülü çizimin temeli diyebiliriz. Eğer koordinat sisteminde bildiğiniz noktalara ilerlemek için direk olarak noktayı gireblirsiniz.(örneğin 80,70). Fakat bir noktadan belirli bir açıyla gitmek istiyorsanız; komut satırının işaretini koymanız gerekecek. Daha sonra gitmek istediğiniz mesafeyi yazdıktan sonra < işaretini koyarak açının ölçüsünü Düşündüm de; konuyu daha önceden anlatmıştık. Burada tekrar anlatmaya sanıyorum hiç gerek yok. Sadece örnekler. Bakalım bakarak anlayabilecekmisiniz Polyline: Command: pline From point: 0,0 Current line-width is Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: 0,150 Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: w (Çizgi kalınlığını belirlemek için w yazıyorum )

21 Starting width <0.0000>: 0 Ending width <0.0000>: 25 Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: a (yay çizmek için a yazıyorum) Angle/CEnter/CLose/Direction/Halfwidth/Line/Radius/Second pt/undo/width/ <Endpoint of Angle/CEnter/CLose/Direction/Halfwidth/Line/Radius/Second pt/undo/width/ <Endpoint of arc>: w (ikinci yayın kalınlığını belirteceğim) Starting width < >: 25 Ending width < >: 0 Angle/CEnter/CLose/Direction/Halfwidth/Line/Radius/Second pt/undo/width/ <Endpoint of Angle/CEnter/CLose/Direction/Halfwidth/Line/Radius/Second pt/undo/width/ <Endpoint of arc>: l (çizgi çizmek için l yazıyorum.) Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: w (çizgi kalınlığını belirteceğim) Starting width <0.0000>: 0 Ending width <0.0000>: 15 Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: w (ikinci çizgini kalınlığını belirteceğim) Starting width < >: 15 Ending width < >: 0 Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: a (başka bir yay) Angle/CEnter/CLose/Direction/Halfwidth/Line/Radius/Second pt/undo/width/ <Endpoint of arc>: w (yay kalınlığı için) Starting width <0.0000>: 0 Ending width <0.0000>: 0 Angle/CEnter/CLose/Direction/Halfwidth/Line/Radius/Second pt/undo/width/ <Endpoint of Angle/CEnter/CLose/Direction/Halfwidth/Line/Radius/Second pt/undo/width/ <Endpoint of arc>: d (yön belirterek bir yay çizeceğim) Direction from start point: 120,150 End point: 185,40 Angle/CEnter/CLose/Direction/Halfwidth/Line/Radius/Second pt/undo/width/ <Endpoint of arc>: r ( çember komtlarını kullanarak bir yay çizeceğim, yayın ağababası diyebiliriz)

22 Radius: 185,40 (yayın başlangıç noktasını giriyorum) Second point: 55,40 (ikinci nokta) Angle/<End point>: a (yayımı açıyla belirtmek istiyorum) Included angle: 180 Direction of chord <323>: -40,160 (yayın gideceği yönü bir nokta ile belirtiyorum) Angle/CEnter/CLose/Direction/Halfwidth/Line/Radius/Second pt/undo/width/ <Endpoint of arc>: l (çizgi çizmek için l yazıyorum) Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width/<Endpoint of line>: c (polyline ımı kapatmak için c yazıyorum) Polyline; bildiğiniz gibi birden çok nesneyi tek bir nesne gibi kabul eder. Yani eğer bu noktalardan herhangi birini seçerseniz, tüm elemanları seçmiş olursunuz. Polyline, çizimlerde yapacağınız aktarmalarda, ya da çiziminizde birçok defa kullanacağınız yerlerde işinize yarayabilir. Tabi çizgileriniz hep böyle bileşik halde kalmak zorunda değil. explode komutunu kullanarak çizgileri bağımsız hale getirebilirsiniz. Ipucları : eğer herhangi iki nokta arasındaki mesafeyi merak ediyorsanız, Toolbar lardan Inquiry menüsünü ekrana getirin. distance komutu ile bunu öğrenebilirsiniz. Tools menüsünün altında Object Snap Settings e girerseniz, belli noktalara mouse u snap ettirebilirsiniz. Mouse ile çizim için güzel bir yol. AutoCAD in siyah-beyaz ekranı size klasik mi geliyor? O halde renkleri siz belirleyin. Tools menüsünün altında Preferences e tıklayın. Display menüsünün altında ki color işinizi görecektir. Çiziminize yazı ekleyebilirsiniz. Komut satırına dtext yazın. Ve görün

23 AUTOCAD CAD, AutoCAD ve AutoCAD 2000 Programın ara yüzünün tanıtılması Drawing limits (Çizim sınırlarının değiştirilmesi) Draw(Çizim) Menüsü Line (Başlangıç ve bitiş noktası belli olan doğru çizer.) Rectangle (Çapraz iki köşesi bilinen dikdörtgen çizer.) Arc (Üç parametresi bilinen yay çizer.) Circle (En az iki parametresi bilinen daire çizer.) Ellipse (Merkezi ve uç noktaları bilinen elips çizer.) Polygon (Kenar sayısı değişen düzgün çokgenler çizer.) Donut (Halka ya da içi dolu çember çizer.) Ray (Bir yönde sonsuza giden ışınlar çizer.) Construction line (Her iki yönde sonsuza giden inşa çizgileri çizer.) Multiline (Çoklu paralel çizgiler çizer.) Polyline (Birbiri ardına birçok doğru ve yay çizer.) Point (Değişik stillerde ve büyüklerde noktalar yerleştirir.) Spline (Belirlenen noktalardan eğri geçirmemizi sağlar.) Çizim Modları Grid (Çizim sınırları içinde belirleyeceğimiz aralıklarla ekrana ızgara adını verdiğimiz noktalar yerleştirir.) Snap (Mouse un belli aralıklarla kilitler. F9) Ortho (Doğruları dik olmaya zorlar. F8) Polar (Belli açılardaki doğrululara gelindiğinde eksen çizgileri çıkmasını sağlar. F10) Otrack (Birden fazla arasında hizalama yapmak için kullanılır. F11) Lwt (Çizgilerin ağırlıkları ile görüntülenmesini sağlar.) Osnap (İşaretlenmiş olan nokta türlerini ekranda otomatik olarak gösterir, istenirse yakalar.f3) Özel Noktaların Yakalanması Endpoint (Bir doğru ya da yayın uç noktasından yakalar.) Midpoint (Bir doğru ya da yayın orta noktasından yakalar.) Intersection (Doğru, yay ve dairelerin kesişme noktasından yakalar.) Apperent intersection (Birbirine paralel olmayan iki doğrunun izafi kesişme noktasından yakalar.) Center (Daire ya da yayların merkez noktasından yakalar.) Quadrant (Daire ya da yayların çeyrek noktasından yakalar.) Tangent (Bir daire ya da yay üzerinde teğet oluşturucak noktayı bulur ve yakalar. Perpendicular (Bulunulan noktadan gösterilen nesneye dikme çizer.) Extension (Bir noktadan belli bir uzaklıktaki dik mesafeden yakalar.) Parellel (Varolan bir doğruya paralel yeni bir doğru çizer.) Node (Point komutu ile çizilen noktaların merkezinden yakalar.) Nearesent (Bir çizginin, dairenin, yayın işaretleyiciye en yakın noktasından yakalar.) None (Bir nokta yakalama yöntemini iptal eder.) From (Bir noktadan izafi bir koordinat kadar uzaktaki noktadan yakalar.) Modify (Düzenleme) Menüsü Erase (Seçilen nesneleri siler.), Nesne seçme yöntemleri

24 Undo (Yapılan işlemleri geri alır.) Redo (Geri alınarak iptal edilen işlemleri ileri alarak yeniler.) Trim (Seçilmiş nesneleri, kesişme noktalarından itibaren budar.) Extend (Bir ya da daha fazla nesneyi bir diğer nesneye kadar uzatır.) Break (Bir nesne üzerindeki iki noktanın arasını koparmak veya nesneyi bir noktadan itibaren bölmek için kullanılır.) Rotate (Seçilen nesneleri, bir noktanın etrafında döndürür.) Scale (Seçilen nesneleri, bir noktanın etrafında büyütüp-küçültür.) Move (Seçilen nesneleri, bulundukları yerden, başka bir yere taşır.) Copy (Seçilen nesnelerin, belli bir mesafe öteye kopyalarını alır.) Offset (Bir nesneyi, kendisinden belli bir mesafe öteye paralelini alarak kopyalar.) Chamfer (Kesişen ve kesişme ihtimali olan doğruların kesişen uçlarından istenilen miktarda pahkırar.) Fillet (Kesişen ve kesişme ihtimali olan doğrular arasında yuvarlatma yapar.) Array (Seçilen nesneleri istenilen sayıda, istenilen aralıkla dikdörtgen veya daieresel bir yörünge etrafında çoğaltır.) Mirror (Seçilen nesneleri, bir eksene göre simetriğini alır.) Stretch (Seçilen nesneleri, bir noktadan tutup sündürerek uzatıp-kısaltır.) Explode (Bir polyline ya da bloğu patlatarak doğrular, yaylar ve çemberlere ayırır.) Divide (Bir doğru ya da yayı belli aralıkla eşit parçalara böler.) Measure (Bir doğru ya da yayı belli aralıkla eşit sayıda parçalara böler.) Lengthen (Doğru ya da yayların uzunluklarını değiştirir.) Properties (Çizilmiş olan nesnelerin özelliklerini bir diyalog kutusu yardımıyla değiştirir.) View (Görünüm) Menüsü Zoom (Ekrandaki çizimleri gerçek boyutlarını değiştirmeden istenilen oranda görünüş olarak büyütüp-küçültür.) Pan (Ekranımızı ve çizimlerimizi istenilen yönde istenilen miktarda kaydırır.) Aerial View (Ekranın sağ alt köşesinde bir kuşbakışı penceresi çıkartarak, Zoom ve pan komutlarının daha kontrollü kullanılmasını sağlar.) Viewres (Çember, elips gibi eğrisel şekiller büyütüldükleri zaman yuvarlak değil de çok kenarlı poligonlar gibi gözükür. Bu şekillerin gerçeğe yakın gözükmesi için çözünürlüğünü değiştirmemizi sağlar.) Layers (Katmanlar) Yeni bir layer oluşturmak, renk ve çizgi atamak Layer i güncelleştirmek, yeniden isimlendirmek ve silmek Layer i açma/kapama (On/Off) Layer i dondurmak/çözmek (Freeze/Thaw) Layer i kilitlemek/açmak (Lock/Unlock) Layer çizdirilebilir/çizdirilemez (Plottable/Non-Plottable) Linetype ölçeğinin değiştirilmesi Tarama işlemleri (Draw Hatch...) Yazı işlemleri (Draw Text) Dimension (Ölçülendirme) Linear (Doğrusal ölçülendirme) Align (Hizalı ölçülendirme) Ordinate (Koordinant ölçülendirme) Radius (Yarıçap ölçülendirme) Daimeter (Çap ölçülendirme) Angular (Açısal ölçülendirme) Baseline (Referansa göre ölçülendirme) Continue (Sürekli ölçülendirme) Leader (Çizimimizin bazı noktalarına küçük hatırlatıcı bilgiler ekler.)

25 Center Mark (Çember ve yayların merkez noktalarını bir simge ile gösterir.) Style... (Yeni bir ölçülendirme stili oluşturur ve varolan ölçülendirme stillerinin ayarlarını değiştirir.) CAL (Hesap işlmeleri yapar: Dört işlem, üst alma, log, sin, cos... vb..) INQUARY ( Sorgulama komutudur. Tools menüsünden) ID point (Gösterilen noktanın koordinantlarını verir.) Distance (Gösterilen iki nokta arasındaki mesafeyi verir.) Area (Gösterilen noktalar arasındaki ya da gösterilen şekillerin alanını ve çevresini verir.) List (Gösterilen şeklin tüm geometrik özelliklerini listeler.) BLOKLAR (Draw) Make block (Blok oluşturur.) Insert block (Oluşturulan bloğu çizime ekler.) Define attributes (Bloklara nitelik ekler.) VİEWPOİNT(View) (3 boyutlu şekillere değişik noktalardan bakmamızı sağlar.) YÜZEY MODELLEME (Draw Surfaces) Hazır yüzeyleri kullanarak (3D Surfaces...) 1. Box (Prizma) 2. Pyramid (Piramit) 3. Wedge (Takoz) 4. Dome (Kubbe) 5. Sphere (Küre) 6. Cone (Koni) 7. Torus (Simit) 8. Dish (Tabak) İki boyutlu nesneleri kullanarak yüzey oluşturma 1. Bir kesiti bir eksen etrafında döndürerek yüzey oluşturmak (Revolved Surface) 2. Bir kesiti bir eksen boyunca sürükleyerek yüzey oluşturma(tabulated Surfaces) 3. Farklı yükseklikteki iki kesit arasında sürükleyerek yüzey oluşturur.(ruled surfaces) KATI MODELLEME (Draw Solids) Katı model oluşturma yöntemleri Hazır Katılar 1. Box: Prizma 2. Sphere: Küre 3. Cylinder: Silindir 4. Cone:Koni 5. Wedge:Takoz 6. Torus: Simit 7. Extrude : (İki boyutlu bir nesneye, yükseklik vererek katı model oluşturur.) Revolved: (Bir kesiti, bir eksen etrafında döndürerek katı oluşturur.) Katı modeller üzerinde uygulanan düzenleme işlemleri (Modify Solids Editing) Union (İki ya da daha fazla katı modeli birleştirir.) Subtract (Bir katı modelden başka katı modelleri çıkarır.) Intersect (İki katı modelin kesişim bölgesinden ayrı bir katı model oluşturur.) Slice (Bir katı bir eksen boyunca keserek ikiye ayırır.) 3 BOYUTLU DÜZENLEME İŞLEMLERİ (Modify 3D Operation) Rotate 3D : 3 boyutlu nesneleri döndürür. Mirror 3D : 3 boyutlu nesnelerin simetriğini alır. 3D Array: 3 boyutlu nesneleri dikdörtgensel veya dairesel bir yörünge çoğaltır.

26 GÖLGELENDİRME VE KAPLAMA İŞLEMLERİ (View menüsü) Shade: 3 boyutlu modellerin gölgelendirilmesini sağlar. Render : Modelleri farklı renk ve desenlerle kaplar. Materials : Bir modelin farklı malzemelerle kaplanmasını sağlar. ÇİZDİRME İŞLEMLERİ (File) Plot: Oluşturduğumuz çizimleri plotter ya da printer den çıkartır. Plot Device: Name: Çıktı alınacak printer ya da plotter bu listeden seçilir. Number of copies :Çizimimizin kaç adet kopya çıktısı alınacaksa buraya girilir. Plot Settings: Paper size: Çıktı alınacak kağıdın boyutu bu listeden seçilir. Plot Area: Çizimimizin çıktısı alınacak kısmı bu seçeneklerden birisi ile belirlenir. 1. Limits: Sadece çizim limitleri içinde kalan kısımlar yazıcıya gönderilir. 2. Extents: Dosyamızdaki tüm çizimleri optimum bir şekilde yazıcıya gönderir. 3. Display: Dosyamızdaki çizimlerden sadece ekranda görünen kısımlar yazıcıya gönderilir. 4. Window: Yazıcıya gönderilecek bölüm, bir pencere açılarak belirlenir. Drawing orietation: Kağıdımızın yönünü değiştirir. Plot Scale: Çizimimizin ölçeğini ayarlamak için kullanılır. Scaled to fit: Bu seçenek seçilirse program, çizimimizin ölçeğini kağıda sığacak şekilde kendi belirler. Custom: Çizimimizin ölçeğini kendimizin belirlemsini sağlar. Ölçek için Plotted MM=Drawing units altındaki kutucuklar kullanılır. Burada Plotted MM; mm cinsinden kağıttan çıkacak uzunluğu, Drawing ınits ise bu uzunluğun gerçekte ne kadarlık bir uzunluğa karşılık geleceğini gösteriyor. Plot offset: (Center the offset) Çizimimizi kağıdın merkezine yerleştirir, çizimimizi kağıtta ortalar. Full Preview: Çizimimizin kağıt üzerinde nasıl çıkacağını gösterir. Partial Preview: Çizimimizin kağıda göre konumunu gösterir. Bütün ayarlamalardan sonra, çizimimizi pirinter ya da plotter a göndermek için OK butonuna basılır. 1.1 Autocad 2000 İçin Gerekli Donanım İhtiyaçları Çizim Ortamına Geçiş...28 Başlangıç Diyalog Kutusu : Start Up...28 Advanced Setup Koordinat Sistemleri D Koordinat Girişi...30 Dik Koordinatlar...30 Kutupsal Koordinatlar AutoCAD Ekranını Tanımak...32 BÖLÜM ÇİZİM AYARLARI Direction Control Diyalog Kutusu...34 Seçenekler: Isoplane Komutu...37 Güncel izometrik düzlemi belirtir Durum Satırındaki Çizim Modları...37

27 Snap : Snap modunu açar ve kapatır Dsetttings Komutu...37 Osnap Modu: Nesne kenetleme ayarlarını denetler...39 BÖLÜM ÇİZİM KOMUTLARI...42 Ellipse Komutu: Elips veya eliptik yaylar çizer BÖLÜM GÖRÜNTÜ KONTROL KOMUTLARI...49 Pan Kısa Yol Menüsü...51 BÖLÜM 6... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. İZOMETRİK ÇİZİMLER... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 6.1 İzometrik Çizim Esasları... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. BÖLÜM 7... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. UCS (KULLANICI KOORDİNAT SİSTEMİ)... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 7.1 UCS Değiştirmek Ve Saklamak:... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. BÖLÜM 8... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. ÜÇ BOYUTLU MODELLEME... Hata! Yer işareti tanımlanmamış D Yüzey Kaplanmış Modeller... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 3 Boyutlu Yüzeylerin Toplu Gösterimi... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Hareketli Yüzeyler... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 8.2 Katı Modelleme... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Türetme Katılar... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Katıları Düzenlemek... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. BÖLÜM 9... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. AUTOCAD TARAMA TEKNİKLERİ... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 9.1 Hatch Komutu... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 9.2 Bhatch (Boundary Hatch/Sınır Tarama)... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Quick Sekmesi... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Advanced Sekmesi... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 9.4 Standart Tarama Desenleri... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 9.5 Taramaları Düzenleme... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. BÖLÜM Hata! Yer işareti tanımlanmamış. ÇİZİMİ ÖLÇÜLENDİRMEK... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Ölçülendirme Esasları... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Ölçülendirme Kavramları... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Ölçülendirme Elemanları... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Ölçü Biçemi Oluşturmak... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Lines and Arrows Sekmesi... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Text Sekmesi... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Primary Units Sekmesi... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Alternate Units Sekmesi... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Tolerances Sekmesi... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. BÖLÜM Hata! Yer işareti tanımlanmamış. ÇİZİME YAZI EKLEMEK... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Metin Biçemi Oluşturmak (Text Style)... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Satırlı Metin (Single Line Text)... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Mtext (Multline Text) Komutu... Hata! Yer işareti tanımlanmamış Metnin Düzenlenmesi... Hata! Yer işareti tanımlanmamış.

28 BÖLÜM 1 AUTOCAD'E GİRİŞ Amerika Birleşik Devletlerinin en büyük yazılım firmalarından olan Autodesk Inc. in ürünü AutoCAD, bilgisayar destekli çizim ve tasarım programıdır. Sürekli geliştirilen AutoCAD in çizim dosya uzantısı.dwg, dünya endüstriyel çizim standardı olarak kabul edilmiştir. AutoCAD genel amaçlı bir tasarım ve çizim programı olduğundan herhangi bir meslek dalına yönelik olarak oluşturulmamıştır. Gerek 2 boyutlu, gerek 3 boyutlu çalışmaları ile sağladığı avantajlar, kullanım kolaylığı ile mimarlıktan, reklamcılığa, makine mühendisliğine, elektronik mühendisliğine ve pek çok meslek dalındaki kullanıcılar tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır. 1.1 Autocad 2000 İçin Gerekli Donanım İhtiyaçları Pentium 133 veya daha yüksek işlemci 32 MB RAM (en az), 64 MB veya 128 MB (tavsiye edilen) Windows 95, Windows 98 veya Windows NT 4.0 bir işletim sistem Programı ilk defa yüklemek için 4 X CD ROM 50 MB sistem klasöründe boş alan 64 MB disk swap hacmi (en az) Fare veya işaretleme cihazları 256 renk ve 800 x 600 çözünürlükte ekran kartı 1.2 Çizim Ortamına Geçiş Başlangıç Diyalog Kutusu : Start Up AutoCAD 2000 çalıştırıldığında kullanıcı karşısına bir başlangıç diyalog kutusu çıkar bu diyalog kutusu (Startup) çizim ortamına geçmeden önce kullanıcılara çeşitli seçenekler sunar. Şekil 1.1 Open a Drawing Penceresi Open a Drawing Daha önceden çizilmiş ve kaydedilmiş çizim dosyalarını açmak için kullanılır. Select a File listesi en son açılmış dört çizimi listeler ve istenilen bir çizimi açar. Mevcut başka bir çizim açılmak istenirse diyalog kutusundan Browse butonu tıklanmalıdır. Eğer AutoCAD ile çalışırken mevcut bir çizim açılmak istenirse File menüden Open ı seçmek yeterlidir.

29 29 Start From Scratch Şekil 1.2 Start from Scratch Penceresi Herhangi bir ayar yapmadan çizime en baştan başlamanın yolu Start from Stactch (Baştan Başla) butonuna tıklamaktır. Bu buton seçildiğinde yeni çizim sayfası için iki ölçü sisteminden biri seçilir. Default Setting ayar kutusundan English raido butonu işaretlenerek OK butonu seçilirse AutoCAD, acad.dwt şablonunu esas alır ve varsayılan çizim sınırları 12x9 inç olarak kabul eder. Defult Setting ayar kutusundan Metric radio butonu işaretelenerek OK butonu seçilirse AutoCAD, acadiso.dwt şablonunu esas alır. Varsayılan çizimin sınırlarını 429x297 milimetre olarak kabul eder. Use a Template Başlangıç Diyalog kutusundan (Startup) Use a Template butonu (Şablon Kullan) tıklanırsa kullanıcı karşısına daha önceden oluşturulmuş 50 yi aşkın çizim şablonu, (Select a Template) her şablon hakkında tanımlayıcı bilgi (Template Şekil 1.3 Use a Template Penceresi Description) ayrıca seçilen şablonun küçük bir görünümü ekrana gelir. Listelenen şablonlar haricinde bir şablon seçilmek istenirse Browse butonuna tıklamak gerekir. Mevcut şablonlar haricinde kullanıcı tarafından oluşturulan özel şablonlar da kullanılabilir. Bunun için file menüden open seçilerek şablon olarak kullanılacak çizim dosyası açılmalıdır. Daha sonra yine file menüden save as seçilmelidir. Burada kayıt ismi (Save Drawing As) girilen formun altında kayıt tipi olarak (Save File as Type) AutoCAD Drawing Template File (.dwt) seçilmelidir. Kayıt ismi de girilip OK tıklandığında kullanıcı karşısına çıkan Template Description diyalog kutusuna şablon için tanıtım bilgileri girilebilir. OK butonu tıklatılırsa yeni şablon kaydedilerek Use a Template diyalog kutusundaki yerini alır. Use a Wizard Advanced Setup gelişmiş ayarların, Quick Setup çabuk veya başka bir tanımla hızlı ayarların yapıldığı kısımlardır. Bu iki seçenekte sihirbaz yardımıyla çizim alanı ve çizim birimleri ile ilgili ayarlar yapılabilir. Advanced setup'ta quick setup a göre daha gelişmiş ayarlar yapılabilir. Şekil 1.4 Use a Wizard Penceresi

30 30 Advanced Setup Advance Setup ta Units (Birimler) - Angle (Açı) Angle Measure (Açı Ölçüsü) - Angle Direction (Açı İlerleme Yönü) - Area (Alan) gibi ayarlar yapılabilir. Units (Birimler); kısmında çizimde kullanılacak ölçü birimi verilir.burada Scientific (Bilimsel), Decimal (Ondalıklı), Engineering (Mühendislik), Architectural (Mimari), Fractional (Kesirli) gibi seçeneklerden istenilen çizim birim seçilebilir. Ayrıca bu birimlerin hassaslığı Precision kısmından verilebilir. Angle (Açı); kısmında çizimde kullanılacak açı birimi verilir. Decimal Degrees (Ondalık Derece), Deg/Min/Sec (Derece/Dakika/Saniye), Grads (Grad), Radians (Radyan), Surveyor (Arazi Ölçümü) gibi seçeneklerden istenilen açı birimi seçilebilir. Yine Precision kısmından hassaslık ayarı yapılabilir. Hassaslık ayarı tam sayı veya kesirli sayı (virgülden sonra en fazla sekiz basamak kullanılabilir) olarak yapılabilir. Angle Measure (Açı Başlangıcı); kısmında başlangıç açısının (0 ) yönü belirtilir. East (Doğu), North (Kuzey), West (Batı), South (Güney) gibi yönler seçilebilir veya kullanıcı tarafından başlangıç açısı (0 ) Other seçeneği ile verilebilir. Genelde 0 derece doğu yönünde seçilmektedir ve kabul görmüştür. Angle Direction (Açı İlerleme Yönü); kısmında girilen açıların hangi yönde ilerleyeceği tesbit edilir. Counter-Clockwise (Saat Yönünün Tersi) veya Clockwise (Saat Yönü) gibi iki seçenekten biri seçilerek açının tarama yönü girilebilir. Area (Alan); kısmında kullanılacak olan çizim kağıdının ölçüleri verilir. Width ile genişlik ve Length ile uzunluk ölçüleri verilebilir. Quick Setup Quick Setup ta Units (Birimler) ve Area (Alan) gibi ayarlar yapılabilir.hızlı ayar gelişmiş ayara göre daha kısıtlıdır. Units ve Area ayarları gelişmiş ayarda yapıldığı gibidir, ancak bu iki seçenekte gelişmiş ayarda bulunan hassaslık (Precision) kısmı yoktur. Bu ayarların büyük kısmı AutoCAD e giriş haricinde AutoCAD menü içerisinde Format menüden Units seçilerek de yapılabilir. Alan ayarı ise yine AutoCAD içerisinde Limits komutuyla gerçekleştirilebilir. 1.3 Koordinat Sistemleri Koordinat girmenin en basit ve temel yolu mutlak koordinatlardır. Mutlak koordinatlar x,y,z şeklindedir. Mutlak koordinatların kullanımında tüm koordinat değerlerinin orijin 0,0 a göre ifade edildiği unutulmamalıdır. Bu orijin noktası Limits komutuyla değiştirilebilir. Diğer bir koordinat girme Orijin 0,0 biçimi nispi koordinatlardır. Nispi x,y,z şeklindedir. Bu kullanım ile son girilen koordinatın yeni bir orijin verilir veya 0,0 noktası Çeyrek II Çeyrek I olması sağlanır. Bu olay girilen koordinatları -X, +Y +X, +Y karışıklıktan kurtarır D Koordinat Girişi Çeyrek III -X, -Y Çeyrek IV +X, -Y Şekil 1.5 Koordinat Bölgeleri Dik Koordinatlar Dik veya dikdörtgen koordinat sistemi, geometriyi koordinat içinde tam mesafelerinde yerleştirmek için kullanılır. Bir koordinat genellikle X ve Y diye tanımlanan birbirinden virgülle ayrılmış iki sayıdan meydana gelmektedir. Koordinat eksenleri birbirine dik iki çizgiden oluşur. Bu iki çizginin kesiştiği yer orijin ismini alır. Orijin için kullanılan koordinatlar 0,0 dır. Tüm pozitif yönler orijinden yukarı ve sağa doğru hareket eder. Negatif yönler ise aşağı ve sola doğru hareket eder.koordinat eksenleri 4 çeyreğe ayrılmıştır. Her çeyrekte X ve Y pozitif ve negatif değerler alabilir. Böylece istenilen yöne uygun olarak pozitif ve negatif değerler girilerek çizim gerçekleştirilebilir. AutoCAD te çizime başlandığı zaman ekran görüntüsü dik koordinat

31 31 sisteminin 1. çeyreğini yansıtır. 0,0 orijin noktası ekranın sol alt köşesine yerleşmiştir.geçerli ekran büyüklüğü ise ekranın sağ üst koordinatı ile ölçülür. Bu değer açılışta Start Up menüsünden veya çizim ortamında Limits komutu kullanılarak da değiştirilebilir. Kutupsal Koordinatlar Kutupsal koordinatlarda veri girişinde açı önem kazanır. Kutupsal bir koordinat girmek için açılı parantez (<) ile birbirinden ayrılmış mesafe ve açı değerleri girilir. Örneğin bulunulan noktadan 10 birim uzaklıkta ve 50 derecelik bir noktayı belirlemek ifadesini girmek yeterlidir. Varsayılan olarak açılar, saat ibresi yönünün tersinde artar, saat ibresi yönünde ise azalır. Saat ibresi yönünün tersine hareket etmek için açıya negatif değer girmek gerekir. Açı yönünün DDUNITS komutu veya ANGDIR sistem değişkeniyle değiştirebilme imkanı vardır. Ayrıca ANGBASE, sıfır açısının yönünü ayarlar. Mesafe < Yön biçimindeki kutupsal koordinat modunu kullanmak için mesafe ve yönün bilinmesi gerekir. Yön, < sembolünü takip eder ve kutupsal yön olarak izleyen sayı okunur. Yönü belirtilen açı varsayılan yönden başka bir yön belirlenmemişse saat ibresinin tersi yönünde artar. < sembolü noktanın 0,0 a göre belirtilen açıda yerleşmesini Mesafe < Yön biçimindeki nispi kutupsal koordinat modunu kullanmak için mesafe ve yönün bilinmesi sembolü önceki noktayı 0,0 noktası olarak ayarlar yön, < sembolünü takip eder ve kutupsal yön olarak izleyen sayı okunur. Yönü belirtilen açı varsayılan yönden başka bir yön belirlenmemişse saat ibresinin tersi yönünde sembolü önceki noktayı 0,0 noktası olarak ayarlar D Koordinat Girişi 3 Boyutta koordinat girişi, 2 boyuttaki koordinatların girilmesiyle aynıdır ancak üçüncü boyut olan Z ekseni ilave edilir. 3 Boyutlu çizim yapıldığında yer koordinat sistemi (WCS) yada kullanıcı koordinat sisteminde (UCS) koordinatların X, Y ve Z değerleri girilmelidir. Silindirik Koordinatlar 2B kutupsal koordinat girişine benzer fakat XY düzlemine dik, kutupsal koordinata ilave bir mesafe vardır. Mutlak silindirik koordinatlarda veri girişi Mesafe < Açı - XY, Z - mesafe değerini belirtir ve ona uygun veri girişi ile uygun noktayı belirler. Mesela 6<70,8 koordinatı, UCS nin orijininden 6 birim, XY düzlemindeki X ekseninden 70 derece ve Z ekseni boyunca 8 birim uzakta bir noktayı gösterir. Nispi silindirik koordinatlarda veri < Açı - XY, Z - mesafe biçimindedir. Bu ifade ile UCS nin orijini değil girilen son noktayı orijin kabul ederek noktayı belirler. koordinatı, girilen son noktadan 6 birim uzakta, XY düzlemindeki X ekseninden 70 derecelik bir açıda ve Z ekseni boyunca 8 birim uzakta bir noktayı gösterir. Küresel Koordinatlar 3B ta küresel veri girişi her biri açılı parantez (<) ile ayrılmış o anki UCS nin orijinine olan uzaklığı, XY düzlemindeki X eksenine olan açısı ve XY düzlemine olan açısı verilerek gerçekleştirilebilir.

32 32 Küresel koordinat veri girişi Mesafe < Açı- XY, Açı şeklindedir. Mesela 5<45<60 gibi bir gösterimde mevcut UCS nin orijininden 5 birim, XY düzlemindeki X ekseninden 45 derece ve XY düzlemimden 60 derece yukarıda bir noktayı gösterir. Nispi küresel koordinat veri < Açı- XY, Açı şeklindedir ve diğer işlemler bulunan son noktayı orijin kabul etme durumu haricinde aynı işlemi gerçekleştirir. 1.4 AutoCAD Ekranını Tanımak AutoCAD çalıştırıldığında AutoCAD penceresi açılır. Bu pencere istenilen tasarım ve çizimlerin yapılacağı bir alandır. Bu alanın etkin kullanımı için pencere üzerindeki elemanları tanımak gerekir. Denetim Menüsü Standart araç çubuğu Menü çubuğu Draw araç çubuğu Modify araç çubuğu Aktif çizgi tipi Aktif renk Aktif katman Aktif çizgi kalınlığı Plot stili Boyutlandırma düğmeleri Düşey kaydırma çubuğu Koordinat sistemi ikonu Koordinat gösterici Alan İmleç ÇİZİM ALANI Yatay kaydırma çubuğu Solid editing araç çubuğu Model k i Layout sekmesi Mod göstericileri Shade araç çubuğu Şekil 1.6 AutoCAD 2000 Ekranı

33 33 BÖLÜM 2 ÇİZİM AYARLARI 2.1 Units (Birimler) Komutu Koordinat ve açı biçimini kontrol eder ve hassasiyeti tayin eder. Çizilen her nesne, birimlerle ölçülür. Bu nedenle çizime başlamadan önce birim değerini belirlemek gerekir. Örneğin çizimdeki bir birim gerçek nesne bir milimetreye eşittir gibi. Nesne üzerindeki uzunluklar ve açılar için birim çeşidi ve birimde ondalık kısmı ayıran virgülden (nokta) sonra gelen hane sayısı belirlenir. Çizim birim ayarları, koordinat ve açı değeri girişlerini AutoCAD in nasıl yorumlayacağını, koordinat birimlerin çizim ve diyalog kutularında nasıl görüntüleneceğini belirler. Çizim birimleri ile ölçülendirme birimleri aynı çeşit ve hassasiyette ayarlanabilecekleri gibi farklı ölçülendirme birimi değerine de ayarlanabilir. Çizim birimleri çizim için dosya açarken belirlenmediyse veya belirlenen birim değiştirilmek istenirse UNITS komutu kullanılır. Bu komutu kullanabilmek için Format Menüden Units Komut Penceresinden (Command) Units girilir. Drawing Units diyalog kutusu ekrana gelir. Seçenekleri: Lenght (uzunluk) güncel ölçme birimini ve bu birimin hassasiyetini belirler. Type (tip); ölçme birimi için güncel biçimi ayarlar. Ölçü birimi tipleri ise Architectural (mimari), Decimal (ondalık), Engineering (mühendislik), Fractional (kesirli) ve Scientific (bilimsel) dir. Precision (hassasiyet); güncel birimin ondalık hane sayısını belirtir. Angle (açı) güncel açı birimini ve bu açının hassasiyetini belirtir. Type (tip); güncel açı biçimini, tipini ayarlar. Precision (hassasiyet); güncel açı biçiminin ondalık hane sayısını belirtir. Şekil 2.1 Drawing Units Diyalog Penceresi

34 34 Clockwise (saat ibresi dönüş yönü); pozitif açıların saat ibresi dönüş yönünde arttığını gösterir. Varsayılan yön, saat ibresi dönüş yönünün tersi yönüdür. Drawing Units for AutoCAD DesingCenter Blocks (AutoCAD tasarım merkezi blokları için çizim birimleri); AutoCAD DesingCenter vasıtasıyla yapılan blok yerleştirmelerinde kullanılan ölçü birimini kontrol eder. Oluşturulmuş blok birimleri, burada belirtilen birimlerden farklı ise bu seçenekte belirtilen birimlerle yerleştirilir. Sample Output (örnek çıktı); birim ve açıların güncel ayarlarının bir örneğini gösterir. Direction (yön); Direction Control (yön kontrolü) diyalog kutusunu gösterir Direction Control Diyalog Kutusu Temel açıyı kontrol eder. Temel açı, sıfır derecenin hangi yönden başlayacağını belirtir. Şekil 2.2 Direction Control Penceresi kontrol eder. Base Angle (temel açı); temel açının yönünü ayarlar. East (doğu); temel açıyı doğuya ayarlar. North (kuzey); temel açıyı, 90 derece kuzeye ayarlar. West (batı); temel açıyı, 180 derece batıya ayarlar. South (güney); temel açıyı, 270 derece güneye ayarlar. Other (diğer); pusulanın temel yönlerinden farklı bir yöne ayarlar. Angle (açı); açıyı ayarlar ancak other seçeneği seçili iken aktifleşir. Pick an Angle (açıyı seç); açı, işaretleme cihazı kullanılarak belirtilen iki noktayı birleştiren hayali hat esas alınarak belirlenir. 2.2 Limits Komutu Çizimin ve ızgara görüntüsünün sınırlarını ayarlar ve Çizim sınırları iki boyutludur, sol alt ve sağ üst koordinat noktasıyla belirlenir. Çizim sınırları ayarlandığında AutoCAD, girilen koordinatları, çizim sınırıyla kısıtlar. Çizim sınırlarının belirttiği alan, ızgara noktalarıyla gösterilebilir. Zoom komutunun seçenekleri kullanılarak bu husus görülebilir. Zoom All seçeneği, çizim sınırlarını ekrana getirir. Çizim sınırları ile çizdirim sınırları birbirinden farklı olabilir. Çizimden çıktı alınacağında, çizdirim alanı olarak çizim sınırları da belirtilebilir. Sınırlar model boşluğunda modelin ölçekli büyüklüğünden biraz daha büyük olabilir fakat kağıt alanında, kağıt büyüklüğü ile aynı sınırlara sahip olmalıdır. Kağıt boşluğunda bulunurken LIMITS komutuyla kağıt kenar boşluklarına veya arka zemine müdahale edilemez. Bu durumda sınırlar hesaplanır ve seçilmiş kağıt büyüklüğüne göre yerleşim ayarlanır. Kağıt kenar boşlukları ve arka zeminin görüntüsü, OPTIONS komutuyla ekrana gelen Options diyalog kutusunun Display sekmesindeki Layout elements bölgesinden denetlenebilir. Limit komutunu kullanmak için Format menüden Drawing Limits Komut Penceresinden (Command) limits (veya şeffaf kullanım için limits) girilir. Command: Limits Reset Model space limits: Specify lower left corner or [ON/OFF] <0.0000,0.0000>: (Çizimin sol alr köşesini belirtiniz) Specify upper right corner < , >: (Çizimin sağ üst köşesini belirtiniz)

35 35 Limits komutunun seçenekleri: Lower-Left Corner (sol alt köşe); çizim sınırının sol,alt köşesinin X ve Y koordinatlarını belirtir. On (açık); sınır denetimini açar. Sınır denetimi açık olduğunda çizim sınırları dışına nokta girilmesi red edilir. Çember gibi nesnelerin bir kısmı, sınır dışına taşabilir. Off (kapalı); sınır denetimini kapatır fakat güncel sınır değerleri muhafaza edilir. Upper right corner (sağ üst köşe); çizim sınırının sağ üst köşesinin X ve Y koordinatlarını belirtir. Çizim boyutlarını A3 ten A4 e değiştirmek için Command: LIMITS Reset Model space limits: Specify lower left corner or [ON/OFF] <0.0000,0.0000>: 0,0 Specify upper right corner < , >: 210,297 girilir. 2.3 Grid (ızgara) Komutu Güncel görünüm alanındaki ızgara noktalarını gösterir. Bu komutu kullanmak için Komut Penceresinden (Command) Grid (veya şeffaf kullanım için grid) Izgara (GRID), LIMITS komutuyla belirlenen sınırlar içerisinde bulunan noktalardan oluşan bir desendir. Izgara kullanımı, çizimin altına ızgara kağıdı (kareli kağıt. gibi) yerleştirmeye benzetilebilir. Izgara açık olduğunda güncel görünüm alanı, ızgara köşelerine yerleşen noktalarla kaplanır. Izgara, bir başka komut yürülükte iken açılabilir ve kapatılabilir. Izgara, çizim çıktısında görünmez. Izgaranın yararları: Nesnelerin hizalanmasına ve nesneler arasındaki mesafenin görülmesine yardım eder. Izgara, çizim sınırını görmemizi sağlar. Güncel olarak çalışılan çizim alanını ve çizdirme seçeneği olarak çizilecek alanı tanımlar. Çizimin ızgara sınırları dışına taşmasını önler. Seçenekler: Grid Spacing (X) (ızgara aralığı X yönünde); ızgarayı belirtilen değere ayarlar. Snap aralığı belirli ise, ızgara aralığı için girilen değeri x izlerse (mesela 2x), ızgara alığı snap aralığının girilen değer kadar katı olur. Örneğin snap aralığı 10 birim ise grid aralığı için 2x girilmesi, ızgara aralığını 20 birim yapar. On (açık); ızgarayı açar, güncel aralıkla görünür yapar. Off (kapalı); ızgarayı kapatır, görünmez yapar. Izgara noktalarının açık veya kapalı yapılması F7 veya CTRL+G tuşuna basmakla veya durum çubuğundaki GRID üzerine tıklamakla sağlanabilir. Snap (kenetle); ızgara aralık değerinin, Snap (kenetle) değerine eşit olmasını sağlar. Aspect (oran); varsayılan olarak ızgara aralığı X ve Y yönünde birbirine eşittir. Aspect ızgaraya farklı X ve Y aralıkları ayarlar. Aspect değerini x takip ederse bu, çizim birimi cinsinden tanımak yerine kenetleme aralığıyla Aspect değerinin çarpılacağını gösterir. Aspect seçeneği, güncel kenetleme stili, izometriğe ayarlandığında var olmaz. Izgarayı açmak veya kapatmak, ızgara değerini ayarlamak için Dsettings komutu da kullanılabilir.

36 36 Izgara aralıkları, görüntülenmek için çok yakın ise aşağıdaki mesaj alınır. Bu mesaj, çizimi Zoom komutuyla büyültme veya küçültme yaptığınızda da alınabilir. Grid too dense to display (Izgara görüntülenmek için fazla yoğun) Bu durumda ızgara görünmez, ızgarayı güncel görüntülenen alana uygun bir değere ayarlamanız gerekir. Daha büyük ya da daha küçük bir değer denemek gerekir. 2.4 Snap (Kenetle) Komutu İmlecin hareketini tanımlanmış aralıklara dayalı olarak kısıtlar. Kenetleme açık olduğunda imleç, ızgara noktalarına kenetlenir veya yapışır. Kenetleme ızgarası görünmez. Kenetleme, bir başka komut yürürlükte iken açılıp kapatılabilir. Kenetleme aralığı, ızgara aralığıyla aynı olmak zorunda değildir. Mesela grid aralığı 10 birim, snap aralığı 5 birim olabilir. Tersi durum ve her ikisinin de aynı olması da söz konusu olabilir. Kenetleme modunun açık veya kapalı yapılması ve kenetleme noktaları arasındaki mesafenin ayarlanması SNAP komutuyla yapılabilir. Kenetleme ızgarası döndürülebilir, farklı X ve Y aralıkları verilebilir, standart veya isometrik ızgaraya ayarlanabilir. Snap (kenetleme) modunun açık veya kapalı yapılması; durum çubuğu üzerindeki SNAP üzerine tıklanarak, SNAP komutu kullanarak, CTRL+B veya F9 tuşuna basarak sağlanabilir. Bu komutu kullanabilmek için Komut Penceresinden (Command) Snap girilir. Specify snap spacing or [ON/OFF/Aspect/Rotate/Style/Type] < >: 5 Seçenekler: Snap Spacing (kenetleme aralığı); snap modunu girilen değerde aktif yapar. On (açık); snap modunu, güncel çözünürlük, dönme ve kenetleme ızgarası stilini kullanarak aktif yapar. Off (kapalı); snap modunu kapatır, fakat güncel ayarlar unutulmaz, saklanır. Aspect (Oran) Kenetleme ızgarasının yatay (X yönü) ve düşey (Y yönü) aralığını ayrı ayrı belirtir. Bu seçenek, isometrik kenetleme ızgarası için geçerli değildir. Rotate (döndür); güncel UCS'nin XY düzlemine paralel dikdörtgen ızgara istenmediği durumlarda, orijini ve kenetleme ızgarasının dönmesini ayarlar. Dönme açısı, güncel UCS'ye göre yapılır iles 90 derece arasındaki değerler girilebilir. Style (stil); kenetleme ızgarasının standart ya da isometrik seçilmesini sağlar. Standard (standart); güncel UCS'nin XY düzlemine paralel dikdörtgen ızgara oluşturur. X ve Y yönündeki aralıklar birbirinden farklı olabilir. Spacing (aralık); kenetleme ızgarasının aralığını belirtir. Aspect (oran); kenetleme ızgarasının yatay (X yönü) ve düşey (Y yönü) aralığını ayrı ayrı belirtir. Isometric (izometrik); yatayla 30 ve 150 derece açı yapan, ızgara noktalı isometrik grid meydana getirir. İsometrik kenetleme döndürülebilir. İzometrik düzlem:top (üst) ise ızgara noktaları ve çapraz yatayla 30 ve 150 derece, Left (sol) ise ızgara noktaları ve çapraz yatayla 90 ve 150 derece, Right (sağ) ise ızgara noktaları ve çapraz yatayla 30 ve 90 derecelik açı yapar. Type (tip); kenetleme tipini belirtir. Polar (kutupsal) kenetlemeyi, kutupsal izleme açılarına ayarlar. Grid (Izgara) Kenetleme değerini, ızgara değerine ayarlar. Kenetlemeyi açmak veya kapatmak, kenetleme değerlerini ayarlamak için DSETTINGS komutu da kullanılabilir.

37 Şekil 2.4 Drafting Settings Diyalog Penceresi Snap And Grid Sekmesi 37 Bu komutu kullanmak için 2.5 Isoplane Komutu Güncel izometrik düzlemi belirtir. Komut Penceresinden Command Isoplane Enter isometric plane setting [Left/Top/Right] <Top>: (Seçenek giriniz veya Enter tuşuna basınız) Snap (kenetleme) modu isometriğe ayarlı ve açık olduğunda, ızgara noktaları, yatayla 30 derecelik açıda yerleşir. Kenetleme modu açık ve kenetleme stili Isometric'e ayarlı olduğunda isometrik düzlemde imleç hareketleri standart düzleme göre farklı olur. CTRL+E tuşlarına veya F5 tuşuna basılarak; left, top ve right isometrik düzlemlere geçiş yapılabilir. Isoplane komutuyla da isometrik düzlem seçimi yapılabilir. İsometrik düzlemde imleç görünüşü, hareketi ve Ellipse komutunun isometric circle (isometrik çember) seçeneğiyle çizilen çemberin yönelimi farklı olur. Seçenekleri: Left (sol mod); snap ve grid hizalamasını 90 ve 150 derece eksenleri boyunca yöneltir. Top (üst mod); snap ve grid hizalamasını 30 ve 150 derece eksenleri boyunca yöneltir. Right (sağ mod); snap ve grid hizalamasını 90 ve 30 derece eksenleri boyunca yöneltir. 2.6 Durum Satırındaki Çizim Modları Şekil 2.3 Durum Satırı Snap : Snap modunu açar ve kapatır. Grid : Grid modunuı açar, kapatır. Ortho : Dik modu açar ve kapatır. Ortho nun açık olması imleci, güncel koordinat sisteminin x ve y eksenlerine paralel hareket ettirir. Bu mod sayesinde yatay veya düşey çizgiler kolayca çizilebilir. Polar : Kutupsal modu açar, kapatır. Osnap : Nesne kenetleme modunu açar, kapatır. Otrack : Nesne kenetleme izlemesi modunu açar kapatır. Model : Model boşluğu kağıt alanı arasında geçiş sağlar. Durum satırında yer alan bu çizim modları üzerinde sağ tuş menülerinden On (aç) Off (kapat) ve Setting (ayar) imkanı sağlanmıştır. 2.7 Dsetttings Komutu Kenetleme modu, ızgara, kutupsal ve nesne kenetleme izlemesi için çizim ayarlarını belirtir. Bu komutu kullanmak için Tools menüden Drafting Setting Kısayol menüsü olarak durum çubuğundaki Polar üzerinde sağ tuşu tıklanır ve settings seçilir.

38 38 Komut penceresinden (Command) Dsettings girilir. Bu komutta AutoCAD Drafting Settings diyalog kutusunu gösterir. Drafting Settings diyalog kutusunda Snap and Grid sekmesi, Polar Tracking sekmesi ve Object Snap sekmesi bulunmaktadır Snap and Grid Sekmesi Snap On ve Grid On onay kutucuklarının yanında Snap (kenetle) ve Grid (ızgara) Snap type&style ve Polar spacing bilgilerinin bulunduğu dört bölge bulunur. Snap ve Grid ayarlarını belirtir. Snap On : Snap modunu açar veya kapatır. Snap modu durum satırındaki Snap üzerine tıklanarak, F9 tuşuna basarak ya da Snapmode sistem değişkenini kullanarak açılıp kapatılabilir. Snap (kenetle) : Ekranda hayali bir ızgara varmışcasına, imlecin tıklamalarda bu ızgaranın düğüm noktalarına kenetlenmesini sağlar. Kenetleme noktası ile uyumlu olmayan bir nokta girildiğinde nokta AutoCAD tarafından en yakın kenetlenme noktasına konur. Snap On (açık) olduğunda aşağıdaki ızgara ölçülerine göre kenetlenme aktif durumdadır. X Spacing (X aralığı); x ekseni yönünde kenetlenme mesafesini belirtir. Değer pozitif ve gerçek sayı olmalıdır. Y Spacing (Y aralığı); y ekseni yönünde kenetlenme mesafesini belirtir. Değer pozitif ve gerçek sayı olmalıdır. Angle (Açı); kenetlenme ızgarasının dönme açısını belirtir. X Base (temel X); kenetlenme ızgarası için X ekseni yönünde temel nokta belirler. Y Base (temel Y); kenetlenme ızgarası için Y ekseni yönünde temel nokta belirler. Grid On (ızgara açık) : Grid modunu açar veya kapatır. Grid modu durum satırındaki Grid üzerine tıklanarak veya F7 tuşuna basılarak ya da Gridmode sistem değişkeni kullanılarak da açılıp kapatılabilir. Grid (ızgara) : İmlecin belirli aralıklarla hareketi için ekranı noktalarla kafes ızgaraya böler. Noktalı ızgara, kullanımda referanstır ve çizimin bir parçası değildir. Izgara izleri silinmese de bu izler yazıcıdan alınmaz. Noktalar arsında X, Y boşluğu tanımlanabilir. Grid X Spacing (ızgara X aralığı); x ekseni yönündeki ızgara aralığı girmek için kullanılır. Grid Y Spacing (ızgara Y aralığı); y ekseni yönündeki ızgara aralığı girmek için kullanılır. Polar Spacing (kutupsal aralık) : Kutupsal ayarları denetler. Polar Distance (kutupsal mesafe); snap çeşidi polar snap olduğunda kenetlenme mesafesini ayarlar. Bu değer sıfır ise, kutupsal kenetlenme mesafesi Snap X Spacing için bu değeri kabul eder. Snap Type&Style (kenetleme tipi ve stili) : Snap modu ayarlarını denetler. Grid Snap (ızgara kenetleme); snap tipini gride göre ayarlar. Rectangular Snap (dikdörtgen kenetleme); Snap çeşidini standart dikdörtgen sanp moduna ayarlar. Snap tipi, grid snap a ayarlı ve snap modu açık olduğu zaman imleç, dikdörtgen snap gride kenetlenir. Isometric Snap (izometrik kenetleme); snap çeşidini izometrik kenetleme moduna ayarlar. Snap tipi, Grid snap a ayarlı ve snap modu açık olduğu zaman imleç, isometric snap grid e kenetlenir. Polar Snap (kutupsal kenetleme); snap çeşidini kutupsal snap moduna ayarlar. Snap tipi, polar snap a ayarlı ve Snap modu açık olduğu zaman imleç, kutupsal izleme noktasından başlamaya göre Polar tracking sekmesinde yazılı kutupsal hizalı açılar boyunca kenetlenir.

39 Polar Tracking Sekmesi AutoTrack ayarlarını denetler. Polar Tracking On (kutupsal izleme açık) : Kutupsal izlemeyi açar ve kapatır. Kutupsal izleme, F10 tuşuna basılarak veya AUTOSNAP sistem değişkeni kullanılarak da açıp kapatılabilir. Polar Angle Settings (kutupsal açı ayarları) : Kutupsal izlemede kullanılan açıları ayarlar. Increment Angle (Artış açısı); Kutupsal izleme yollarını göstermek için kullanılan kutupsal artış açısını ayarlar. Herhangi bir açı girilebilir veya listeden 90, 60, 45, 30, 22.5, 18, 15, 10 ve 5 derecelik açılardan biri seçilebilir. Additional Angles (ilave açılar); kutupsal izleme için listede mevcut olan açılara, açı ilave eder. New (yeni) 10 taneye kadar kutupsal izleme açısı ilave eder. Delete (Sil) Seçilmiş ilave açıları siler. Object Snap Tracking Settings (nesne kenetleme izleme ayarları): Nesne kenetleme izlemesi için seçenekler kurar. Track Orthogonally Only (sadece dik şekilde izle); nesne kenetleme izlemesi açık olduğunda kazanılmış nesne kenetleme noktaları için sadece dik (yatay/düşey) nesne kenetleme izleme yollarını gösterir. Bu ayar, polarmode sistem değişkeniyle de denetlenir. Şekil 2.5 Drafting Settings Diyalog Penceresi Polar Tracking Sekmesi kapatır. Track Using All Polar Angle Settings (tüm kutupsal açı ayarlarını kullanarak izle); nesne kenetleme izlemesi belirli noktalar üzerinde olduğunda imlecin kazanılmış nesne kenetleme noktaları için herhangi bir kutupsal açı izleme yolu boyunca izlemesine izin verir. DİKKAT Durum satırı üzerindeki Polar ve Otrack'ın tıklanması da kutupsal kenetlemeyi ve nesne kenetleme izlemesini açar ve Polar Angle Measurement (kutupsal açı ölçüsü) : kutupsal izleme açılarının ölçü esasını ayarlar. Absolute (mutlak); kutupsal izleme açıları için güncel kullanıcı koordinat sistemini esas alır. Relative to Last Segment (son parçaya göre); kutupsal izleme açıları için son oluşturulan nesneyi esas alır. Osnap Modu: Nesne kenetleme ayarlarını denetler. Bu moda geçebilmek için Object Snap araç çubuğundan Object Snap Settings seçilir. Tools Menüden Drafting Setttings seçilir ve Object Snap sekmesi tıklanır. Komut (Command) penceresinden osnap komutunu girilir. Çizim alanında mouse sağ tuşu basılı iken shift e basarak Osnap Settings seçilir. Seçenekler: AutoCAD bu komutta Drafting Settings diyalog kutusunun Object Snap sekmesini ekrana getirir Object Snap Sekmesi

40 40 Object Snap On (nesne kenetleme açık) : Koşan nesne kenetlemeleri açar ve kapatır. Osnap Snap modes altındaki seçilmiş nesne kenetlemeleri, nesne kenetleme açık iken aktiftir. Bu ayar Osmode sistem değişkeniyle de ayarlanır. Kısayol olarak çizim alanında F3 tuşuda bu iş yapar. Osnap Snap Tracking On (nesne kenetleme izlemesi açık) : Nesne kenetleme izlemesini açar ve kapatır. İmleç, nesne kenetleme noktalarına dayalı yolları izleyebilir. Nesne kenetleme izlemesini kullanmak için bir veya daha fazla nesne kenetlemeyi açılmalıdır. Kısayol olarak çizim alanında F11 tuşu da bu iş yapar. Nesne kenetleme modları ya da osnap modları, bir noktanın nesne üzerindeki durumunu belirtir. Her mod ayrı bir yerleşimi belirtir. Bu Snap mod kullanıcı tarafından kapatılıncaya veya başka mod girilinceye kadar aktif durumdadır. Drafting Settings diyalog kutusundaki Object Snap sekmesinden yapılan seçimler yine bu sekmeden kaldırılıncaya veya durum çubuğundan Osnap OFF yapılıncaya kadar geçerli ve kalıcıdır. Object Snap tan yapılan kenetlemeler yalnızca bir defaya mahsustur. Object Snap Araç Çubuğu Şekil 2.6 Drafting Settings Diyalog Şekil 2.7 Penceresi Object Snap Araç Çubuğu Osnap Snap Sekmesi Temporary Track Point; osnap tarafından kullanılan geçici nokta oluşturur. From; geçici referans noktasından offsetle. Endpoint; nesnenin veya çizginin en yakında olan ucunu, bitim noktasını veya köşesini yakalayarak kenetlenir. Midpoint; Çizgi ve yayların ota noktasını yakalar. Intersection; iki nesnenin veya çizginin kesiştiği noktayı yakalar. Apparent Intersection; kesişmeyen ve birbirine paralel olmayan iki çizginin plan düzlemindeki izdüşümlerinin sanal kesişme noktasını bulur ve yakalar. Extension; yayların veya çizginin sanal uzantısına kenetlenir. Center; çember ve yayların merkez noktalarını yakalar. Quadrandt; çember ve yayların kritik çeyrek noktalarını yakalar (0, 90, 180, 270 ) Tangent; Bir çember veya yaya teğet oluşturacak noktalardan en yakınını yakalar. Perpendicular; son işaretlenen noktadan bir nesneye 90 derece saplanan sanal bir doğrunun varış noktasını yakalar. Parallel; belirli bir çizgiye paralel kenetlenir. Node; AutoCAD nesnesi olan noktaları yakalar. Nearest; bir nesne üzerinde imlece en yakın noktayı yakalar. None; tanımlanmış Object Snap işlevlerini iptal eder.

41 41 Clear All (tümünü temizle) : Tüm nesne kenetleme modlarını kapatır. Select All (tümünü seç) : Tüm nesne kenetleme modlarını açar.

42 42 BÖLÜM 3 ÇİZİM KOMUTLARI Line (Çizgi) Komutu: Girilen iki nokta arasında çizgi çizer. Bu çizgi, 2B düzleminde veya 3B uzayda olabilir. Bu komut bilgisayar destekli tasarımın en temel komutudur. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Line Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) line girilir. Komut satırında çizgi çizebilmek için önce birinci nokta (Specify First Point) sonra ikinci nokta (Specify Next Point) işaretçi ile yada koordinat kullanarak girilir. Girilen bilgiler kullanılarak bu iki nokta arasında çizgi çizme işlemi gerçekleştirilir. Bu işlemi bitirmek için komut penceresine C (Close) yazmak yeterlidir. Eğer birbirini takip eden çizgiler varsa bir kare gibi, komut penceresine C harfi girilmeden önce sonraki noktalar verilerek çizime devam edilebilir. Bu sayede böylesi çizimlerde sürekli olarak line komutunu kullanmak yerine bir defa komutu kullanarak çizim gerçekleştirilebilir. Polyline (Bileşik Çizgi) Komutu: İki boyutlu bileşik çizgi çizer. En basit tanımıyla Polyline, Line a benzeyen ama birbirine eklenmiş çizgi ve Arc(yay) parçalarından (segmentlerden) oluşmuş bir çizgi topluluğudur.yalnız normal çizgiden en büyük farkı, sonuçta kaç parçadan oluşursa oluşsun tek bir nesnedir.çizim sonucunda bileşik çizgi seçildiğinde tüm parçaların seçildiği görülür. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Polyline Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) Pline girilir. Komut girildiğinde seçenekler komut penceresinde görünür. Arc (yay); bileşik çizgiye bir yay parçası ilave eder. Bu seçimin alt seçenekleri de bulunmaktadır. Endpoint of Arc ile, yay parçası çizer son noktadan bileşik çizginin önceki parçasına teğet şekilde başlar. Angle ile, başlangıç noktasından itibaren yayın kapsadığı açı verilir. Center ile, çizilecek yayın merkezi verilir. Radius ile, yay parçasının yarıçapı verilir. Close ile, bileşik çizgiyi yay parçası ile kapatır. Direction ile, yayın başlama yönünü belirtir. Halfwidth ile, geniş bileşik çizginin kenarlarından birine olan genişlik girilir. Line ile, yay çizim seçeneğinden çıkar ve başlangıçtaki Polyline iletisine geri döner. Second Pt ile, ikinci noktayı ve üç noktadan geçen yayın uç noktası belirtilir.undo ile, bileşik çizgiye ilave edilen en son çizilmiş yayı kaldırır. Width ile, bir sonraki çizilecek yayın genişliği belirtilir.

43 43 Close (kapat); bileşik çizginin başlangıç noktasına kapalı bileşik çizgi oluşturan bir çizgi çeker. Halfwidth (yarı genişlik); çizgi yarı genişliği girilir.farklı bir değer girilmedikçe başlama yarı genişliği varsayılan bitirme yarı genişliği olarak kabul edilir. Length (uzunluk); önceki parçayla aynı açıda belirtilen uzunlukta çizgi parçası çizer. Bileşik çizgi parçasının önceki parçası yay ise AutoCAD yeni yayı eskisine teğet olarak çizer. Multiline (Çok Çizgi Veya Çoklu Çizgi) Komutu: Birbirine paralel çoklu çizgi çizer. Multiline iki nokta arasında çizgi çizilirken bünyesinde 16 adete kadar paralel çizgiyi barındırır. Genellikle temel, duvar, çatı gibi katmanlı yapı elemanlarını çizerken kolaylık sağlar. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Mulitline Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) Mline girilir. Bu komutun seçeneklerini komut penceresinden görmek mümkündür. Justification (hizalama); sanal çizgi hattının çoklu çizginin neresinde olacağını belirtir. Top çoklu çizginin üstünde, Zero çoklu çizginin merkezinde, Bottom çoklu çizginin altında gibi üç seçimi vardır. Scale (ölçek); multiline nın kalınlık ölçeğini ayarlamaya yarar başka ifade ile çoklu çizgiler arasındaki mesafenin ayarı için kullanılır. Çizgi ölçeğini etkilemez. Style (biçim); daha önceden ayarlanan çoklu çizgi biçemlerini çağırmaya yarar. Listeyi görmek için? girmek yeterlidir. Çoklu çizgi biçemi oluşturmak için Format menüden Multiline Style seçilir veya komut penceresinden mlstyle girmek gerekir. Böylece kullanıcılar kendi çoklu çizgi biçimlerini oluşturabilir. Construction Line (Yardımcı Çizgi) Komutu: Sonsuz çizgi çizer. Bu çizgiler çizimlerde yardımcı çizgi olarak kullanılır. Bu çizgiler hayali olarak sonsuza ulaşırlar ve çizim içerisinde yapısal bir görev üstlenmezler. Referans amaçlı kullanılırlar istenildiğinde seçilebilir ve silinebilirler Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Costruction Line Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) xline girilir. Komut penceresindeki seçenekleri; Hor (horizontal - yatay); ekranda seçili tek noktadan geçen yatay eksene (x) paralel doğrultuda sonsuz çizgi çizer. Ver (vertical - düşey); ekranda seçili tek noktadan geçen dikey eksene (y) paralel doğrultuda sonsuz çizgi çizer. Ang (angle - açı); belirli bir noktaya göre verilen açının doğrultusunda sonsuz çizgi çizer. Bisect (bisector - açıortay); birinci ve ikinci çizginin arasında kalan açının açıortayından geçen sonsuz çizgi çizer. Offset (öteleme); sonsuz çizgiyi belirli bir mesafede ötelenmiş olarak çizmek için kullanılır. Ray (Işınsal Çizgi/Işın) Komutu: Yarı sonsuz çizgi çizer. Bu yarı sonsuz çizgilerde sonsuz çizgiler gibi yani construction line gibi yardımcı çizgi olarak kullanılır. Yarı sonsuz çizgi, başlama noktası belirli olan ve sonsuza uzanan çizgidir. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Ray Komut penceresinden (Command) ray girilir. Herhangi bir seçimi yoktur sadece başlangıç noktası girildikten sonra sıra ile nokta seçilerek yardımcı yarı sonsuz çizgiler çizilebilir.

44 44 Rectangle (Dikdörtgen) Komutu: Dikdörtgen çizer. Bu komut dikdörtgeni bileşik çizgi kullanarak oluşturur. Bir köşe noktası ve aynı köşenin dikdörtgen üzerindeki olası köşegenini girerek, kenarları birbirine 90 derece dik bir dikdörtgen çizer. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Rectangle Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) rectang veya rectangle girilir. Seçenekleri; Chamfer (pah kır); çizilecek dikdörtgen için pah kırma mesafesini ayarlar. Elevation (yükseklik); çizilecek dikdörtgenin yükseliğini (Z yönündeki) belirtir. Fillet (kavislendir/yuvarlat); çizilecek dikdörtgenin kavis yarıçapını belirtir. Thickness (kalınlık); çizilecek dikdörtgenin kalınlığını belirtir. Width (genişlik); çizilecek dikdörtgenin bileşik çizgi genişliğini belirtir. Edge (kenar); Çokgenin birinci kenar uç noktalarının belirlenmesiyle tanımlanan kenar uzunluğuyla çizilmesini sağlar. Polygon (Çokgen) Komutu: Çokgen çizer. Polygon eşit uzunluktaki kapalı bir bileşik çizgidir. Çokgenin kenar sayısı 3 den 1024 e kadardır. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Polygon Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) Polygon girilir. Seçenekleri; Center of Polygon (çokgenin merkezi); çizilecek çokgenin merkezi tanımlanır. Inscribed in Circle (çembere içten teğet); ekranda gelen yarıçap iletisine, çokgenin tüm köşelerinin içten teğet olduğu hayali çember yarıçapı girilir. Çizilecek çokgen, yarıçapı girilen çemberin içerisine çizilmesi istendiğinde bu seçenek kullanılır. Circumscribed about Circle (çembere dıştan teğet); ekranda gelen yarıçap iletisine, çokgenin tüm kenarlarının orta noktalarının dıştan teğet olduğu hayali çember yarıçapı girilir. Çizilecek çokgen, yarıçapı girilen çemberin dışarısına çizilmesi istendiğinde bu seçenek kullanılır. Spline (Eğri Çizgi) Komutu: Belirlenen noktalardan geçen bir eğri çizer. AutoCAD BSpline olarak bilinen özel bir eğri tipini kullanır. Spline, düzensiz eğri oluşturmak için kullanışlıdır. Spline komutu özelde NURBS eğriler olarak tanımlanabilecek genelde spline denilen eğriler üretir. Spline, ardışık verilen noktalar arasında tolerans içerisinde eğriler uydurur. NURBS (nonuniform rational B-spline) matematiği, bir eğri sınıfını ve yüzey verisini depolar ve tanımlar. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Spline Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) Spline girilir. Seçenekleri; First Point (birinci nokta); eğrinin başlanacağı nokta girilir. Next Point (sonraki nokta);birinci noktadan sonra girilen noktalar sonraki nokta olarak adlandırılır ve enter tuşuna basılıncaya kadar ek spline eğri parçaları ilave eder. Enter tuşundan sonra AutoCAD başlama teğeti belirlenmesini ister.

45 45 Close (kapat); birinci nokta gibi birleşme teğeti sağlayan son noktanın tanımlanmasıyla spline eğri kapatılır. Fit Tolerance (tolerans uyum); güncel spline eğrinin uyması için toleransı değiştirir. Eğri yeni toleransa göre uydurularak yeniden tanımlanır. Start Tangent (teğet başlat); eğrinin birinci ve son noktaları için teğetliği tanımlar. Object (nesne); 2B veya 3B ikinci veya üçüncü dereceden spline uygun bileşik çizgiyi eşdeğer bir spline a dönüştürür ve bileşik çizgiyi siler. Point (Nokta) Komutu: Nokta nesnesi çizer. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Point (Single point) Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) Point girilir. Seçenekleri; Pdmode; çizilecek nokta çeşitini oluşturur. Pdsize; girilecek noktanın büyüklüğünü kontrol eder. Nokta çeşit ve büyüklüğü Ddptype komutunun yanısıra Format menüden Point Style diyalog kutusundan da seçilebilir. Bu diyalog kutusundan istenen bir nokta çeşiti seçilir. Ayrıca bu diyalog kutusunda noktanın büyüklüğü yüzde olarak Point size kutusuna yazılabilir. Bu büyüklüğün nasıl anlaşılması gerektiği ise iki radio butonundan birini seçerek verilebilir. Bunlardan Set Size Relative to Screen kutusu seçilirse, nokta büyüklüğü ekrana göre tesbit edilir. Set Size in Absolute Units seçilirse, nokta büyüklüğü çizim olarak kabul edilir ve sabit kalır. Circle (Çember) Komutu: Belirli ölçüler içerisinde çember çizer. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Circle Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) Circle girilir. Seçenekleri; Şekil 3.1 Center Komutu Seçenek Kutusu Center Point (merkez noktası); merkez noktası ve yarıçap değerlerini alarak çember çizer. Radius (yarıçap); çizdirilecek olan çemberin yarıçapı verilir. Diameter (çap); çizdirilecek olan çemberin çapı verilir. Verilen çap merkez noktadan itibaren geçerlidir. 3P (üç nokta); çizilecek çemberi çevresi üzerinde verilen üç noktayı referans alarak bu noktalara dayalı olarak çizer. 2P (iki nokta); çizilecek çemberi verilen iki nokta arasını çemberin çapı kabul ederek bu iki noktaya dayalı olarak cizer. TTR-Tangent, Tangent, Radius (teğet, teğet, yarıçap); yarıçapı girilen çemberi iki noktaya veya nesneye teğet olacak şekilde çizer. Bu seçimlerle birlikte altı değişik şekilde çember çizilebilir. Bunlar Center ve radius (merkez ve yarıçap), Center ve diameter (merkez ve), Tree point cirles (üç noktadan geçen çemberler), Two point circles (iki noktadan geçen çemberler), Tangent circles (teğet çemberler), Tangent three point circles (üç noktaya teğet çemberler) olarak sıralanabilir.

46 46 Ellipse Komutu: Elips veya eliptik yaylar çizer. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Ellipse Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) Point girilir. Seçenekleri; Axis Enpoint (eksen uç noktası); birinci eksen kendi iki noktası ile tanımlanır. Bu eksenin açısı elipsin açısını belirler. Bu seçenek altında da seçimler vardır. Distance (mesafe), ikinci ekseni eliptik yayın merkezinden veya birinci eksenin orta noktasından belirtilen noktaya kadar mesafe olarak tanımlar. Rotation (dönme), elipsin büyük küçük eksen oranını, çemberi birinci eksenin etrafında döndürerek tanımlar. Değer büyüdükçe küçük büyük eksen oranı da büyür. 0 ile 89,4 derece arasında bu açı sıfır olursa çember otraya çıkar. Arc (yay); eliptik yay çizer, birinci eksen açısı eliptik yayın açısını belirler. Axis Enpoint, birinci eksenin başlangıç noktasını belirler. Start Angle (başlama açısı), yayın başlama açısını belirler. End Angle (bitirme açısı), 0 dereceden itibaren yayın bitim açısını belirler. Included Angle (kapsanan açı), başlama açısına nispetle ölçülen eliptik yayın kapsadığı açıyı belirtir. Parameter (parametre), AutoCAD eliptik yayı parametrik vektör eşitliğini kullanarak çizer. Parameter seçeneği altında diğer seçenekler; Start Parameter (başlama açısı), başlama açısını parametrik vektör eşitliğini kullanarak tanımlar. Start Parameter seçeneği Angle modundan Parameter moduna geçiş sağlar. Angle (açı), eliptik yayın başlama açısını tanımlar. Angle seçeneği Parameter modundan Angle moduna geçiş imkanı tanır. Bu mod, elipsin nasıl hesaplanacağını belirtir. Center (merkez); belirtilen noktayı merkez olarak kullanır ve eliptik yay çizer. Arc (Yay) Komutu: Belirtilen değerlerde yay çizer. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Arc Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) Arc girilir. Seçenekleri; Start Point (başlama noktası); yayın başlama noktasını belirtir. Center (merkez); buradan yayın parçası olduğu çemberin merkezi girilir. Çünkü yay bir çember parçasıdır. End (bitim noktası); çizilecek yayın bitim noktası belirtilir. Chord Lenght (kiriş uzunluğu); kiriş uzunluğu pozitifse küçük yayı,negatifse büyük yayı saat ibresi yönünün tersi yönünde çizer. Angle (açı); Başlangıç noktasından merkez noktasını kullanarak belirli kapsanan açı kadar saat ibresi dönüş yönünün tersinde yay çizer. Direction (yön); yayı belirtilen yönde başlatır. Radius (yarıçap); başlama noktasından bitiş noktasına saat ibresi dönüş yönünün tersi yönünde küçük yayı çizer,yarıçap değeri negatif ise büyük yay çizer. Draw menüden Arc seçeneği ile yay çizmek için bir çok yöntem vardır bunlar; Şekil 3.2 Arc Seçenek Menüsü

47 47 Üç noktadan geçen yay Başlangıç, merkez ve bitim noktası Merkez, başlangıç ve bitim noktası Başlangıç, merkez ve taranan açı Başlangıç, merkez ve kiriş boyu Başlangıç, bitim ve yarıçap Başlangıç, bitim ve taranan açı Başlangıç, bitim ve başlama yönü Merkez, başlangıç ve uzunluk Merkez, başlangıç ve taranan açı Önceki yay veya çizginin devamı şeklindeki seçeneklerdir. Trace (İz) Komutu: İki boyutta katı çizgiler çizer. Bu komutu kullanmak için; Komut penceresinden (Command) Trace girilir. Trace in uç noktaları, çizgi ekseni üzerindedir ve daima dörtgen şeklinde kesilir. Trace undo seçeneğine sahip değildir. Fill modu açık olduğunda içi dolu, fill modu kapalı olduğunda içi boş katı çizgi çizer. Daha önceden çizilmiş trace çizgileri için fill modu değiştirildiğinde çizimi güncellemek için regen komutu girilmelidir. Fill ve regen komutu command (komut) penceresinden girilir. Region (Bölge) Komutu: bulunan nesnelerin seçim setinden region nesnesi oluşturur. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Arc Draw araç çubuğundan Komut penceresinden (Command) Arc girilir. Trace (bölge) ler kapalı şekiller veya döngülerden oluşan iki boyutlu alanlardır. Döngü, kendi içinde kesişmeyen sınıra sahip düzensel alanı tanımlayan birleştirilmiş eğrilerdir. Döngüler, çizgi, bileşik çizgi, çember, yay, elips, eliptik yay, 3B yüz, iz ve katı dolguların bileşimi olabilir. Döngüyü oluşturan nesneler ya kapalı olmalı ya da diğer nesnelerle uç noktaları paylaşılan kapalı alan biçiminde olmalıdır. Nesneler aynı düzlemde olmalıdır. Orijinal nesneler taranırsa, ilişkili tarama kaybolur. Sketch (Serbest El Çizgisi) Komutu: Eskiz çizer. Serbest el eskizleri, bir çok çizgi parçasından meydana gelir. Bu komutu kullanmak için; Komut penceresinden (Command) Sketch girilir. Seçenekleri; Record increment (kayıt adımı); çizgi parçası uzunluğunu tanımlar. İşaretleme cihazı, çizgi üretmek için adım değerinden daha büyük bir değer kadar hareket ettirilmelidir. Record increment değeri arttıkça çizgi hassaslığı azalmaktadır. Yumuşak çizgiler bu değer arttıkça sertleşmektedir. Pen (kalem); eskiz kalemini yukarı kaldırır ve aşağı indirir. Exit-Enter (çık); eskizi yapılan geçici çizgilerin sayısını kaydeder ve rapor eder sonra komutu sona erdirir. Quit (terket); Sketch komutunun başlamasından veya record seçeneğinin kullanımından sonra eskizi yapılan tüm geçici çizgileri gözardı eder. Erase (sil); geçici çizginin herhangi bir kısmını çizer kalem aşağıda ise yukarı kaldırır. Connect (bağla); kalemi son eskiz yapılan çizginin uç noktasından veya son erase işleminden eskize devam etmek için aşağı indirir. Period (süre); kalemi aşağı indirir ve son eskiz çizgisinin uç noktasından kalemin güncel konumuna düz bir çizgi çizer ve kalemi yukarı kaldırır. Donut (Halka) Komutu: İçi dolu çember çizer. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Donut Komut penceresinden (Command) Donut girilir. Halka geniş yay parçalarından oluşan kapalı bir bileşik çizgidir. Halkanın içi Fill komutunun ayarına göre yani açık kapalı durumuna bağlı olarak dolu veya boş olur. Halka

48 48 çizmek için iç çap, dış çap ve merkezi belirtmek gerekir. İç çap sıfır olursa içi dolu çember elde edilir. Boundary Komutu: Kapalı bir alan veya bileşik çizgi üretilir. Bu komutu kullanmak için; Draw menüden Boundary Komut penceresinden (Command) Boundary girilir. AutoCAD bu komutta Boundary Creation diyalog kutusunu ekrana getirir. Seçenekler; Advanced Options (gelişmiş ayarlar); sınırı oluşturmak için kullanılan yöntemler belirlenir. Bunlar boundary set (sınır seti), Island detection (ada tanımlama), ve object type (nesne tipi) dir. Nesne tipi ve ada tanımlama yönteminin iki seçeneği vardır. Internal Point (iç nokta); kapalı alanı biçimlendiren mevcut nesnelerden sınır üretir. Seçenekler ayarlandıktan sonra çizimdeki sınırları oluşturmak için Pick Points düğmesi seçilir.

49 49 BÖLÜM 4 GÖRÜNTÜ KONTROL KOMUTLARI Zoom Komutu: Güncel görünüm alanındaki nesnelerin görünüş büyüklüğünü değiştirir, büyültür veya küçültür. Bu komutu kullanmak için; View menüden Zoom, Kısayol olarak çizim alanında mouse sağ tuşu ile realtime zoom yapmak için zoom u seçmek, Komut penceresinden (Command) Zoom girilir. Birçok çizim boyut olarak küçük ve detaylı olarak çalışmak gerekebilir böylesi durumlarda zoom komutu kullanılarak detaylar büyütülebilir. Bazı durumlarda ise çizim çok büyük olabilir çizimin tamamını görmek için çizimden uzaklaşmak gerekir bu durumlarda ise zoom komutu ile çizimi kullanıcıdan uzaklaştırıyor hissi verilerek çizimin tamamı görülebilir ancak detayları görmek güçleşir. Zoom komutu ile içeri zoom yapıldığında nesne yakına gelirken dışarı zoom yapıldığında nesne kullanıcıdan uzaklaşır. Zoom komut bu işlemleri yaparken çizim ölçeği ile oynamaz. Seçenekleri: Zoom araç çubuğu Şekil 4.1'deki gibidir. Şekil 4.1- Zoom Araç Çubuğu Scale (ölçek); büyültme küçültme ölçeğidir. Sayısal değerler girilerek orijinal boyuttaki çizimi büyültme küçültme imkanı verir. Mesela bu değer yerine 2 girilirse normal çizim iki kat büyür. Zoom işlemi bir önceki ekranın merkez noktasını merkez olarak kullanır. Büyültme veya küçültme işlemi mevcut görüntüye bağımlı olarak hesaplanır. Zoom işleminde sadece pozitif değerler kullanılır bu nedenle ekranda küçük görüntü isteniyorsa 0 ile 1 arasındaki değerler kullanılmalıdır. Mesela girilen değer 0.5 olursa görüntü yarım kat küçülür. All (tümü); ekranda çizilmiş olan tüm çizimin değişmesine neden olur. Eğer çizim görüntü sınırlarını aşarsa All seçeneği sınırların dışına taşan çizim kısımlarını da ekranda görüntüleyerek tüm çizimi ekrana sığdırır. Şekil 4.2 Zoom Seçenek Kutusu

50 50 Center (merkez); zoom merkezini tanımlamaya izin verir. Çalışılan birimde bir değer veya yükseklik girmek gerekir. Girilen bu değerler ile merkez nokta dahilinde zoom işlemi yapılır. Dynamic (dinamik);dinamik büyültme küçültme yapma imkanı sağlar. Bu seçeneği aktifleştirmek için diğerlerinde olduğu gibi zoom alt seçeneklerinde seçeneklerin baş harfini girmek yeterlidir. Dinamik zoom seçildiğinde mevcut ve mümkün olan ekran bakış alanı seçimlerini gösteren pencereler sunulur. Şekil 4.3 Merkezleme Penceresi Şekil 4.4 Dinamik Penceresi Merkezleme penceresi görüntüyü merkez sayılacak istenilen bir yere taşır, sol mouse tuşuna basıldıktan sonra dinamik zoom yapma imkanı veren pencere ekrana gelir. İstenilen büyüklük kadar pencere ayarlanır ve enter tuşuna basarak dynamic zoom işlemine son verilir. Zoom In (içeri zoom); ekrandaki görüntüyü merkezini koruyarak iki kat büyütür. Zoom Out (dışarı zoom); ekrandaki görüntüyü merkezini koruyarak iki kat küçültür. Zoom Extents (kapsama zoomla); limits ayarlarına bakmaksızın o ana kadar çizilmiş görünür durumdaki tüm nesneleri ekrana sığdırır. Zoom Window (pencere zoomla); çizimin belirli bir alanını seçme penceresi içine alarak ekran boyuna büyütür. Zoom Previous (önceki zoom); önceki zoom görüntülerine sıra ile döner. Bu işlem defalarca tekrar edilebilir. Zoom Realtime (gerçek zamanlı zoom); çizime imleç yardımıyla yaklaşıp uzaklaşmayı sağlar. Standart araç çubuğunda bulunan zoom realtime tıklandığında imleç büyüteç şeklini alır. Mouse yardımıyla ekrana tıklatılarak aşağı yukarı hareket ettirilir. Yakınlaşma veya uzaklaşmada çizim merkezi esas alınır. Klavyeden iki kez enter tuşuna basıldığında realtime zoom imlecine ulaşılabilir. Mouse sol butonuna basılarak ekranın alt kısmına doğru çekilirse çizim uzaklaşır yani küçülür. Tersi bir işlemde yani mouse sol butonuna basıp ekranın yukarısına doğru çekilirse çizim yaklaşır ve nesne büyür. Pan (Görüntü Kaydır) Komutu: Güncel görünüm alanında görüntülenen çizimi hareketlendirir. Bu komutu kullanmak için; View menüden Pan, Kısayol olarak nesne seçilmemiş durumda, çizim alanında mouse sağ tuşu tıklayarak Pan seçilir, Standart Toolbar dan, Komut penceresinden (Command) Pan girilir. Pan komutu genelde zoom komutuyla birlikte kullanılır. Kullanıcı daha fazla detay görmek için büyültme-küçültme yapmak ve aynı ölçekte kalarak kısa bir süre için büyültme-küçültme ekranını kaydırmak isteyebilir. Pan komutu bunu yerine getirir. Pan komutu, çizim alanını ekrana göre kaydırır ve çizimdeki nesnelerin yerleşim koordinatlarında bir değişiklik yapmaz. Bu komutun Seçenekleri: Pan Realtime; bu seçim yapıldığında imleç el simgesine dönüşür. İşaretleme cihazı üzerindeki seç düğmesi aşağı doğru bastırılarak çizimin güncel yerleşimi güncel görünüm alanı koordinat sistemine göre sabitlenir. Çizimi farenin sol tuşu ile tıklayıp istenilen yere taşımak mümkündür. Çizim artık imleçle aynı yönlü olarak hareket eder. Şekil 4.5 Pan Seçenek Kutusu

51 51 Kaydırma sırasında çizim sınırlarından çok fazla uzaklaştığında, el imlecinin yanında bir çubuk ve çizim kapsamına erişilecek yeri gösteren bir ok görünür. Dört farklı durum hakkında yani kapsamın yukarda, aşağıda, solda ve sağda olduğu hakkında bilgi verir. Pan Point; bu seçimde ekranda iki nokta verilir. Bunlar base point veya displacement ve second point noktalarıdır. Çizim bu iki noktanın aralığında ve veriliş yönünde kayar. Çizim alanı, ekrana göre kaydırılır, çizimdeki nesnelerin yerleşim koordinatlarında değişiklik olmaz. Ekranda yer değiştirme için bir nokta ve ikinci nokta için bir başka koordinat girmek gerekir. Mesafe ve açı yer değiştirme (Displacement) olarak adlandırılır. AutoCAD mesafe ve açıyı hesaplar ve Pan işlemini gerçekleştirir. Şekil 4.6 Pan Sağ Tuş Menüsü Pan Left; ekrana bakış için bizi sola ilerletir çizimi ise sağa kaydırır. Pan Right; ekrana bakış için bizi sağa ilerletir çizimi ise sola kaydırır. Pan Up; ekrana bakış için bizi yukarı ilerletir çizimi ise sağa aşağı kaydırır. Pan Down; ekrana bakış için bizi aşağıya ilerletir çizimi ise yukarıya kaydırır. Pan Kısa Yol Menüsü Zoom ve Pan fare sağ tuş menüsü; Pan komutu aktif iken Pan kısayol menüsündeki seçenekler kullanılarak Pan komutundan çıkılabilir, Zoom veya 3Dorbit komutuna geçiş yapılabilir. Pan kısayol menüsüne ulaşmak için Pan komutu aktif olduğunda çizim alanında fare sağ tuşuna tıklamak yeterlidir. Exit (çık); Pan veya Zoom komutunu iptal eder. Pan (kaydır); Pan komutuna geçiş yapar. Zoom; gerçek zamanlı zoom a geçiş yapar. 3Dorbit (3D yörünge); 3Dorbit komutuna geçiş yapar. Zoom Window (pencereye zoom); dikdörtgen pencereyle belirtilen alanı görüntülemek için zoom yapar. Zoom Original (orijinale zoom); orijinal görünümü yeniden yükler. Zoom Extents (kapsama zoom); çizim kapsamını görüntülemek için zoom yapar. Pan komutu ile saydam görüntü kaydırma işlemi yapılabilir. Diğer bir komut hafızada iken komut satırına Pan yazıp Enter tuşuna basılırsa bu işlem gerçekleştirilebilir. Saydam büyütme-küçültme taşımalarda var olan kurallar saydam taşıma için de geçerlidir. Redraw Komutu: Güncel görünüm alanındaki görüntüyü yeniden tazeler. Bu komutu kullanmak için; View menüden Redraw Komut penceresinden (Command) Redraw girilir. AutoCAD çizim alanında çizim yaptıktan sonra çizim alanında küçük artılar oluşur. Bir süre sonra bu artılar rahatsız edici olabilir. Bu durumda AutoCAD de, artı şeklinde gözüken bu pikselleri tamamen temizlemek için redraw komutunu kullanmak gerekir. Bu komut ekranı siler ve o ana kadar yapılan tüm çizimleri yeniden yerleştirir. Zoom gibi bazı komutlar redraw komutunu otomatik olarak devreye sokar. Bu yüzden bu tür komutları kullanmadan önce redraw komutunu kullanmaya gerek yoktur. Redrawall Komutu: Görünüm alanındaki görüntüyü yeniden çizer, işaretçi piksel artılarını temizler. Redrawall işlemi tüm görünüm alanlarına redraw komutunun uygulanmasıdır. Bu komutu kullanmak için; Standart Toolbar dan,

52 52 View menüden Redraw, Komut penceresinden (Command) Redrawall girilir. Regen (Yeniden Türet) Komutu: Çizimi yeniden üretir ve mevcut görünüm alanını yeniler. Bu komutu kullanmak için; View menüden Regen Komut penceresinden (Command) Regen girilir. AutoCAD bu komut çalıştırıldığında çizimin veri tabanını yeniden oluşturur. Tüm nesnelerin ekran koordinatlarını yeniden hesaplar. Redraw komutundan farklıdır veri tabanından silinen çizgi, nokta gibi bilgileri temizlemekle kalmayıp aynı zamanda çizgi bitim noktalarını, taralı alanları yeniden hesaplar. Zoom, pan ve view gibi komutlar otomatik yeniden oluşturma işlemine neden olurlar. Karmaşık yüzey veya katı modellerle düzenleme yapılırken hide, shade, render gibi görselleştirme işlemlerinden sonra regen yapmak gerekir. Regenall Komutu: Çizimi yeniden üretir, görünüm alanlarını tazeler ve çizim veri tabanını yeniden indeksler. Bu komutu kullanmak için; View menüden Regen All Komut penceresinden (Command) Regenall girilir. Regenall çizimi yeniden ürettiği gibi tüm nesneler için ekran koordinatlarını yeniden hesaplar. Optimum görüntü ve nesne seçim performansı için çizim veri tabanını oluşturarak sıralar. Dsviewer Komutu: Aerial View penceresini açar. Aerial View penceresi, çizim üzerinde kuş bakışı görünüş alma aracıdır. Aerial View penceresi ayrı bir pencere içerisinde tüm çizimin görünüşünü gösterir. Aerial View penceresinin açılması ile komut girmeden zoom ve pan işlemleri yapılabilir böylece istenilen yere girilebilme ve konumlanabilme imkanı tanır. Bu komutu kullanmak için; View menüden Aerial View, Komut penceresinden (Command) Dsviewer girilir. Aerial View penceresi tüm çizimi kalın çizgili bir dikdörtgen içerisinde gösterirken bazı seçenekler de sunar. Aerial View penceresindeki görünüş menüsü olan View Menu seçenekleri: Zoom In (içeri zoom); Aerial View penceresindeki çizimin büyüklüğü güncel bakış merkezinde ikilik faktörle yapılan içeri zoomla artar. Zoom Out (dışarı zoom); Aerial View penceresindeki çizimin büyüklüğü güncel bakış merkezinde ikilik faktörle yapılan dışarı zoomla azalır. Global; tüm çizimi ve Aerial View penceresindeki güncel çizimi gösterir. Aerial View penceresindeki ayarlar menüsü veya seçenekler menüsü olarak bilinen Options Menu seçenekleri; Auto Viewport (otomatik görünüm alanı); görünüm alanının model boşluğu görünümünü otomatik olarak gösterir. Bu seçenek kapalı olduğunda veya seçili değil iken Aerial View penceresini aktif görünüm alanı ile güncel olarak eşleştirmez. Dynamic Update (dinamik güncelleme); her bir çizimde Aerial View penceresi herhangi bir işlem yapmadan kendisini günceller. Ancak bu seçenek kapalı olduğunda Aerial View penceresine tıklama yapılıncaya kadar kendisini güncellemez. Güncellemedeki kasıt çizilen bir nesne veya çizginin de anında Aerial View penceresinde görünmesidir. Realtime Zoom (gerçek zamanlı zoom); çizim alanı Aerial View penceresi kullanılarak zoom yapıldığında gerçek zamanlı olarak güncellenir.

53 53 BÖLÜM 5 NESNE DÜZENLEME İŞLEMLERİ AutoCAD çizim alanında oluşturulan nesnelerin üzerinde çeşitli değişiklikler yapma ihtiyacı hissedebiliriz. AutoCAD, bu konuda da birçok kolaylık sağlamaktadır. Nesneleri düzelemek için başvurabileceğimiz araçlardan bir kısmı, hep ekranda duran Modify I araç çubuğunda, bir kısmı da sonradan açabileceğimiz Modify II araç çubuğunda yer almaktadır. Bunların hepsinin aynı araç çubuğunda yer almamasının nedeni ise, daha az kullanılan araçların, sık kullanılan araçların bulunduğu araç çubuğunda yer kaplamasını engellemektir. Üzerinde düzenleme yapacağımız tüm nesneleri öncelikle seçmemiz gerekir. Nesneyi ya da nesneleri seçtikten sonra girilen komut, bazı iletiler görüntüleyecek ve bu iletilere cevaplar isteyecektir. Düzenleme işlemlerinde her basamağı enter tuşu ile onaylamak gerekir. Düzenleme komutunu girmeden önce de nesne seçimi yapılabilir. Bu sekilde nesne seçildiğinde, nesnenin kritik noktalarında tutamaçlar (Grip) belirecek, bu tutamaçlardan birisi işaretlendikten sonra düzenleme komutuna girildiğinde AutoCAD, nesne seçmemizi beklemeyecektir. Nesneler üzerinde yapılacak değişiklikleri iki ana başlık altında toplamak mümkündür: 5.1 Geometrik Düzenleme Araçları Bu başlık altında nesnelerin boyutlarına, açılarına, sayılarına yönelik düzenlemeler işlenecektir. Erase (Sil) Komutu: Çizim alanındaki istenmeyen nesneleri siler. Modify I araç çubuğundan bu komutu seçtikten sonra, nesneyi seçip Enter tuşuna basmamız nesnenin silinmesi için yeterlidir. Şekil 5.1 Erase Komutu Uygulaması Command: _erase (Erase komutunu seçiyoruz) Select objects: 1 found (Silinecek nesnemizi <B kenarı> seçiyoruz) Select objects: (Enter tuşuna basarak silme işlemini gerçekleştiriyoruz)

54 Move (Taşı) Komutu: Seçilen nesneleri, bulundukları koordinattan, başka bir koordinata taşımak için kullanılır. Nesne seçildikten sonra, yer değişimi için bir temel nokta ve bu temel noktanın yeni yerleşim noktası işaretlenerek taşıma işlemi gerçekleştirilir. Şekil 5.2 Move Komutu Uygulaması Command: _move (Move komutunu seçiyoruz) Select objects: 1 found (Yeri değiştirilecek olan nesneyi seçiyoruz <A daki çokgen>) Select objects: (Enter a basarak nesne seçme işlemini sonlandırıyoruz) Base point or displacement: (Taşıma işlemi için nesne üzerinde (dışında da olabilir) bir temel nokta belirliyoruz <A noktası>) Second point of displacement: (Nesnenin yeni koordinatlarını işaretliyoruz.<b noktası> (Bu noktaya bir önceki adımda seçilen temel nokta yerleşecektir)) Copy (Kopyala) Komutu: Seçilen nesnenin bir ya da birden fazla kopyasını belirtilen noktalarda oluşturur. Şekil 5.3 Copy Komutu Uygulaması Command: _copy (Copy komutunu seçiyoruz) Select objects: 1 found (Kopyalanacak nesneyi seçiyoruz A daki çokgen) Select objects: (Enter a basarak nesne seçimine son veriyoruz) <Base point or displacement>/multiple: (Temel noktayı belirliyoruz <A noktası>) Second point of displacement: (Temel noktaya göre kopya nesnenin yerini belirliyoruz <B noktası>) Nesnenin birden fazla kopyası isteniyorsa, Multiple seçeneği kullanılır. Şekil 5.4 Copy Komutunun Multiple Uygulaması Command: _copy (Copy komutunu seçiyoruz) Select objects: 1 found (Kopyalanacak nesneyi seçiyoruz <A daki çokgen>) Select objects: (Enter a basarak nesne seçme işlemini sonlandırıyoruz) <Base point or displacement>/multiple: Multiple (Multiple seçeneğini seçiyoruz) Base point: (Kopyalama işleminde esas alınacak temel noktayı belirliyoruz <A noktası>) Second point of displacement: (Temel noktaya göre 1. kopyanın koordinatlarını belirliyoruz <B noktası>) Second point of displacement: (Temel noktaya göre 2. kopyanın koordinatlarını belirliyoruz <C noktası>) Second point of displacement: (Enter a basarak kopyalama işlemini sonlandırıyoruz) Offset (Ötele) Komutu: Mevcut nesneden belirlenen uzaklıkta yeni bir nesne oluşturur. Burada ki öteleme terimi paralel kopyalama anlamındadır. Command: _offset (Offset komutunu seçiyoruz) Offset distance or Through <1.0000>: 30 (Paralel kopyanın nesneden uzaklığını belirliyoruz) 54

55 Şekil 5.5 Offset Komutu Uygulaması Select object to offset: (Paralel kopyası alınacak nesneyi seçiyoruz <A daki çokgen>) Side to offset? (Paralel kopyanın hangi tarafta olacağını işaretleyerek belirtiyoruz <A daki çokgenin dış tarafı>) Select object to offset: (Enter a basarak komuttan çıkıyoruz) Mirror (Aynala) Komutu: Nesnenin simetrik kopyasını oluşturur. Komut seçildikten sonra aynalanacak, diğer bir deyişle simetrik kopyası çıkartılacak nesne seçilir. Daha sonra simetri eksenini oluşturacak hattın iki uç noktasının koordinatları işaretlenir. Komut satırında görüntülenen Eski nesneler silinecek mi? sorusuna Y yada N ile cevap verilir. Soruya Y (Evet) cevabı verilirse, komut icra edildikten sonra çizim alanında sadece simetrik kopya; N (Hayır) cevabı verilirse simetrik kopya ve eski nesne beraber görüntülenir. Şekil 5.6 Mirror Komutu Uygulaması Command: _mirror (Mirror komutunu seçiyoruz) Select objects: 1 found (Simetrik kopyası oluşturulacak nesneyi işaretleyerek seçiyoruz <A daki çokgen>) Select objects: (Enter a basarak nesne seçim işlemi sonlandırıyoruz) First point of mirror line: '_ddosnap (Simetri ekseninin birinci noktasını işaretliyoruz <1 ile gösterilen nokta>) Second point: (Simetri ekseninin ikinci noktasını işaretliyoruz <2 ile gösterilen nokta>) Delete old objects? <N> (Eski nesneler silinsin mi? Sorusuna Hayır ile cevap veriyoruz) Bu işlemler sonucunda nesnenin paralel kopyası oluşturulur. Array (Dizi) Komutu: Seçilen bir çizim nesnesinin aynısını kopyalamak suretiyle, Polar (Dairesel) veya Rectangular (Dikdörtgen) dizi oluşturmak için kullanılır. Array komutu kullanıldığında önce nesne seçilmesi istenir. Daha sonra Rectangular or Polar sorusuyla dikdörtgen ya da dairesel dizi arasında seçim yapılması istenir. Rectangular (Dikdörtgen) Array: Seçilen nesnenin satır sütun dizilişinde; satır sütun sayılarını, satırlar ve sütunlar arasındaki uzaklıkları belirtmemizi istedikten sonra cismin kopyalarından oluşan dikdörtgen diziyi oluşturur. Command: _array (Array komutunu seçiyoruz) Select objects: 1 found (Diziyi oluşturacak nesneyi seçiyoruz) Select objects: (Enter a basarak nesne seçim işlemini sona erdiriyoruz) Rectangular or Polar array (<R>/P): R (Dikdörtgen dizi oluşturacağımızı belirtiyoruz) Şekil 5.7 Array Komutunun Dikdörtgensel Uygulaması 55

56 Number of rows (---) <1>: 3 (Oluşturulacak dizinin satır sayısını 3 olarak belirliyoruz) Number of columns ( ) <1>: 2 (Oluşturulacak dizinin sütun sayısını 2 olarak belirliyoruz) Unit cell or distance between rows (---): 25 (Dizinin satırları arası 25mm olacak) Distance between columns ( ): 25 (Dizinin sütunları arası 25mm olacak) İletiler bu şekilde cevaplandıktan sonra, kopya nesnelerden meydana gelen 3x2 lik matris oluşur. Polar (Dairesel) Array: Seçilen nesnenin dairesel dizilişinde; dairenin merkez noktasını, daire üzerine kopyalanacak cisim sayısını, merkez çevresinde kaç derecelik kopyalama yapılacağını ve kopya cisimlerin daire merkezine göre döndürülüp döndürülmeyeceğini soduktan sonra cismin kopyalarından oluşan dairesel diziyi oluşturur. Şekil 5.8 Array Komutunun Dairesel Uygulaması Command: _array (Array komutunu seçiyoruz) Select objects: 1 found (Diziyi oluşturacak nesneyi seçiyoruz) Select objects: (Enter a basarak nesne seçim işlemini sona erdiriyoruz) Rectangular or Polar array (<R>/P):P (Oluşturulacak dizinin dairesel olacağını belirtiyoruz) Base/<Specify center point of array>: (Dairenin merjez koordinatlarını işaretliyoruz) Number of items: 5 (Daire etrafına 5 adet cisim yerleştirilmesini istiyoruz) Angle to fill (+=ccw, -=cw) <360>: (Merkez etrafında 360 lik kopyalama yapılmasını istiyoruz) Rotate objects as they are copied? <Y> (Cismin kopyalarının merkeze göre dödürülmesini istiyoruz) Son iletiye N (Hayır) cevabı verilirse kopya cisimler daire etrafında döndürülmemiş olarak kopyalanırlar. Rotate (Döndür) Komutu: Seçilen nesneleri, temel bir nokta etrafında istenilen açı kadar döndürür. Şekil 5.9 Rotate Komutu Uygulaması mouse ile işaretlenerek belirlenmiştir) Command: _rotate (Rotate komutunu seçiyoruz) Current positive angle in UCS: ANGDIR=counterclockwise ANGBASE=0 Select objects: 1 found (Nesnemizi seçiyoruz) Select objects: (Enter a basarak nesne seçim işlemini sonlandırıyoruz) Specify base point: (Döndürme işlemi için temel noktayı seçiyoruz) Specify rotation angle or [Reference]: (Buraya açı değeri girebiliriz ancak yukardaki örnekte dönüş açısı Stretch (Ger/Sündür) Komutu: Bir nesneyi sündürmek için, sündürme temel noktası ve daha sonra iki yer değiştirme noktası belirtmek gerekir. Bu noktalar 56

57 belirlendikten sonra nesnenin belirli bir kısmı herhangi bir doğrultuda çekilip uzatılabilir ya da kısaltılabilir. Şekil 5.10 Stretch Komutu Uygulaması Command: _stretch (Stretch komutunu saçiyoruz) Select objects to stretch by crossing-window or crossing-polygon... (Gerilecek olan A,B,C kenarlarını seçiyoruz) Select objects: Specify opposite corner: 3 found Select objects: (Enter a basarak nesne seçimini bitiriyoruz) Specify base point or displacement: (D noktasını seçiyoruz) Specify second point of displacement: (Mouse u yukarıya sürükleyip son noktayı işaretliyoruz) Scale (Ölçekle) Komutu: AutoCAD de çizimler, çizim birimi adı verilen birime göre çizilirler. Bu birime dayanarak belirli ölçekte çizilen bir çizimin ölçeği Scale komutuyla değiştirilebilir. Seçilen nesnenin ölçeği belirlenen bir temel noktaya göre gerçekleştirilir. Komut icra edildikten sonra temel nokta eski koordinatlarını korur. Bu nedenle temel noktanın yeri, nesneye göre iyi tespit edilmeli, görüntüyü ekrandan dışarı çıkartmamak için özen gösterilmelidir. Şekil 5.11 Scale Komutu Uygulaması Command: _scale (Scale komutunu seçiyoruz) Select objects: 1 found (Şekildeki nesneyi seçiyoruz) Select objects: (Enter a basarak nesne seçimini bitiriyoruz) Specify base point: (Şekildeki A noktasını seçiyoruz) Specify scale factor or [Reference]: 0.5 (Çizimin ölçeğini 0,5 katsayısıyla çarpıyoruz) Length (Uzat) Komutu: Nesnelerin uzunluğunu ve yayların açılarını değiştirmek için kullanılır. Lengthen kapalı nesneleri etkilemez. Seçilen nesnenin yükseltme yönünün, UCS nin Z eksenine paralel olması gerekmez. Nesnenin uzatma eyleminden etkilenecek kısmı, değiştirilecek nesneleri seç (Select object to change) iletisini cevaplarken tıklanan uca yakın kısmıdır. Bu komut kullanıldığında aşağıdaki seçenekler sunulur. Object selection: Nesnenin uzunluğunu ya da açısını gösterir. Delta: Nesnenin uzunluğunu, seçim noktasına en yakın uç noktasından seçim noktasına ölçülen mesafe kadar değiştirir. Yayın açısını, yayın istenilen uç noktasından ölçülen aralık kadar değiştirir. Girilen pozitif değer nesneyi uzatır, negatif değer kısaltır. Delta Length: Nesnenin uzunluğunu belirtilen aralık kadar değiştirir Object: Seçilen nesnenin uzunluğunu ayarlar. Undo: Lengthen ile yapılan son değişikliği geri alır. 57

58 Angle: Seçilen yayın açısını belirlenen açı kadar değiştirir. Pecent: Nesnenin uzunluğunu ve yayların açısını, toplam uzunluğun veya açının belirtilen yüzdesine ayarlar. Total: Seçilen nensnenin uzunluğunu, sabit uç noktalarıyla tanımlanan toplam mutlak uzunluğa ayarlar. Seçilen yayın toplam açısını belirtilen toplam açıya ayarlar. Dynamic: Dinamik sürükleme modunu açar. Seçilen nesnenin uzunluğunu, kendi uç noktasının sürüklendiği yeri esas alarak değiştirir. AutoCAD, uç noktasını istenilen uzunluğa veya açıya taşırken diğer uç sabit kalır. Şekil 5.12 Lenght Komutu Uygulaması bir nokta işretliyoruz) Command: _lengthen (Lengthen komutu seçiyoruz) Select an object or [DElta/Percent/Total/DYnamic]: (A kenarını uzatmak üzere seçiyoruz) Current length: (A kenarının uzunluğu hesaplanıyor) Select an object or [DElta/Percent/Total/DYnamic]: DE Enter delta length or [Angle] < >:50(A kenarının uzunluğunu 50 birim artırıyoruz) Select an object to change or [Undo]:(Uzatma işlemini B ucundan itibaren yapmak için B ye yakın Trim (Buda) Komutu: Kesişen nesnelerde istenmeyen fazlalıkları budayarak silmek amacıyla kullanılır. Bu komut kullanılırken önce kesen kenarlar (Select cutting edges...), sonra nesnelerin budanacak kısımları (Select object to trim) işaretlenir. Şekil 5.13 Trim Komutu Uygulaması Şekil 5.13'te çemberler ve çizgilerin hepsi birbirini kesen kenar olarak işlem görecekleri için kesen kenar olarak nesnelerin tümü seçilmiş, daha sonra çizimde görünmesi istenmeyen kısımlar mouse ile işaretlenerek budanmıştır. Extend (Daya/Yasla) Komutu: Bir nesneyi bir başka nesneyle temas edinceye kadar uzatarak yaslar. Bu komut yay, eliptik yay, çizgi, 2D veya 3D bileşik çizgi, ray gibi nesnelere uygulanabilir. Nesneyi dayamak istediğimiz sınır kenarları tanımlayan nesneleri daha sonra komutu uygulayacağımız nesnenin uzatılacak kısmını işaretlediğimiz anda komut icra edilir. Object to Extend: uzatılacak nesnenin dayanacağı sınır nesnesini ifade eder. Enter tuşuna basılıncaya kadar nesne seçimine devam edilir. Project: Nesneler yaslandığında AutoCAD in kullandığı Projeksiyon modunu belirtir. None: Projecsiyon belirtmez. 3D uzayda sadece sınır kenarlarıyla kesişen nesneleri yaslar. 58

59 Ucs: Güncel kullanıcı koordinat sisteminin XY düzlemi üzerine projeksiyon yapar. AutoCAD 3D uzayda sınır nesneleriyle kesişmeyen nesneleri yaslar.üzerine projeksiyon yapar. AutoCAD 3D uzayda sınır nesneleriyle kesişmeyen nesneleri yaslar. View: Güncel bakış istikameti boyunca projeksiyon yapar. Edge: Uzatılacak nesnelerin birbirleriyle buluşma şansının olup olmdığını kontrol etmemizi sağlar. Extend: Yaslanacak kenarı, yaslanması gereken kenarın sanal uzantısına doğru uzatır. No Extend: Nesne uzantısını 3D uzayda, sınır nesnesiyle gerçekten kesişiyorsa yaslar. Undo: Extend ile yapılan son değişiklikleri geri alır. Şekil 5.14 Extend Komutu Uygulaması Command: _extend (Extend komutunu seçiyoruz) Select boundary edges: (Projmode = UCS, Edgemode = No extend) (Yaslanma kenarını tanımlıyoruz) Select objects: 1 found Select objects: (Nesne seçim işlemini bitiriyoruz) <Select object to extend>/project/edge/undo: (Nesneyi uzamasını istediğimiz ucuna yakın bir noktadan seçiyoruz) Şekil 5.16 Break Komutu Uygulaması Örneği 2 Break (Kır) Komutu: Bütün olan bir nesnenin belirli bir kısmını silmeye veya nesneyi kırmaya (İki veya daha fazla parçaya bölmek) yarar. Break komutu; çizgi, yay, çember, elips, bileşik çizgi, trace, 2D polyline, 3D polyline, donut vb. birçok nesneye uygulanabilir. Şekil 5.15 Break Komutu Uygulaması Örneği 1 Command: _break Select object: (Break komutunu seçtikten sonra kırılacak nesne olarak A nesnesini işaretliyoruz) Enter second point (or F for first point): f (Kırma işleminin iki nokta arasında olması için F (first) seçeneğini seçiyoruz) Enter first point: (Şekildeki 1. noktamızı işaretliyoruz) Enter second point: (Şekildeki 2. noktamızı işaretliyoruz) Bazen nesne üzerinde silme yapılmadan sadece bir noktadan kırma işlemi yapılabilir. Bu işlemi yapmak için nesne kırılacak noktada seçilir, ikinci noktanın girilmesi istendiğinde birinci noktayı belirlemek amacı tuşuna basılır. Yandaki şekilde görülen çizgi orta noktasından kırılmıştır. (Bunu görünür hale getirmek için çizginin sol yarısının çizgi tipi değiştirilmiştir) Command: _break Select object: (Break komutunu ve sonra kırılacak çizgiyi seçiyoruz) 59

60 Enter second point (or F for first point):f(iki nokta seçimi yapabilmek için F yi seçiyoruz) Enter first point: (Birinci nokta olarak çizginin orta noktasını seçiyoruz) Enter second (İkinci nokta olarak birinci noktayı seçmek tuşuna basıyoruz) Fillet (Yuvarla) Komutu: Kenar veya köşe oluşturan iki nesnenin, kenar veya köşelerini yarıçapı belirlenen bir yay ile yuvarlaklaştırır. TRIMMODE sistem değişkeni 1 e ayarlı ise, Fillet, kavis yayının uç noktalarını kesen çizgileri budar. Seçilen çizgiler kesişmiyorsa AutoCAD onları uzatır. Fillet komutu aynı zamanda katıların kenarlarını da kavislendirir. TRIMMODE sistem değişkeni 0 a ayarlı ise komut uygulandığında kavis yayının uç noktalarını kesen çizgiler budanmaz. Fillet komutu çalıştırıldığında R seçeneği seçilerek kavis yarıçapı ayarlanabilir. Yarıçap ayarı yapıldıktan sonra Fillet komutu tekrar çalıştırılır. Şekil 5.17 Fillet Komutu Uygulaması Command: _fillet (Fillet komutunu seçiyoruz) (TRIM mode) Current fillet radius = (Kavis yarıçapı 10mm. Bunu kabul etmek için Enter a basıyoruz) Polyline/Radius/Trim/<Select first object>: (A çizgisini seçiyoruz) Select second object: (B çizgisini seçiyoruz) Chamfer (Pah Kır) Komutu: Birbirini kesen ya da uzantıları birbirini kesen iki doğru veya kenara açılı pah kırar. TRIMMODE sistem değişkeni 1 ise, Chamfer komutu uygulandığında pah kırılırken doğru fazlalıkları budanır, 0 ise doğru fazlalıkları olduğu gibi kalır. Bileşik çizgi, çizgi, eğri, ray, xline ve 3D nesne kenarlarına pah kırma işlemi uygulanabilir. Birbirine paralel olmayan çizgi çiftlerine de pah kırma uygulanabilir. Bu çizgiler aynı noktada birleşip köşe oluşturmak zorunda değildirler. Hatta birbirlerinin üzerinden de geçebilirler. Bir pahın, iki ana parametresi vardır: Pahın ilk kenardan kırptığı kısım, Pahın ikinci kenardan kırptığı kısım. 2. Pah Uzunluğu 1. Pah Uzunluğu Şekil 5.18 Chamfer Komutu Uygulaması Command: _chamfer (Chamfer komutunu seçiyoruz) (TRIM mode) Current chamfer Dist1 = , Dist2 = (Önceden belirlenmiş pah uzunlukları) Polyline/Distance/Angle/Trim/Method /<Select first line>: (A çizgisini seçiyoruz) Select second line: (B çizgisini 60

61 seçiyoruz) 5.2 Nesne Özelliklerini Düzenleme AutoCAD çizim nesnelerinin bir takım özellikleri vardır. Bu özellikler kalıcı değildir, kolaylıkla değiştirilebilir. Bu özellikleri değiştirmenin en kolay yolu Properties (Özellikler) penceresini kullanmaktır. Bu pencere açılıp çizim alanında herhangi bir yere konumlandırılabilir, istenilen boyutlara getirilebilir. Properties penceresi açık iken çizim alanında çalışılabilir. Properties penceresi açık iken, çizim alanında herhangi bir nesne seçilirse, bu nesneye ait özellikler görüntülenir. Şekil 5.19 Properties Penceresi AutoCAD Nesnelerinin Özellikleri Color: Nesneler için rengi belirtir. Renk listesinden Other ın seçilmesi, Select Color diyalog kutusunu ekrana getirir. Layer: Nesnenin güncel katmanını belirtir. Liste, güncel çizimdeki tüm katmanları gösterir. Linetype: Nesnenin güncel çizgi tipini belirtir. Liste, güncel çizimdeki tüm çizgi tiplerini gösterir. Linetype Scale: Nesnenin çizgi tipi ölçek faktörünü belirtir. Plot Style: Lists NORMAL, BYLAYER, BYBLOCK ve bunların yanında güncel Plot Style Table da bulunan plot sitillerini listeler. Plot Style Table: Güncel Plot Style Table ı belirtir. Plot Table Attached To: Model boşluğu veya kağıt düzlemine güncel Plot Style Table ın iliştirilip iliştirilmediğini belirtir. Plot Table Type: Mevcut Plot Style Table larının tipini gösterir. Lineweight: Nesnenin çizgi ağırlığını belirtir. Liste güncel çizimde bulunan tüm çizgi ağırlıklarını gösterir. Hyperlink: Hyperlink i grafik bir nesneye iliştirir. Tanımlama hyperlink e atanmışsa tanımlama, atanmamışsa URL gösterilir. Thicness: Güncel 3D katı kalınlığını ayarlar. Bu özellik tüm nesnelere uygulanamaz Özellik Eşleştirme Matchprop komutu bir nesnenin özelliklerini başka nesne veya nesnelere kopyalar. Komut kullanıdığında bir nesnenin; Color (Renk) Şekil 5.20 Matchprop Komutu Uygulaması 61

62 Özellikleri), Layer (Katman) Linetype (Çizgi Tipi) Linetype Scale (Çizgi Tipi Ölçek Faktörü) Thicness (Kalınlık), Text Properties (Metin Özellikleri) Dimension Properties (Ölçü Hatch Properties (Tarama Özellikleri) gibi kendine iliştirilmiş özellikleri bir başka nesneye aynen kopyalanır. Command: Matchprop (Matchprop komutunu giriyoruz) Select Source Object: (Kaynak nensne olan elips i seçiyoruz) Current active settings = color layer ltype ltscale thickness text dim hatch Settings/<Select Destination Object(s)>: 1 found (Hedef nesne olan beşgen i seçiyoruz) Settings/<Select Destination Object(s)>: (Enter ile onaylayarak komuttan çıkıyoruz) Devamının hakları saklıdır. T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÇİZİM I MODÜLÜ 62

63 ANKARA OCAK,

64 İÇİNDEKİLER GİRİŞ...4 ÖĞRENME FAALİYETİ BİLGİSAYARDA GEOMETRİK ÇİZİM YAPMAK Cad Nedir? Cad Programlarının Özellikleri Autocad in Çalıştırılması Autocad Ekranı Giriş Penceresi Araç Çubukları Dosya Açma Kapatma, Büyütme İşlemleri SAVE Ve SAVE AS İŞLEMLERİ Autocad Komutları Line Komutu Mesafeleri Koordinatlarla Belirtmek İmleç Modları Arc Komutu Rotate Stretch Komutunun Kullanımı Grid Ve Snap Modlarının Kullanılması Rectangle Komutu Ellipse Komutu Circle Komutu Copy Komutu Move Komutu Trim Komutu Offset Komutu Mirror Komutu Fillet Komutu UYGULAMA FAALİYETİ...47 PERFORMANS TESTİ...49 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...50 ÖĞRENME FAALİYETİ KESİT ALMA Layer (Katman) İşlemleri Katmanların Oluşturulması Katmanlara Nesne Atanması Katmanların Genel Kontrolleri Katmanlara Çizgi Tiplerinin Atanması Bir Çizime Bir Çizgi Tipinin Eklenmesi Tarama İşlemleri...61 i

65 Hatch Tarama Komutunun Kullanılması Tarama Ayarlarının Yapılması Taraması Yapılmış Yüzeylerin Tarama Özelliklerinin Değiştirilmesi Çizimlerin Geliştirilmesi Bir Nesneyi Birden Çok Kez Kopyalamak Multiline Komutu Multiline Birleştirilmesi ve Düzenlenmesi...68 UYGULAMA FAALİYETİ...71 PERFORMANS TESTİ...73 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...74 ÖĞRENME FAALİYETİ ÖLÇÜLENDİRME Ölçülerin Kullanılması Bir Ölçü Biçeminin Yaratılması ve Ayarlanması Çeşitli Ölçme İşlemlerinin Yapılması Ölçülerin Düzenlenmesi Ölçüye Metin Eklenmesi Ölçülendirme Özelliklerini Değiştirmek Çizimlere Yazı Eklenmesi Bir Çizime Yazı Eklenmesi Metin Biçimlendirme: Yazıların Biçemlerle Düzenlenmesi Özel Karakterler Eklemek Basit Yazı Nesnelerinin Eklenmesi Yazılmış Yazıların Özelliklerini Değiştirmek...91 UYGULAMA FAALİYETİ...92 PERFORMANS TESTİ...95 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...96 PERFORMANS TESTİ...98 MODÜL DEĞERLENDİRME...99 KAYNAKLAR ii

66 AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK PLASTİK TEKNOLOJİSİ PLASTIK İŞLEME MODÜLÜN ADI BİLGİSAYARLA ÇİZİM TEKNİKLERİ 1 MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK MODÜLÜN AMACI BİLGİSAYARLA ÇİZİM TEKNİKLERİ 1; Cad tanımını, Auto Cad Ekranını, Auto Cad Komutlarını, Layer (Katman) İşlemlerini, Tarama İşlemlerini, Çizimlerin Geliştirilmesi, Çizimlerde ölçülerin kullanılmasını, Çizimlere yazı eklenmesi gibi yeterliliklerin kazandırıldığı modüldür. 40/32 İlk öğretimi bitirmiş olmak. Bilgisayarla Çizim Yapmak Genel Amaç: Değerli öğrenci,bu modül ile gerekli ortam sağlandığında bilgisayarla teknik çizim yapabileceksiniz. Amaçlar: Gerekli ortam sağlandığında; Bilgisayarda Teknik resim kurallarına uygun geometrik çizim yapabileceksiniz. Bilgisayarda Teknik resim kurallarına uygun kesit alabileceksiniz. Bilgisayarla ölçülendirme yapabileceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bilgisayar, Cad-cam programları, gönye, cetvel, plotter, çizim kağıdı Modül içerisindeki öğretim faaliyetleri sonunda ölçme değerlendirme ve performans testleri ile kendi kendinizi değerlendirebileceksiniz. iii

67 GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrencimiz; Plastik endüstrisi tüm dünyada hızla gelişmekte ve bu nedenle bununla ilgili eğitim ihtiyacı da artmaktadır. Plastik alanında çalışan kalifiye eleman sıkıntısı çekilen şu günlerde ülkemizde de meslek liseleri ve yüksek okullar bünyesinde plastik teknolojisi bölümleri açılmaktadır. Bu sevindirici gelişmelere rağmen bazı bilgi eksikleri vardır. Tüm teknik alanlarda bilinmesi gereken teknik resim plastik teknolojisi alanında da büyük önem arz etmektedir. Örneğin yapılacak plastik ürünün resminin çizilmesi, kalıbının tasarlanması, kalıp üretimi yapılırken kalıp teknik resminin kullanılması, plastik ürün üretilirken operatörün resme bakarak üreteceği parçayı görmesi ve onunla ilgili olarak kontrollerini yapması, teknik resmin önemini bu alanda da göstermektedir. Hızla gelişen bilgisayar teknolojisi teknik çizimler içinde yerini almış ve bilgisayar desteği ile çizim yapabilen çizim programları geliştirilmiştir. Günümüzde teknik çizimleri yapmak için birçok çizim programı vardır dolayısıyla yapacağınız çizim için en uygun programı seçmek oldukça önemlidir. Günümüzde hızla gelişmekte olan bilgisayar teknolojisi, kullandığımız tüm araç gereçler üzerinde yerini almış bulunmaktadır. Bilgisayar günlük işlerimizde birçok kolaylık sağlamaktadır. Bu modül; bilgisayar desteği ile teknik resim kurallarına uygun geometrik çizim yapabilmeniz için hazırlanmıştır. Bu modülü başarı ile tamamladığınızda ve kendinizi konu hakkında geliştirdiğinizde plastik endüstrisinde çalışabilecek yeterliliğe sahip olacaksınız; ancak bu konu ile ilgili tüm bilgileri almanızda fayda vardır. Modülü başarı ile tamamlayacağınıza inanıyor ve modülün hayatınızda olumlu değişiklikler yapmasını arzu ediyor, çalışmalarınızda başarılar diliyorum. 4

68 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarda teknik resim kurallarına uygun geometrik çizim yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Çevrenizdeki firmaların teknik çizimle uğraşan birimlerini ziyaret ederek; Bilgisayarda geometrik çizimler yapmak için kullanılan bilgisayar programlarını araştırınız. AutoCAD programının diğer programlara göre avantaj ve dezavantajlarını araştırınız. AutoCAD in kullanıldığı sektörler ve kullanım nedenlerini araştırınız. 1. BİLGİSAYARDA GEOMETRİK ÇİZİM YAPMAK 1.1. Cad Nedir? Computer Aided Drafting/Design kelimelerinin baş harfleri olan CAD in Türkçe karşılığı BDÇ Bilgisayar Destekli Çizim veya BDT Bilgisayar Destekli Tasarım anlamına gelmektedir. Bu bilgisayar programını kullanarak teknik çizimler, klasik çizim gereçlerini kullanmadan bilgisayar ortamında çizilmektedir Cad Programlarının Özellikleri Bu program, klasik çizim tekniklerinin bilgisayar ortamına taşındığı, çizim yaparken bir çok kolaylığın sağlandığı, resim üzerinde yapılacak değişikliklerin kısa sürede yapılarak resmin güncelleştirildiği, çizilen bir resmin orijinal büyüklüğünde görülmesinin sağlandığı, yapılan resme malzeme atanması ile gerçek malzeme olarak kullanıcıya istediği bilgileri vermesinin yanında daha birçok fayda sağladığı ayrıca Autodesk, tüm pazar gruplarındaki profesyoneller için üretkenlik, esnek kullanım ve birbirleriyle bağlantı konusunda yeni standartlar belirleyen, yeni nesil tasarım yazılımı dünyanın en yaygın kullanılan PC tasarım yazılımıdır. Üretkenlik önemlidir. Tasarımda yazılım kullananların en önem verdikleri konu, üretkenliktir. AutoCAD 2000 geliştirilirken de en çok üzerinde durulan konu, üretkenlik artışının nasıl sağlanacağı olduğudur. Tasarım yazılımı, engelleri ortadan kaldırmalıdır Kullanıcılar yaratıcı fikirler ile bu fikirlerin bilgisayara taşınmasında kullanılan yöntemler arasındaki farkın en aza indirgenmesini isterler. En kötü durum, tasarım yazılımının bu anlamda engeller çıkarmasıdır. Dolayısıyla yazılım bu aşamada yöntem engellerini ortadan kaldırmalıdır. Tasarım verisi dinamiktir Hepimiz biliyoruz ki tasarım verisi dinamiktir, sürekli değişir. Dolayısıyla tasarım verisine ulaşmak, veriyi kontrol etmek ve tekrar kullanmak, bizler için bu kadar önemli olan tasarımda anahtar rol üstlenir. 5

69 Tasarım kişiseldir Tek bir çözüm, herkesin gereksinimini karşılamaz. Dolayısıyla tasarım yazılımı açık, esnek ve özelleştirilebilir olmalıdır Autocad in Çalıştırılması Autocad in İhtiyaç Duyduğu Donanım Özellikleri, AutoCAD 2000 programını kurmak için bilgisayarınızda, programın ihtiyaç duyduğu donanımın minimum özelliklere ya da daha fazla özelliklere sahip olması gerekir. Sistem için minimum özellikler aşağıdaki gibi olmalıdır. Intel Pentium II, AMD K6II veya üstü mikroişlemci 64 MB bellek Microsoft Windows 95,Windows 98, Windows NT 4.0 (SP5), Windows 2000 veya Windows ME işletim sistemi 1024x768 VGA görüntü birimi 100 MB boş sabit-disk alanı fare veya Wintab sürücülü sayısallaştırıcı 4X CD-ROM sürücüsü Bunlara ek olarak aşağıdakiler de gerekebilir: Yazıcı veya çizici Internet bağlantısı AutoCAD Programının Kurulması AutoCAD programını bilgisayarınıza kurmak için aşağıdaki yolu sırasıyla takip ederseniz programı bilgisayarınızda sorunsuz bir şekilde çalıştırabilirsiniz. 1. Lisanslı AutoCAD2000 CD sini CD-ROM sürücüsüne yerleştiriniz.eğer bilgisayarınızda işletim sistemi olarak Windows NT 4.0, Windows 95 veya Windows 98, kullanıyorsanız CD yi tıkladıktan belli bir süre sonra Autorun olarak kendiliğinden başlayacaktır. Eğer Autorun geçersiz ise, CDROM un içinden setup.exe dosyasını çift tıklayarak çalıştırın. 2. Kurma menüsünü gösterdiğiniz zaman, Install AutoCAD2000 veya Install Migration Assistance seçeneğini seçin. 3. Hoş geldiniz ekranı geldikten sonra, NEXT i seçin. 4. Serial Number diyalog kutusunun içerisine, AutoCAD2000 seri numarasını girin, daha sonra NEXT i seçin. 5. Kişisel bilgi diyalog kutusu, girişinde isminizi, organizasyon isminizi, satıcı ismi ve telefon numarasını girin, sonra NEXT i seçin. Bu menüde kişisel bilgi diyalog kutusuna, girdiğiniz bilgiler tekrar gösterilir. Herhangi bir değişiklik için Back düğmesini tıklayınız, bilgilerin doğruluğunu kabul edip ilerlemek için 2. defa Enter tuşuna basınız. İlerlemeye hazır olduğunuzda NEXT i seçin. 6. Destination location diyalog kutusunda, AutoCAD2000 nin kurulacağı sürücü ve yolu belirtiniz. Daha sonra NEXT i seçin. 6

70 7. Kurma tipi (Setup Type) diyalog kutusunda, istediğiniz yükleme tipini seçiniz. Tam (Full), Tipik (Typical), Doğrudan (Compact) veya Özel (Custom), seçtikten sonra NEXT i tıklayın. Bu menü (Typical) aşağıdaki dosyaları kapsar. İşletme ve destek dosyaları, Fontlar, Örnek çizimler ve alışılagelmiş LISP'ler, Veri tabanı aletleri ve destek dosyaları, Sözlük kontrolleri (SPELL-CHECK) için sözlükler, Dış yüzeye ait sürücüler, Yardım dosyaları. Eğer tam (Full), tüm seçenekler ile AutoCAD2000 i kurmak için Full ü seçerseniz, Microsoft İnternet Kaşifi (Microsoft Internet Explorer) 4.0, sisteminizde kurulur. MSIE 4.0 yüklemek disk boşluğuna ilaveten 45.5 MB boş yer gerektirir. Doğrudan (Compact), sadece AutoCAD2000 nin işletilmesini kurar ve dosyalarını destekler. Özel (Custom) yüklemek, AutoCAD2000 nin işletilmesini, destek dosyalarını ve belirlediğiniz herhangi bir özel kurulum dosyasını kurar. 8. Dosya-isim diyalog (Folder Name) kutusunda, AutoCAD2000 için yükleme dosyasını belirtin. Daha sonra NEXT i seçin. 9. Metin Dosya İşbirliği (Text File Association) diyalog kutusunda, MNU, LSP ve PAT gibi AutoCAD2000 in küçük metin dosyalarıyla işbirliği yapmak için editörü belirtin. 10. Daha sonra NEXT i seçin. 11.Kurulum işlemini başarıyla tamamladınız. Kurulum işlemleri tamamlandıktan sonra bilgisayarınızı tekrar başlatmalısınız; çünkü programın hafızada aktif olabilmesi için bilgisayarın kapatılıp açılması gerekir Autocad Ekranı AutoCAD programı bilgisayarda çalıştırıldığında ekranda aşağıdaki pencere çıkar (Resim 1.1). 7

71 Resim 1.1: Auto CAD Ekranı AutoCAD program penceresi beş ana kısımdan oluşur. Bunlar; a) Menü çubuğu b) Araç çubukları c) Çizim alanı d) Komut penceresi e) Durum çubuğu Auto CAD ekranında gördüğümüz menü çubuğunu basit bir şekilde inceleyecek olursak (Resim 1.2), Resim 1.2: Menü Ve Standart Araç Çubuğu 8

72 Eğer AutoCAD ekranında çizim için kullanmayı düşündüğünüz herhangi bir araç çubuğunun AutoCAD penceresinde olmadığını farkettiyseniz, yapmanız gereken tek şey maus yani fare ile menü üstüne gelip sağ tuşa basmanız. Sonra istediğiniz araç çubuğunu işaretleyerek pencerede istediğiniz yere yerleştirmeniz gerekmektedir. (Resim 1.3) Resim 1.3: Pencerede Aktif Olan Araç Çubukları İşaretlenmiş Olarak Görünmektedir. Yukarıda işaretlenmiş olan Dimensiyon, Draw, Modify, View gibi araç çubuklarının AutoCAD penceresinde hazır halde olduğu görülmektedir. Ancak örnek olarak Render araç çubuğu seçili olmadığı için pencerede olmadığını da görmekteyiz. Bu nedenle render menüsünü işaretlediğimizde render araç çubuğunun pencereye yerleştiğini göreceğiz (Resim 1.4). 9

73 Resim 1.4: Render Araç Çubuğunun Pencereye Yüklenmesi UCS Simgesi: Çizim alanının sol alt kısmında görünen semboldür. Bu sembol kullanıcı koordinat sembolüdür ve çizimin doğrultusunu gösterir. UCS de görmüş olduğunuz X ve Y okları x ve y eksenlerini temsil eder (Resim 1.5). Resim Giriş Penceresi Bu pencereyi açmak için AutoCAD ekranında File menüsünden new butonuna bastığınızda karşınıza aşağıdaki iletişim kutusu çıkacaktır. Bu iletişim kutusu size aşağıdaki seçenekleri sunacaktır; Open a Drawing (Şu andaki çizimi aç) Start from scratch (Den Başla) Use a Template (Çizimi başlatmak bir Şablon Kullan) Use a Wizard (Çizimi başlatmak için sihirbazı kullan) 1- Open a Drawing Mevcut çizilmiş çizimleri listeden seçerek açmaya yarar. Select a File listesinde en son çizilmiş dört resmin isimleri (File) ve nerede (Path) oldukları gösterilir. Üzerine bir kez tıkladığınız seçili dosyanın içindekiler, preview (Özel Göster) penceresinde görülür. Ya da Browse yi tıkladığımızda istediğimiz bir adrese göz atıp oradaki dosyayı çağırabiliriz (Resim 1.6) 10

74 Resim 1.6: Dosya Açma 2-Start from Scratch Hiç bir ayar yapmadan çizime başlamak hızlı bir yoldur. Yeni bir çizime başlamak için hangi ölçüm sistemine dayandığına karar vermek gerekir. Burada English (Parmak/ inç) ya da Metric (metrik) sistemi kullanılmaktadır. Hangi sistemde çizim yapılacaksa o sistem seçildikten sonra OK sekmesine basarak çizime başlanabilir (Resim 1.7). English, İngiliz İmparatorluğuna dayanan ölçüm sistemidir. Burada çizim ACAD DWT kalıbına dayanır ve çizim sınırları 12x9 inç tir Metric, Metrik ölçü sistemine dayanan bir çizim oluşturur. Burada çizim ACADISO- DWT şablonuna göredir. Çizim sınırları 420x297mm dir 11

75 Resim 1.7: Hızlı Başlatma 3-Use a Template Şablonlar önceden çeşitli ayarları yapılmış hazır kalıplardır. File menüden New (Yeni) bir dosya açıldığında veya masa üstünden AutoCAD yeni açıldığında ekrana gelen Create New Drawing iletişim kutusunda Use a Template sekmesine işaretlenirse karşımıza çıkan diyalog kutusu aşağıdaki gibidir (Resim 1.8). Çeşitli şablon çizimleri AutoCAD le birlikte gelmiştir. Bunlar ISO ANSI DIN ve JIS çizim formatına uygun şablonlardır. Belli bir çizimin ayarları sıkça kullanılıyorsa bunlar şablon haline getirilerek her defasında yapılan katman tanımlamaları, ölçek tanımlamaları ve kağıt ebatları tanımlamalarından kurtulmuş olunur. Bu da sizi yeni bir resim için yapacağınız ön hazırlıktan kurtarmış olur ve zaman kazanırsınız. 3-1-Select a Template Resim 1.8: Şablon Kullanma 12

76 O anki seçenekler diyalog kutusunda belirtilen çizim şablon dosyalarını listeler (Uzantısı DWT olanları). Hangi formatta şablon kullanılacaksa o dosya seçilerek Preview penceresinde görüntülenir. Browse diğer şablonlara ulaşmayı sağlar. 3-2-Yeni Bir Çizimde Use a Template in Kullanımı Create New Drawing kutusundan Use a Template i seçin. Select a Template iletişim kutusundan şablonlardan birini seçin ya da Browse (Gözat) sekmesine tıklayarak Select a Template File penceresinde bir şablon seçerek (OK) tamam sekmesine tıklayarak Create New Drawing penceresine geri dönün. Create New Drawing kutusunda seçilen şablonun preview görüntüsü yan tarafta belirir. Ayrıca Template Description alanında seçilen şablonun tanımlaması verilmektedir. Tamam (Ok) sekmesine tıklayın. 4-Use a Wizard Kısaca kullanıcı sihirbazıdır. File menüsünden yeni bir dosya açıldığında karşımıza gelen Create New Drawing iletişim kutusunda Use a Wizard seçildiğinde Select a Wizard (bir sihirbaz seç) listesinde Advanced Setup (Gelişmiş Kurma Sihirbazı) ve Quick Setup (Hızlı Kurma Sihirbazı) seçeneklerini sunar. 4-1-Quick Setup Çizim birimleri ve çizim alanı hızlı kurma komutu ile oluşturulur. Çizim birimleri ondalık (Decimal), mühendislik (Engineering), mimari (Architectural), kesirli (Fractional), ve bilimsel (Scientific) birimleri içerir. Çizim sınırlarını kurmak için genişlik ve çizim alanının uzunluğu aynı zamanda belirtilir. Create New Drawing Use a Wizard diyalog kutusuna basıldığında aşağıdaki pencere belirir. Aşağıdaki diyalog sayfasını (Resim 1.9) karşınıza aldığınızda sihirbaz kullanarak hızlı kurma işlemini başarabileceksiniz. 13

77 Resim 1.9: Birim Ayarları Select a Wizard (Seçim sihirbazında) listesinde Quick Setup dosyasına basarak aşağıdaki pencere açılır. Quick Setup bize iki değişken sunar. Bunlardan biri Unıt (Birimler) diğeri ise Area (Alan) değişkenidir Unıt Çizimin hangi birimde çizileceğini belirlemeye yarar. Aşağıdaki birimlerden hangisi seçilirse onun tahsis ettiği ölçüm birimleri kullanılır. Buradaki birimler: Decimal (Ondalık) Engineering (Mühendislik) Architectural (Mimari) Fractional (Kesirli) Scientific (Bilimsel) Unit aynı zamanda Format menüsü olduğu için formattan Unıt Style alt menüsü ile de ölçü birimleri değiştirilebilir. Aşağıdaki Quick Setup (Resim 1.10) penceresinde çalışılacak olan birim seçildikten sonra ileri sekmesine basarak Area iletişim kutusuna geçilir. Resim 1.10: Çizim Alanı Belirleme 14

78 4-1-2-Area Çizmek istediğimiz çizimler için tam ölçek olarak genişlik ve uzunluğu belirtir. Resim 1.11: Advanced Setup Diyalog Sayfası Çizime başlamadan çizim sınırları tespit edilir. Grid, belirtilen alan içerisini sınırlandırır. Aynı zamanda çizim alanı Limits komutu ile de değiştirilebilmektedir. Çizim sınırları, alt sol sınırı ve alt sağ sınırı temsil eden dünya koordinat isteminde iki boyutlu noktalardır. Çizim sınırlarını belirttiğimizde AutoCAD dikdörtgen biçiminde alanın içinde girebildiğimiz koordinatları sınırlar. Kağıt boşluğu aktif olduğunda kağıt kenarları çizim sınırları olarak gösterilemez. 4-2.Advanced Setup Gelişmiş çizim oluşturma; Quick Setup a ilaveten daha ileri özelliklere sahiptir. Hızlı kurmanın yetersiz olduğu durumlarda kullanılır (Resim 1.11). Beş alt seçeneği vardır. Bunlar : Units (Birimler) Angle (Açı) Angle Measure (Açı ölçüsü) Angle Direction (Açı yönü) Area (Alan) 15

79 4-2-1-Unit Quick Setup daki Unit ten farkı yoktur. Aynı özellikler bunun için de geçerlidir. Fakat bu Unit penceresinde farklı olarak Precision özelliği bulunmaktadır. Bunun avantajı birim hassasiyetini kontrol etmesidir. Burada virgülden sonra kaç basamak olması isteniyorsa o hassasiyete ayarlanabilir. Bu ayarları yaptıktan sonra (Next) ileri sekmesine tıklayarak Angle alt seçeneğine ulaşılır (Resim 1.12) Angle Burada çizimde kullanılacak açı formuna uygun olan açı seçeneği seçilir. Resim 1.12: Açı Formatı Açı ölçümü seçildikten sonra precision seçeneği ile hassasiyet verilir. Decimal Degrees : Ondalık Derece Deg/Min/Sec : Derece/Dakika/Saniye Grads : Grad Radians : Radyan Surveyor : Arazi Ölçümü açı birimleri kullanılabilir. Açı ölçü birimi ve hassasiyet girildikten sonra İleri sekmesine basarak diğer alt seçeneğe geçilir. Ayrıca Geri sekmesine basılarak Unit menüsüne geri dönülebilir Angle Measure Açıların girişi için o açının yönünün belirtilmesi gerekir. Burada yapılan açı tanımlamasında 0 başlangıç noktasının neresi olduğuna karar verilmelidir. Örneğin East e (Doğu) göre açı seçilirse ki en yaygın kullanılanı budur. Burası 0 noktası seçilerek açılar buradan itibaren başlar. Diğer açı tanımlamaları ise şunlardır (Resim 1.13): East (Doğu) North (Kuzey) West (Batı) : Açı başlangıç noktası olarak doğuyu seçer : Açı başlangıç noktası olarak kuzeyi seçer : Açı başlangıç noktası olarak batıyı seçer 16

80 South (Güney) Other (Diğer) : Açı başlangıç noktası olarak güneyi seçer : Yukarıdakilerin haricinde sıfır noktası seçmeye yarar. Yukarıdaki Advanced Setup penceresinde açı tanımlamaları (Açı başlangıç noktası tanımlaması) yapıldıktan sonra ileri sekmesine basılarak Angle Direction seçeneğine geçebilirsiniz. Angle seçeneğine geri dönmek için geri sekmesi kullanılır. Resim 1.13: Açı Ölçü Sistemi Angle Direction Açı ilerleme yönünü belirtmeye yarar. Angle Measure tanımlamasına ek olarak sıfır noktası seçildikten sonra ilerleme yönünün saat dönüş yönü mü; yoksa saat dönüş yönünün tersi mi, olacağı tespit edilir (Resim 1.14). Counter Clockwise Clockwise : Saat dönüş yönü tersi ilerleme : Saat dönüş yönünde ilerleme Area Resim 1.14: Açı İlerleme Yönü 17

81 Bu seçenek Quick Setup (Hızlı Kurma) sihirbazında açıklanmıştır. Oradaki bilgilere müracaat edilebilir (Resim 1.15). Resim 1.15: Alan Seçimi Araç Çubukları 18

82 Auto CAD ekranı ilk açıldığında karşımıza çıkan çizim elemanlarından birisi de araç çubuklarıdır. Araç çubukları, komutları temsil eden araçları içerir. Hangi aracın ne olduğunu anlamamız için imlecin bir araç üzerinde kısa bir süre tutulması yeterlidir. Böylece o araç kutusunun işlevini ekranda bir ipucu olarak görmek mümkündür. Araç çubuklarını ekrana yerleştirmek için sağ tıkladığınızda karşımıza çıkan araç çubukları penceresi resim 1.16 da görüldüğü gibi gibi sıralanmaktadır. Resim D Orbit Araç Çubuğu Üç boyutlu görünüm leri kontrol eden araç çubuğudur (Resim 1.17). Resim 1.17 CAD Standarts Araç Çubuğu Katman, boyut ve metin stillerini standartlara göre kontrol etmenizi sağlayan araç çubuğudur (Resim 1.18). Resim 1.18 Dimension Araç Çubuğu Yapacağınız çizimleri ölçülendirmenize yardımcı olan araç çubuğudur (Resim 1.19). Resim 1.19 Draw Araç Çubuğu Draw çubuğu; çizgi, çember, yay, dörtgen, tarama gibi işlemlerin yapılması için kullanılacak komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.20). 19

83 Resim 1.20 Inquiry Araç Çubuğu Mesafe, nokta koordinatları, nesne özellikleri, kütle özellikleri ve alanlarının bulunması için kullanılan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.21). Insert Araç Çubuğu Diğer çizimlerin, farklı çizimlerdeki nesnelerin çağırılıp eklenmesi için kullanılan komutları içeren araç çubuğudur (resim 1.22). Resim 1.22 Resim 1.21 Layouts Araç Çubuğu Çizimlerin yerleşimini görmek için kullanılan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.23). Resim 1.23 Modify Araç Çubuğu Mevcut nesnelerde değişiklik yapmak için kullanılan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.24). Resim 1.24 Modify 2 Araç Çubuğu Özel nesnelerde değişiklik için kullanılan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.25). Resim 1.25 Object Properties Araç Çubuğu Yapılacak çizimin rengine, kalınlığına, çizgi tipine göre yapılmasını sağlayan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.26) Re Object Snap Araç Çubuğu Nesneleri, özel noktalarından yakalayabilmek için kullanılan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.27). Refedit Araç Çubuğu Resim

84 Harici referans çizimleri olarak çağrılmış sembol ya da arka plan çizimleri üzerinde değişiklik yapmanızı sağlayan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.28). Reference Araç Çubuğu Çizimin çapraz referanslarını kontrol eden komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.29). Render Araç Çubuğu Çizilmiş üç boyutlu objelerin gerçek gibi görünebilmesi için malzeme kaplama işlemlerinin gerçekleştirildiği komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.30). Resim 1.28 Resim 1.29 Resim 1.30 Shade Araç Çubuğu Üç boyutlu nesnelerin görünüşünü kontrol eden komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.31). Resim 1.31 Solids Araç Çubuğu Üç boyutlu katı nesneleri oluşturmak için kullanılan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.32). Resim 1.32 Solids Editing Araç Çubuğu Üç boyutlu katı nesneleri düzenlemek için kullanılan komutları sağlayan araç çubuğudur (Resim 1.33). Resim 1.33 Standart Toolbar Araç Çubuğu En çok kullanılan araç çubuğudur. Hızlı dosya açma, kaydetme, yazdırma ve büyütme gibi bir çok işlemin komutlarını içeren araç çubuğudur (Resim 1.34) Surfaces Araç Çubuğu Üç boyutlu nesneleri oluşturmak için kullanılan komutları içeren araç Resim 1.35 Re 21

85 çubuğudur 1.35). (Resim Text araç Çubuğu Metin oluşturmak ve düzenlemek için kullanılan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.36). Resim 1.36 UCS Araç Çubuğu Üzerinde çalışılacak koordinat düzlemini ayarlamak için kullanılan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.37). Resim 1.37 UCS II Araç Çubuğu Önceden tanımlanmış UCS ler arasından seçim yapmak için kullanılan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.38). Resim 1.38 View Araç Çubuğu Üç boyutlu nesneleri görmek ve istediğiniz bakış şeklini ayarlamak için kullanılan komutları içeren araç çubuğudur (Resim 1.39). Resim 1.39 Viewports Araç Çubuğu Çizdiğiniz nesnede çok sayıda görünüm ayarlamanızı sağlayan araç çubuğudur (Resim 1.40). Resim 1.40 Web Araç Çubuğu Web e ulaşmak için kullanılan araç çubuğudur (Resim 1.41). Resim 1.41 Zoom Araç Çubuğu Çizdiğiniz resim içinde hareket etmenizi, resmi büyütüp küçültmenizi sağlayan araç çubuğudur (Resim 1.42). Resim

86 Customize Araç Çubuğu Ekrana gelen araç çubuklarına fazladan komut girilmesini sağlayan araç çubuğudur (Resim 1.43). Resim Dosya Açma Dosya işlemleri, standart araç çubuğunda, file menüsü altında ve komut satırına File yazılarak bulunabilir. 1. New: Yeni Dosya Açmak Yeni bir çizime başlamak için kullanılan bir komuttur. Yeni bir çizim istendiğinde ekrana Create New Drawing iletişim penceresi gelir. Burada yer alan Open a Drawing, Start From Scratch, Use a Template, Use a Wizard seçenekleri ile ilgili geniş bilgi Başlangıç bölümünde verilmiştir. Bu seçeneğe üç şekilde ulaşılabilir. Standart toolbar : File check menüsünden : File/ New Komut Satırından : Command/ New 2. Open: Dosyayı Açmak Daha önceden kaydedilmiş olan bir AutoCAD dosyasını açmaya yarar (Resim 1.44). Ekrana gelen Select File iletişim penceresinden açılmak istenen dosyanın ismi bulunarak açılır. Gelen diyalog kutusunun seçeneklerinin çoğu, standart dosya seçimi özelliklerini taşır. Dosya açma işlemi üç şekilde yapılabilir. Standart toolbar : File check menüsünden : File/Open 23

87 Komut Satırından : Command/Open Dosya adı Resim 1.44: Dosya Açma : Açılacak olan dosyanın ismi girilerek dosya açılabilir. Dosya türü : Açılacak olan dosyanın uzantısını belirlemeye yarar. AutoCAD; dwg, dxf, dwt uzantılı dosyaları açabilir. Konum listesinde bulunan dosya ismi bulunduktan sonra dosya isminin üstüne bir kez tıklayıp, aç düğmesine basılarak açılabilir. Dosya açılmasını iptal etmek için iptal düğmesine basınız. Browse/ Search diyalog kutusunu gösterir. Dwg çizim görüntülerinin preview (ön) görüntüsünü bularak içindeki resimlere göz atmayı sağlar. Dosyayı bulmak için AutoCAD arama yolunu kurar. Dosyaların kısmî olarak açılmasını sağlar Kapatma, Büyütme İşlemleri 1. Close: Dosyaları Kapatmak AutoCAD 2000 le gelen bir yeniliktir. Mevcut güncel çizimleri kapatmaya yarar. Bundan önceki sürümlerde bulunmamaktadır. Bu komuta iki şekilde ulaşılabilir: File çek menüsünden : File/ Close Komut satırından : Command/ Close Eğer çizim üzerinde hiçbir değişiklik yapılmamışsa, AutoCAD güncel çizimi kapatır. Çizim üzerinde değişiklik yapılmışsa aşağıdaki mesaj ekrana gelir (Resim 1.45). Resim

88 Bu pencere; çizimde değişiklik yaptığınızda: Yapılan değişiklik kayıt edilecek mi ya da edilmeyecek mi? diye sorar. İsteğe göre cevap verilir ve dosya kapatılır. 2. Auto CAD i Kapatmak AutoCAD ekranının sağ üst köşesinde bulunan kutucuklarla üç ayrı işlem gerçekleştirilmektedir (Resim 1.46). Resim 1.46 Bu kutucuk AutoCAD programını kapatır. Eğer çizim yapılmışsa kaydeder ya da isteğinize göre kaydetmez ve programdan çıkılmış olur. 3. Auto CAD i Büyütmek Bu kutucukla pencere, ekranın altına indirilerek AutoCAD programını bilgisayar ekranında pasif duruma getirir. Bu kutucukla kapatılmış pencere -pasif duruma getirilmiş programekranda tekrar açılır SAVE Ve SAVE AS İŞLEMLERİ 1. Save Mevcut Çizimleri Kaydetmek AutoCAD te çizilmiş olan çizimleri hızlı kaydetmeye yarayan komuttur. İlk kaydetme işleminde çizimin dosya ismini ister. Ayrıca açılmış olan bir dosya üzerinde değişiklik yapılmışsa kaydetme işlemi yapılmalıdır (Resim 1.47). Bu komuta üç şekilde ulaşılabilir: Standart toolbar File check menüsünden : File/ Save yaparak aşağıdaki pencere ile karşılaşacaksınız. Komut satırından : Command/ qsave yazarak. Resim 1.47: Kaydetme Penceresi Ayrıca AutoCAD in otomatik kaydetme özelliği de kullanılabilir. Bunun için Tools çek menüsünün Options seçeneğini tıklayarak ekrana gelen pencereden Open and Save ikonuna tıklayın. Burada yer alan File Safety Precautions alanındaki Automatic Save kutusunun altındaki bölümde ilk olarak verilen 120 dakikalık süreyi istenilen kaydetme süresi ile istediğiniz herhangi bir süre ile değiştirin, Apply (Uygula) seçerseniz bundan sonra istediğiniz sürede otomatik kaydetme yapılacaktır. 2. Save As Dosyaların Farklı Kaydedilmesi 25

89 File check menüsünden : File/Save As yapıldığında aşağıdaki pencere çıkacaktır (Resim 1.48). Resim 1.48: Save As Penceresi İle Farklı Kaydetme Bu komut çalıştığınız dosyayı; farklı bir isimde kaydetmeye, farklı bir dizinde kaydetmeye, farklı bir formatta kaydetmeye yarar. Farklı Bir İsimde Kaydetmek Daha öncede var olan dosyanın üzerine kaydetmeyi engeller. Farklı Bir Dizine Kaydetmek Dosyaları farklı dizinlere kaydetmeye yarar. Örneğin AuotoCAD2000 de çizilmiş ve AutoCAD in sample klasörüne kaydedilmiş dosyayı belgelerime kaydetmek. Farklı Bir Formatta Kaydetmek AutoCAD2000 de çizilmiş olan dosyaların bundan önceki sürümlerde açılabilmesi için önceki sürümlerinin formatında kaydedilmesini sağlar. Ayrıca AutoCAD çizimlerinin hangi uzantıda kaydedileceğini seçmeye yarar. 26

90 Resim 1.49: Dosya Uzantısı Değiştirme İle Kaydetme Çizilen resimler dwt, dxf, dwg uzantılarında kaydedilebilir. Dwt AutoCAD şablonlarının uzantısıdır. dxf uzantılı kaydedilen resimler bilgisayar destekli imalat yapan tezgahların hafızasına gönderilerek parça imalatı için resmin tezgaha tanıtılmasını sağlar (Resim 1.49). AutoCAD2000 Drawing (*.dwg) AutoCAD R14/LT 98/LT 97 Drawing (*.dwg) AutoCAD R13/LT 95 Drawing (*.dwg) AutoCAD Drawing Template File (*.dwg) AutoCAD 2000 DXF (*.dxf) AutoCAD R14/LT 98/LT 97 DXF (*.dxf) AutoCAD R13/LT 95 DXF (*.dxf) AutoCAD R12/LT2 DXF (*.dxf) 3. Exit; AutoCAD'den Çıkmak AutoCAD den çıkmak için kullanılır. İki şekilde ulaşılabilir: File check menüsünden : File/Exit Komut satırından : Command/Exit 1.3. Autocad Komutları Line Komutu Çizgi Çizmek AutoCAD ile çizgi çizmek üç ayrı yoldan yapılabilir. Bu yollar aşağıda gösterilmiştir (Resim 1.50). 27

91 Komut Satırı: Line Draw menu: Line Draw toolbar: Line Resim 1.50 Line komutu ile doğru çiziminde verilen noktasal değerler 2 boyutlu görüntülenir, Z boyutundaki düzlem nesnenin çalışma düzlemi olur. Line komutu ile çizilen doğrular sonsuz sayıdaki noktalardan meydana gelir. Farklı yöntemlerle noktasal doğruların tanımlanması mümkündür. Komut satırından komut girme yöntemlerini kullanabilir, mouse kullanarak noktaları tanımlayabilir, nesne kilitleme yöntemi ile çizimi hızlandırabilirsiniz. Resim 1.51: Line Komutu İle Doğrular Çizme AutoCAD2000 ile geliştirilen Line komutunda SNAP TRACKING ile çizginin gideceği noktanın doğrultusunu kilitlemek ve gideceği mesafeyi kontrol etmek mümkündür. Line komutu başlangıç noktasını seçer, diğer noktalar başlangıç noktasını sıfır kabul ederek tanımlanır (Resim 1.51). Command: _line Specify first point: Birinci noktayı tanımlayınız. Birinci noktayı tanımladıktan sonra diğer noktalar ile devam edilir. Specify next point or (başlangıca 100 birim uzaklıkta 0 derece yönünde) Specify next point or (bir önceki noktaya 100 birim ve 270 derece yönünde ) Specify next point or bir önceki noktaya 100 birim ve 180 derece yönünde) Specify next point or [Close/Undo]: C (doğruları kapatmak için Close girin) Bir nesne çizimi oluşturulduğunda veya bir nesne parçası tanımlandıktan sonra LINE komutu ile bir doğru tanımlanmak istenir ve bu doğrunun başlangıç noktasının bir önce çizilen nesnenin son noktası olması istenirse; LINE komutu girildikten sonra mouse un sağ tuşuna tıklayarak veya ENTER tuşuna basarak bir önceki çizilen nesnenin son noktası yakalanmış olur. Line komutunu kullanırken çizim değişik yöntemlerle hızlandırılabilir Mesafeleri Koordinatlarla Belirtmek Koordinat Sistemleri İki boyutlu düzlemde çizim alanında çizim noktaları belirtilirken X,Y parametreleri kullanılır. Verilen değerler X ve Y yi temsil eder. Dik koordinat sisteminde X değeri yatay 28

92 mesafeyi, Y değeri ise dikey mesafeyi ifade eder. İki ordinat ekseninin kesişme noktasına orijin adı verilir (Resim 1.52). Kartezyen koordinat sistemi dört çeyrek bölümden oluşur. Birinci çeyrekte X ve Y pozitif; ikinci çeyrekte X negatif, Y pozitif; üçüncü çeyrekte X ve Y negatif; dördüncü çeyrekte ise X pozitif, Y negatif değere sahiptir. Resim 1.52: Koordinat Ekseni Kartezyen Koordinat Sistemleri Kartezyen koordinat sistemleri şunlardır: Mutlak koordinat sistemi (Absolute coordinates) Artışlı koordinat sistemi (Relatif coordinates) Kutupsal koordinat sistemi (Polar coordinates) Mutlak Koordinat Sistemi (Absolute Coordinates) Çizim yapılırken ilk seçilen nokta (Line specify first point) çizginin birinci noktasını; yani Başlangıç Noktası nı temsil eder. Mutlak koordinat sistemi, büyük projelerde ve karmaşık resimlerde mesafelerin hesaplanması güç olduğu için pek tercih edilmez. Bir AutoCAD çiziminde, pratik olarak başlangıç noktasına Command satırına Line specify first point iletisi geldiğinde (0,0) orijin noktası girilerek mesafelerin hesaplanması biraz kolaylaştırılabilir. 29

93 Resim 1.53 Yukarıdaki örnekte (Resim 1.53) Command satırında aşağıdaki mesafeler girilerek mutlak koordinat sistemi daha iyi anlaşılabilir. Command: Line Specify first point: 50,50 Specify next point or [Undo]: 300,50 Specify next point or [Undo]: 300,150 Specify next point or [Close/Undo]: 250,150 Specify next point or [Close/Undo]: 250,250 Specify next point or [Close/Undo]: 200,250 Specify next point or [Close/Undo]: 200,350 Specify next point or [Close/Undo]: 100,350 Specify next point or [Close/Undo]: 50,50 Artışlı Koordinat Sistemi (Relative Coordinates) Önceki noktaya ilişkin koordinat değerleri bilindiğinde göreceli koordinat sistemi kullanılır. Burada en son gelinen nokta 0,0 noktası kabul edilerek verilir. X ve Y koordinatlarının başına işareti getirilir. şeklinde formüle edilir. 30

94 Resim 1.54 Artışlı Koordinat Sistemi Yukarıdaki örnekte (Resim 1.54) Command satırına aşağıdaki mesafeler girilerek artışlı koordinat sistemi daha iyi anlaşılabilir. Command: Line Specify first point: 50,50 Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Kutupsal Koordinat Sistemi (Polar Coordinates) Kutupsal koordinatta mesafeler açıya bağlı olarak verilir. Sembol olarak işareti kullanılır. Bu koordinat sistemini formülize etmek MESAFE < AÇI şeklinde tanımlanabilir. Bu koordinat sisteminde de en son gelinen nokta 0,0 noktası olarak kabul edilir. Verilen açılar aksi belirtilmedikçe saat dönüş yönü tersine (Counter Clockwise) doğrudur. Açı yönü Units komutuyla veya açılıştaki Startup diyalog kutusunda saat dönüş yönüne göre ayarlanabilir. 31

95 Resim 1.55: Kutupsal Koordinat Sistemi Yukarıdaki örnekte (Resim 1.55) Command satırına aşağıdaki mesafeler girilerek kutupsal koordinat sistemi daha iyi anlaşılabilir. Command: Line Specify first point: 50,50 Specify next point or 250<0 Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or [Close/Undo]: C (Close) İmleç Modları Çizim alanının içinde nesneleri seçen, çizim yapan, noktaların yerleştirme işlemlerini yapan çizim kürsörüne imleç modları denir. AutoCAD ile çalışırken programın command satırı size mesajlarla yardım ederken imleç de ne yapacağınızla ilgili ipuçları sağlar. Standart İmleç: Programın sizden komut beklediğini belirtir. Point Selection İmleci: Bu imleç göründüğünde program sizden bir nokta 32

96 girişi yapmanızı istemektedir. Object Selection İmleci: Bu imleç göründüğünde program sizden bir nesne seçmenizi istemektedir. Osnap İmleçi: Bu imleç bir nesne üzerinde yapmayı düşündüğünüz bir değişiklik öncesinde nesneyi nereden tutmaya karar verdiyseniz o zaman görünür. Object Snap Tracking: Osnap ile birlikte görünür. Mevcut nesnelerin geometrisine göre bir noktayı uzayda hizalamanızda size yardımcı olur Arc Komutu Bu komutu yay çizmek için kullanabilirsiniz. Bu komuta ulaşmak için şu yollardan birini kullanabilirsiniz. Draw toolbar: Draw menu: Arc Komut Satırı: Arc Command: _arc Specify start point of arc or [CEnter]: Yayın başlangıç noktasını veya merkez noktasını tanımlayın (T1). Specify second point of arc or [CEnter/ENd]: yayın ikinci noktasını girin veya seçeneklerden birini seçin (T2). Specify end point of arc: yayın son noktasını tanımlayın (T3). Arc komutu girildikten sonra yayın başlangıç noktasını veya yayın merkez noktasını tanımlamamız gerekir. İkinci nokta olarak Center seçeneği ile yayın merkez noktasını tanımlayabilir veya End seçeneği ile son noktayı tanımlayabiliriz. Komutu tamamlamak için ENTER tuşuna basılır (Resim 1.56). Resim 1.56 Arc komutunu girdikten sonra en son çizilen çizgi veya yaya, yay teğeti çizmek için ENTER tuşuna basınız (Resim 1.57). Options: Seçenekler: Start Point: Başlangıç Noktası Center: Merkez 33

97 Resim Rotate Bu komut ile çizmiş olduğunuz nesneleri bir merkez nokta etrafında döndürebilirsiniz. Modify toolbar Modify menu: Rotate Çizilmiş nesneleri döndürmek için önce seçmelisiniz sonra, çizim alanında iken Mouse un sağ tuşuna tıklayıp açılacak menüden Rotate komutunu ya da, Komut Satırından: Rotate komutunu seçebilirsiniz (Resim 1.58). Resim 1.58: Rotate Komutunun Kullanımı Command: Rotate Current positive angle in UCS: Güncel pozisyon Select objects: Döndürülecek nesneyi seçin Select objects: Döndürülecek nesneyi seçin Select objects: Seçme işlemini tamamlamak için ENTER e basın Specify base point: Döndürme merkez noktasını tanımlayın Specify rotation angle or [Reference]: Döndürme referansını veya döndürme açısını tanımlayın. Rotation Angle Rotation Angle seçeneği ile seçilen nesneler tanımlanacak olan açı ile merkez nokta etrafında döndürülür. Specify the reference angle <0>: Döndürme açısını tanımlayın veya ENTER e basın. Specify the new angle: Yeni açıyı tanımlayın 34

98 Reference Reference seçeneği ile bir referans açısı tayin edilir ve döndürülecek nesneler bu referans açısına göre döndürülür (Resim 1.59). Specify rotation angle or [Reference]: r Specify the reference angle <0>: 45 Specify the new angle: 90 Şu işlem sırası ile komutu kullanın. Modify menüsünden, Rotate komutunu seç Döndürmek için nesneleri seç (1). Döndürmek için asıl döndürme merkez noktasını tanımla (2). Döndürme açısını tanımla (3) Stretch Komutunun Kullanımı Resim 1.59: Rotate Komutunun Kullanımı Nesneleri germek veya taşımak için kullanabileceğiniz bu komutu aşağıdaki yöntemlerden biriyle kullanabilrsiniz. Modify toolbar: Modify menu: Stretch Komut Satırından: Stretch Stretch komutu ile seçili nesneleri asıl merkez tanımlayarak germek veya nesneleri taşımak için kullanabilirsiniz. Nesnenin belli bir kısmını herhangi bir doğrultuda çekip uzatmaya, kısaltmaya, büyültmeye veya küçültmeye yarar. Nesne seçme işlemi uzatılacak kısmı içine alacak bir pencere biçiminde olmalıdır (Resim 1.60). Resim 1.60:Strehch Komutunun Kullanımı Select objects to stretch by crossing-window or crossing-polygon. Bir pencere veya poligon şeklinde uzatılacak nesneyi seçin. Select objects: Specify first corner: P1 Select objects: Specify opposite corner: P2 Select objects: Seçme işlemini tamamlamak için ENTER e basın 35

99 Specify base point or displacement: P3 Uzatma asıl merkez noktasını tanımlayın Specify second point of displacement: P Grid Ve Snap Modlarının Kullanılması Grid lerin Çizim Alanında Arka Plan Kullanımı Çizim alanında belirtilen sınırların ızgara kullanarak çizim altına ızgara kağıtı tabakası yerleştirilmesine benzer. Sadece belirtilen sınırların altında görünür. İhtiyaca göre ızgara aralıkları değiştirilebilir. Bu komuta üç şekilde ulaşılabilir. Tools Çekmenüsün den: Tools/ Drafting Settings Durum çubuğundan: Grid F7 tuşuna basılarak Komut satırından: Command/ Rm Grid Aralığını Değiştirmek için aşağıdaki işlem sırasını takip edebilirsiniz Tools Çek menüsünden Drafting Settings seçeneğini seçtiğinizde ekrana aşağıdaki iletişim penceresi gelir (Resim 1.61). Resim 1.61: Drafting Settings Diyalog Kutusu Grid X spacing giriş kutusunda 10 olan değeri 5 yapın, Grid Y spacing giriş kutusundaki değeri de 5 yapın, 36

100 OK ye tıklayın. Artık ekrandaki ızgara aralığı 5 mm aralıklı ızgara şeklinde gözükecektir. NOT: Izgara aralığını GRIDUNIT sistem değişkeni ile de ayarlayabilirsiniz. Command: GRIDUNIT Enter new value for GRIDUNIT < , >: 5 NOT: Grid i komut satırından GRIDMODE sistem değişkenine 0 ve 1 yazarak ta açıp kapatabilirsiniz. Snap ların Çizim Alanında Kullanımı Bu mod çizim imlecinin verilen spacing (boşluk) değerine göre adeta mıknatıslanmasını sağlar. Böylece imleç bu noktalara kenetlenmeye zorlanır. Bu moda şu şekillerde ulaşabilirsiniz. Tools check menüsünden: Tools/Drafting Settings Durum çubuğundan: Snap F9 tuşuna basılarak Komut satırından: Command/Rm Tools Çek menüsünden Drafting Settings seçeneğini seçin ekrana Grid seçeneğinde kullandığınız iletişim penceresi gelir. Snap On (F9): snap modunu açma ve kapatmaya yarar. Ayrıca Snap ı açmak için komut satırından SNAPMODE sistem değişkeninde 0 veya 1 yazılarak açılıp kapatılabilir. Snap Type ve Style Bu komut snap modunun tipini ve stilini değiştirmek için şu seçenekleri sunar. Grid Snap kutucuğu ile snap ve Grid ortak kullanımının özelliğini değiştirebilirsiniz. SNAPTYPE sistem değişkeni ile snap tipini belirleyebilirsiniz. Snap tipleri ikiye ayrılmıştır. Rectangular Snap: Snap dörtgensel olarak hareket eder. Rectangular Snap seçildiğinde aşağıdaki gösterim şeklinde gözükür (Resim 1.62). Rectangular Snap Resim 1.62 Isometric Snap: Eğer izometrik bir çizim yapmak istiyorsanız, bu kutucuğu seçili hale getiriniz. Çizim alanınız aşağıdaki gibi görünür (Resim 1.63). İzometrik çizimle ilgili geniş bilgi ileriki konularda verilecektir. Isometric Snap Rectangle Komutu Resim

101 Dikdörtgen şekiller oluşturmak için üç ayrı yoldan işlem yapılabilir. Draw toolbar Draw menu: Rectangle Komut Satırı: Rectang or rectangle Rectangle komutu ile tek hareketle dikdörtgen şekiller oluşturulabilir (Resim 1.64). Komut girildikten sonra verilen seçenekler ile nesneye değişik özellikler kazandırılabilirsiniz İki Nokta Tanımlayarak Dikdörtgen Çizme Resim 1.64 Chamfer Bu seçenek ile dikdörtgen şekle X ve Y eksenleri doğrultusunda, istenilen değerlerde pah kırmak mümkündür (Resim 1.65). Command: Rectang Specify first corner point or [Chamfer/Elevation/Fillet/Thickness/Width]: c Specify first chamfer distance for rectangles <0.0000>: 50 Specify second chamfer distance for rectangles <6.0000>: 50 Specify first corner point or [Chamfer/Elevation/Fillet/Thickness/Width]: Specify other corner point: Rectang Komutunda Chamfer Seçeneğinin Kullanımı Resim 1.65 Elevation Bu seçenek ile dikdörtgenin Z ekseni yönündeki yüksekliği tanımlanabilir. Fillet Dikdörtgene verilecek Radius değeri tanımlanır (Resim 1.66). Command: Rectang Specify first corner point or [Chamfer/Elevation/Fillet/Thickness/Width]: F Specify fillet radius for rectangles <0.0000>: 10 Specify first corner point or [Chamfer/Elevation/Fillet/Thickness/Width]:doğru seçilir. Specify other corner point:doğru seçilir 38

102 Rectang Komutunda Fillet Seçeneğinin Kullanımı Resim 1.66 Polygon Eşkenarlı birleşik çizgilerle kapalı nesneler, çokgenler oluşturur. Draw toolbar Draw menu: Polygon sembolü Komut Satırı: Polygon Polygon komutu ile oluşturulan nesneler Polyline ile oluşturulan nesnelerin göstermiş olduğu özelliği gösterir. Nesne düzenleme Edit Polyline komutu ile düzenlenebilir. Polygon komutu girildikten sonra eşkenar nesnenin kenar sayısı tanımlanır, nesnenin merkez noktası ve edge seçeneği ile eşkenar nesnenin kenar uzunluğu tanımlanabilir. Merkez nokta seçildikten sonra Inscribed in circle seçeneği ile tanımlanacak uzunluk ile oluşacak daireye dıştan teğet bir nesne oluşur. Circumscribed about circle seçeneği ile tanımlanacak uzunluk ile oluşacak daireye içten teğet bir nesne oluşur. Specify radius of circle seçeneği ile dairenin yarıçap değeri tanımlanır (Resim 1.67) Ellipse Komutu Resim 1.67: Polygon Komutunun Kullanımı ELLIPSE, komutu farklı parametrelerle elips çizmek için kullanılır. İzometrik çizimlerde, çember elips şeklinde görüldüğünden izometrik çizim moduna geçildiğinde, ELLIPSE komutu izometrik çember çizme seçeneği sunar. ELLIPSE komutu, çizilen çemberi küçük yay parçaları şeklinde oluşturur. Daha sonra bu yay parçaları PEDIT komutuyla birleştirilebilirler. Draw toolbar: Draw menu : Ellipse Komut Satırı: Ellipse Command : Ellipse Specify axis endpoint of ellipse or [Arc/Center]: (Elipsin merkez noktasını girin) Specify other endpoint of axis: 20 (eksenin son noktasını girin) Specify distance to other axis or [Rotation]: (elipsi görüntülemek için komuttan çıkın) Options (seçenekler): 39

103 Axis Endpoint (eksen son noktası) Arc (yay) Center (merkez) Isocircle (izometrik çember) Circle Komutu Bu komut ile dairesel çizimler oluşturabilirsiniz. Bu işlemi yapabilmek için şu yollardan birini kullanabilirsiniz. Draw toolbar: Draw menu : Circle Komut Satırı: Circle Specify center point for circle or [3P/2P/TTR (tan tan radius)]: Bir nokta tanımlayın veya bir seçenek giriniz. Options (seçenekler): Center Point (merkez nokta) 3P (üç nokta) 2P (iki nokta) TTR Tangent, Tangent, Radius (tanjant, tanjant, radüs) Circle (Center) Bu seçenekle merkez (center) noktası tanımlayarak çember çizebilirsiniz (Resim 1.68). Command: circle Specify center point for circle or [3P/2P/TTR (tan tan radius)]: (çemberin merkez noktasını tanımlayınız) Specify radius of circle or [Diameter] < >: 25 (Çemberin yarıçapını tanımlamak için R yazıp yarıçap değerini girin. Çap değerini girmek için doğrudan değer girilebilir. Center Seçeneği İle Yay Çizme Resim 1.68 Eğer bir çizimde daha önceden tanımlanan mevcut değerle işlem yapmak isteniyorsa, direkt ENTER tuşuna basılarak çizim hızlandırılabilir. Farklı bir değer girmek için, yeni değeri girip ENTER tuşuna basılmalıdır. Circle (3P) Üç nokta (3P) seçeneği ile çember çizme, çizim alanı üzerinde üç nokta tanımlayarak çember oluşturma işlemi olarak bilinmelidir (Resim 1.69). Command: circle Specify center point for circle or [3P/2P/TTR(tan tan radius)]: 3P 40

104 Specify first point on circle: Çemberin 1. noktasını tanımla (P1) Specify second point on circle: Çemberin 2. noktasını tanımla (P2) Specify third point on circle: Çemberin 3. noktasını tanımla (P3) 3P seçeneği ile çember çizme Resim 1.69 Circle (2P) İki nokta (2P) seçeneği ile çember çizme, çizim alanı üzerinde iki nokta tanımlayarak çember oluşturma işlemidir (Resim 1.70). Command: circle Specify center point for circle or [3P/2P/TTR (tan tan radius)]: 2P Specify first end point of circle's diameter: (Çemberin 1. noktasını tanımla (P1) Specify second end point of circle's diameter: (Çemberin 2. noktasını tanımla (P2) 2P seçeneği ile çember çizme Resim 1.70 Circle (TTR) Tangent, tangent, radius seçeneği ile çember çizme, çizim alanı içerisinde bulunan çember veya yay nesnelerine teğet çember çizimi için kullanılır (Resim 1.71). TTR seçeneği ile çember çizme Resim 1.71 Command: circle Specify center point for circle or [3P/2P/TTR (tan tan radius)] Specify point on object for first tangent of circle: (Çemberin 1. noktasını tanımla. Specify point on object for second tangent of circle: (Çemberin 2. noktasını tanımla. Specify radius of circle < >: 60 (Çemberin yarıçapını giriniz.) 41

105 Copy Komutu Nesnelerin kopyalanmasını sağlar.bu işlemi yapmak için şu yollardan birini kullanabilirsiniz. Modify toolbar: Shortcut menu: Çizim alanında mouse a sağ tıklayarak açılacak menüden Copy komutunu seçin (Resim 1.72). Komut Satırından: copy yazarak, Command: Copy Select objects: Kopyalanacak nesneleri seçiniz. Select objects: Nesneleri seçtikten sonra ENTER tuşuna basınız. Specify base point or displacement, or [Multiple]: tekli kopyalama için başlangıç noktasını tanımlayınız.(p1) displacement or <use first point as displacement>: Kopyalanacak yerin merkez noktasını tanımlayınız. (P2) Resim 1.72: Copy Komutunun Kullanımı Copy (Multiple): Çoklu kopyalama Nesnelerin birden fazla kopyalanmasını sağlar (Resim 1.73). Aşağıdaki çizimi incelediğimizde, aynı dairelerden oluşmasını istediğiniz bir çizim içinde daireleri kolayca kopyalayabilirsiniz Move Komutu Resim 1.73: Copy (Multiple) Komutunun Kullanımı Bu komut ile nesneleri bir yerden başka bir yere taşıyabilirsiniz. Move komutu seçilen bir veya daha fazla elemanın bir noktadan başka bir noktaya taşınmasını sağlayan bir komuttur (Resim 1.74). Modify toolbar: Modify menu : Move 42

106 Shortcut menu:bu işlemi yapabilmek için, nesneleri seçin, mouse çizim alanında iken sağ tuşa tıklayın açılacak menüden Move komutunu seçiniz. Komut Satırından: Move Command: Move Select objects: 1 found (taşınacak nesneleri seçiniz) Select objects: (devam etmek için ENTER tuşuna basınız) Specify base point or displacement: (taşımanın ikinci noktasını tanımlayınız) or <use first point as displacement>: (taşımada birinci noktayı kullanınız) Resim 1.74: Move Komutunun Kullanımı Trim Komutu Trim komutu ile birbirleriyle kesişen çizim öğelerinin kesişen noktaları arasında kalan ve istenmeyen kısımlarını siler; yani budama yaparsınız. Budama işleminin gerçekleştirilebilmesi için atılacak kısmın mutlaka bir çizgiyle sınırlandırılmış olması gerekir. Trim komutu ile budama yapılırken önce budama işlemini sınırlandıran nesneler seçilir, ENTER tuşuna basılarak seçme işlemi tamamlanır, mouse ile nesneler arasında budanacak kısımlar işaretlenir. Budama işlemini tamamlamak için ENTER tuşu ve mouse kullanılabilir (Resim 1.75). Command: Trim Current settings: Projection=UCS Edge=Extend Select cutting edges... Select objects: 1 found Budama İşlemi İçin Modify menüsünden, Trim komutunu seç. Budama sınırlarını tanımlayan nesneleri belirleyiniz (1 ve 2) ve ENTER tuşuna basınız. Nesneler arasında kalan, budamak istediğiniz kısmı mouse ile tıklayınız (3) ve işlemi tamamlamak için ENTER tuşuna basınız. Trimlenecek çizim İşaretlenmiş çizim Trimlenmiş çizim Resim 1.75:Trim Komutunun Kullanımı 43

107 Not: Budama yapmak için nesnelerin kesişmesi gerekmektedir Offset Komutu Nesneleri öteleme hareketi yapar. Bu komut ile ayrıca birbirine paralel nesneleri oluşturmak çok kolay olacaktır. Modify toolbar: Modify menu : Offset Komut Satırından: Offset Offset komutu girildikten sonra, offsetlenecek nesnenin offsetleme miktarı tanımlanır, offsetlenecek nesneler seçildikten sonra offsetleme yönü belirlenir (Resim 1.76). Command: Offset Specify offset distance or [Through] < >: 15 (offsetleme mesafesi) Select object to offset or <exit>: (nesneleri seçme) Specify point on side to offset: (offsetleme yönü) Select object to offset or <exit>: komutu tamamlamak için ENTER e bas. Resim 1.76:Offset Komutunun Kullanımı Mirror Komutu Bu komut ile nesneleri aynalar; yani simetrik kopyalarını oluşturursunuz. Mirror komutunu kullanırken, seçilen çizim elemanlarının simetriğini almak için eksen kabul edilecek bir doğrudan mutlaka faydalanmak gerekir. Çizimi hızlandırmak için simetrik nesnelerin tamamını çizmek, uzun zaman alabilir. Daha hassas ve hızlı çizimler oluşturmak için nesnelerin simetriği alınabilir (Resim 1.77). Modify toolbar: Modify menu: Mirror Komut Satırından: Mirror Command: Mirror Select objects: 1 found (1. nesneyi seçin P1) Select objects: 1 found, 2 total (2. nesneyi seçin P2) Select objects: 1 found, 3 total (3. nesneyi seçin P3) Select objects: 1 found, 4 total (4. nesneyi seçin P4) Select objects: 1 found, 5 total (5. nesneyi seçin P5) Select objects: (devam etmek için ENTER tuşuna basın) Specify first point of mirror line: (Aynalama için birinci eksen noktasını tanımlayın) 44

108 line: (ikinci eksen noktasını tanımla) Delete source objects? [Yes/No] <N>:(Aynalanacak nesnenin silinmesini istemiyor iseniz N, silinmesini istiyorsanız Y modunu seçin) Resim 1.77: Mirror Komutunun Kullanımı Fillet Komutu Fillet komutu; iki doğru, çember, yay, bileşik çizgi elemanının uç noktalarını verilen yarıçap ya da yayla birleştirir (Resim 1.78). Modify toolbar: Modify menu: Fillet Komut Satırından: Fillet Yarıçap ya da yay oluşturma işleminde nesnelerin seçilen noktalarının yarıçap/yay oluşturulacak tarafına yarıçap/yay ölçüsünden daha yakın olması gerekir. Aksi halde AutoCAD 2000 hata mesajı vererek işlemi iptal edecektir. Yay oluşturulacak nesnelerin mevcut çalışma düzleminde (UCS de) olması gerekir. Nesnelerin farklı Z kalınlığına sahip olmaması gerekir. Fillet komutunda yarıçap değeri 0 (sıfır) girildiğinde seçilen nesneleri yarıçapsız olarak birleştirir. Resim 1.78:Fillet Komutunun Kullanımı Fillet komutunda, girilen yarıçap değeri komutla tekrar girilip değiştirilene kadar aynı değerle işleme devam eder. POLYLINE komutuyla çizilmiş veya bu özelliğe sahip çizim elemanlarının bütün köşelerine aynı yarıçap oluşturulacak ise Polyline seçeneği ile tek bir işlem de yapılabilir. Çizimde bulunan çember ile çizgiye yay oluşturma sırasında arada bulunan çizgiler kaybolur. Bunu önlemek için FILLET komutundan sonra TRIM seçeneğini kullanınız, aradaki çizgilerin kaybolmasını istemiyorsanız NO TRIM seçeneğini giriniz. Böylece çizgilerin kaybolması önlenecektir. Options (seçenekler): First Object (birinci nesne) Polyline (bileşik çizgi) Radius (radüs) Trim (budama) Örnek için aşağıdaki şekli (Resim 1.79) çiziniz ve Fillet komutu ile son şeklini veriniz. 45

109 Resim 1.79:Fillet Komutunun Uygulanması (Fillet komutundan önce)/(fillet komutundan sonra) 46

110 UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Uygulama 1: Aşağıda teknik resmi çizilmiş ve ölçülendirilmiş resmi bilgisayarda çiziniz. Uygulama 2:Aşağıda teknik resmi çizilmiş ve ölçülendirilmiş resmi bilgisayarda çiziniz. Uygulama 3:Aşağıda teknik resmi çizilmiş ve ölçülendirilmiş resmi bilgisayarda çiziniz. UYGULAMA FAALİYETİ İŞLEM BASAMAKLARI İşlem Basamakları Çizim programlarını bilgisayara yükleyiniz. Öneriler İş giysisi giyiniz Temiz ve düzenli olunuz Çizim yapacağınız bilgisayarı çalıştırınız AutoCAD programını çalıştırınız 47

111 Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getiriniz AutoCAD açıldığında kendinize ait yeni bir sayfa açınız Giriş penceresini kullanarak çiziminizde kullanmayı düşündüğünüz şablon sayfası üzerinde; çizim sihirbazını çalıştırarak istediğiniz ayarları yapınız Bilgisayar programını yapılacak çizime göre ayarlayınız Çizimin işlem sırasını belirleyiniz Çizgi çiziniz Dikdörtgen çiziniz Elips çiziniz Çizimde kullanmanız gereken araç çubuklarını yükleyiniz Bunun için bilgi sayfalarındaki Araç Çubukları konusunu inceleyebilirsiniz Yapacağınız çizim için öncelikle bir işlem sırası belirlerseniz çiziminizi daha basit yapabilirsiniz Çizgi çizmek için bilgi sayfalarındaki Line konusunu tekrar inceleyebilirsiniz Çizgi çizme komutuna üç farklı yoldan birini kullanarak ulaşabilirsiniz Çizgi çizebilmek için üç farklı koordinat sisteminden birini kullanabilirsiniz Dikdörgen çizmek için bilgi sayfalarındaki Rectangle konusunu tekrar inceleyebilirsiniz Çalışmanızı sık sık kaydediniz Elips çizme komutuna üç farklı yoldan birini kullanarak ulaşabilirsiniz Daire çiziniz Teğet çiziniz Yay çiziniz Çokgenler çiziniz Çizimi kaydediniz Circle çizme komutuna üç farklı yoldan birini kullanarak ulaşabilirsiniz Daire çizmek için bilgi sayfalarındaki Circle konusunu tekrar inceleyebilirsiniz Birbirine bağlayacağınız iki objeye Snap araç çubuğundan teğet ikonunu kullanarak teğet çizebilirsiniz Yay çizme komutuna üç farklı yoldan birini kullanarak ulaşabilirsiniz Yay çizmek için bilgi sayfalarındaki Arc konusunu tekrar inceleyebilirsiniz Çokgen çizme komutuna üç farklı yoldan birini kullanarak ulaşabilirsiniz Çokgen çizmek için bilgi sayfalarındaki Polygon konusunu tekrar inceleyebilirsiniz Yaptığınız çizimi, öğretmeninizin söyleyeceği bir klasöre isim vererek kaydediniz Güvenlik tedbirlerine uyunuz İş etiğine uygun davranınız Bilgisayarınızı düzgün bir şekilde kapatınız 48

112 PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz. PERFORMANS DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ EVET HAYIR Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getirdiniz mi? Bilgisayar programını yapılacak çizime göre ayarladınız mı? Resmi uygun biçimde çizdiniz mi? Birleşme noktalarında budama temizliği yaptınız mı? Çizimi kontrol ederek çizim üzerindeki çizgilerin eksikliğifazlalığını giderdiniz mi? Süreyi iyi kullandınız mı? (3 saat) Faaliyet değerlendirmeniz sonucunda hayırı işaretlediğiniz işlemleri tekrar ediniz. Tüm işlemleri başarıyla tamamladıysanız bir sonraki faaliyete geçiniz. 49

113 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME 1. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çalışmayı kaydetmek için kullanılan komuttur? A) File B) Save C) Trim D) Move E) Rectangle 2. Aşağıdakilerden hangisi çizgi çizmek için kullanılan komuttur? A) Save as B) Rectangle C)Hatch D)Mirror E)Line 3. Aşağıdakilerden hangisi yay çizmek için kullanılan komuttur? A) Mirror B) Grid C)Arc D)Trim E)Fillet 4. Aşağıdakilerden hangisi standart araç çubuğunda bulunmaz? A) Format B) Tools C)Dimension D)Help E)Advance Setup 5. Aşağıdakilerden hangisi katman oluşturmak için kullanılan ikondur? A) B) C) D) E) 6. Aşağıdakilerden hangisi dörtgen oluşturmak için kullanılan komuttur? A)Line B)Trim C)Rectangle D)Snap E)Mline 7. Aşağıdakilerden hangisi Rectangle oluşturmak için kullanılan ikondur? A) B) C) D) 50

114 E) 8. Aşağıdakilerden hangisi Spline oluşturmak için kullanılan ikondur? A) B) C) D) E) 9. Aşağıdakilerden hangisi Mirror oluşturmak için kullanılan ikondur? A) B) C) D) E) 10. Aşağıdakilerden hangisi Chamfer oluşturmak için kullanılan ikondur? A) B) C) D) E) CEVAP ANAHTARI 1. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çalışmayı kaydetmek için kullanılan komuttur? B) Save 2. Aşağıdakilerden hangisi çizgi çizmek için kullanılan komuttur? E) Line 3. Aşağıdakilerden hangisi yay çizmek için kullanılan komuttur? C) Arc 4. Aşağıdakilerden hangisi standart araç çubuğunda bulunmaz? E) Advance Setup 5. Aşağıdakilerden hangisi katman oluşturmak için kullanılan ikondur? A) 6. Aşağıdakilerden hangisi dörtgen oluşturmak için kullanılan komuttur? 51

115 C) Rectangle 7. Aşağıdakilerden hangisi Rectangle oluşturmak için kullanılan ikondur? D) 8. Aşağıdakilerden hangisi Spline oluşturmak için kullanılan ikondur? E) 9. Aşağıdakilerden hangisi Mirror oluşturmak için kullanılan ikondur? B) 10. Aşağıdakilerden hangisi Chamfer oluşturmak için kullanılan ikondur? E) DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. ÖĞRENME FAALİYETİ-2 öğretmeninizden yardım alarak tamamlayanız. ÖĞRENME FAALİYETİ-2 Ölçme sorularındaki yanlış cevaplarınızı tekrar ederek, araştırarak ya da AMAÇ Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarla kesit alma işlemini yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Çevrenizdeki firmaların teknik çizimle uğraşan birimlerini ziyaret ederek; Kesit alma yöntemlerini araştırınız. Bilgisayar desteği olmadan kademeli, yarım ve kısmi kesit alınmış teknik resimler bulunuz. 2. KESİT ALMA 2.1. Layer (Katman) İşlemleri Bu komut ile çizim alanında yeni katmanlar oluşturursunuz (Resim 2.1). Bu komuta ulaşmak için aşağıdaki yollardan birini kullanabilirsiniz. Object Properties toolbar: Format menu: Layer Command line: Layer (veya transparent komutu için 'Layer kullanın) 52

116 Layer properties manager iletişim kutusunu görmek için properties araç çubuğundan layers aracına tıklandığı görülmektedir. Resim 2.1 AutoCAD2000 de katman özellikleri Object Properties toolbar menüsünden değiştirilebilir. AutoCAD kullanıcısı istediği kadar katman oluşturabilir. Herbir katman bağımsız olarak hareket eder. Tüm katmanlarda güncel olan AutoCAD özellikleri geçerlidir. AutoCAD2000 de katman ismi 255 karaktere kadar yazılabilir. Oluşturulan her katman çizimin bir parçasıdır. Çizim esnasında katmanların görüntülenip görüntülenmemesi sağlanabilir. Yeni bir çizime başlandığında 0 (sıfır) isimli bir katman otomatik olarak oluşur. Bu katman çizim esnasında silinemez. Yeni bir katman oluşturulup güncel hale getirilmedikçe çizilen tüm objeler bu katmanda çizilmiş olur. Oluşturulacak katmanlara renk, çizgi tipi, çizgi kalınlığı, yazdırma modülü, plot gibi değişkenler verilebilir Katmanların Oluşturulması Layer Bu komut katman oluşturur. LAYER komutu ile çizim alanı üzerinde birbirinden bağımsız saydam sayfalar diyebileceğimiz resim düzlemleri oluşturulur. LAYER komutu ile Layer Properties Manager diyalog kutusu ekrana gelir. Bu diyalog kutusu ile yeni bir katman oluşturma (new), güncel katmanı değiştirme (current), katman silme (delete), detayların gösterilip/ gösterilmemesi (show/ hide details), filtreleme (filter), oluşturulan katmanın özelliklerini değiştirme gibi işlemler yapılabilir (Resim 2.2). Resim 2.2:Katman Özellikleri Yöneticisi Diyalog Kutusu New (Yeni): Yeni bir katman oluşturur. New sekmesi tıklandığında katman ismini girmek için bir kutucuk açılır, katmanın ismi 255 karaktere kadar seçilebilir. AutoCAD kullanıcısı istediği kadar katman oluşturabilir (Resim 2.3). Oluşturduğu bu katmanlara farklı çizim özellikleri vererek resmi daha kolay çizebilirsiniz. 53

117 Resim 2.3:Engin Adında Yeni Bir Katman Oluşturulmuş Current (Güncel): Bu seçenek ile mevcut bir katmanı çizim alanında güncel hale getirebilirsiniz. Bunun için güncel yapılmak istenen katmanı seçiniz, Current sekmesine tıklayınız. Seçilen katman güncel hale gelecektir. Katmanın güncel olup olmadığını Current Layer bölmesinden kontrol edebilirsiniz. Delete (Silme): Mevcut olan bir katmanın tüm özellikleri ile silinmesini sağlar. Silmek istediğiniz katmanı seçiniz, delete sekmesine tıklayarak katmanın silinmesini sağlayınız (Resim 2.4). Resim 2.4:Layer Mesaj Hide/Show Details (Detayları Gizle/Göster) Bir katmana ait olan detayların gizlenmesini ya da gösterilmesini sağlar. Detayların gizlenip ya da gösterilmesini istediğiniz katmanı seçiniz. Ekrandaki seçenek Hide Details ise seçilen katmanın detayları gösteriliyor demektir. Gizlemek için Hide Details sekmesini tıklayınız (Resim 2.5). 54

118 Resim 2.5:Detay Diyalog Kutusu Nesne seçme işlemi devam ettikçe detay ekranı katman özelliklerine göre değişecektir. Filters (Filtreleme): Bu komut oluşturulan katmanların özelliklerine göre filtrelenmesini sağlar. Katman sayısı fazlaysa, bu komut oldukça kullanışlıdır (Resim 2.6). Resim 2.6:Filtreleme Seçenekleri Show All Layers seçeneği mevcut tüm katmanları gösterir. Show All Used Layers seçeneği çizim alanında kullanılan katmanların görüntülenmesini sağlar. Show All Xref Dependent Layers seçeneği Xref tabanlı dosyalara ait katmanların gösterilmesini sağlar. Invert Filter seçeneği katmanları ters düz eder (Resim 2.7). Resim 2.7:Tüm Katmanları Göstermek İçin Show All Layers Seçilmiştir. Named Layer Filters ile ekrana gelecek menüden yeni bir filtre oluşturulabilir, sonradan oluşturulmuş filtreler silinebilir veya özellikleri değiştirilebilir (Resim 2.8). 55

119 Resim 2.8:Katman Filtreleme Menüsü Properties Layer (Katman Özellikleri) Bu kısımda oluşturulan katmanların tüm özellikleri mevcuttur. Ancak yeni değişkenler eklenebilir (Resim 2.9, 2.10). Resim 2.9:Katman Özellikleri Menüsü On (Açık) kısmında katmanın çizim alanında görünmesi veya görünmemesi sağlanır. Parlak lamba katmanın açık (on) olduğunu ve ekranda görünmesini sağlar. Sönük lamba kapalı (off) olduğunu gösterir. Bu şekilde olan katmanda çizilmiş olan nesne ekranda görünmez. Thaw (Isıtmak) çok yoğun resimlerde tüm resmin ekranda her seferinde tazelenmesini sağlar bu da makinanın performansını düşürür. Freeze (dondurmak) katmanın dondurulmasını sağlar. İşareti katmanın çizim alanında dondurulmasını sağlar 56

120 Lock (kilit) seçeneği ile katmanın kilitlenmesi sağlanır. İşareti katmanın kilitli olduğunu gösterir. Kilidi kapalı olan katmanın objelerinde değişiklik yapılamaz. İşareti katmanın kilitli olmadığını ifade eder. Kilidi açık olan katmanın objelerinde değişiklik yapılabilir. Katman çizim rengini gösterir. Bu özellik ile ilgili katmandaki çizim on-off özelliği ile printer den çıkar ya da çıkmaz. Continius Bu araç ise katmanda kullanılan çizgi tipi ve kalınlığını gösterir. Bu Pencerede Katman Rengi Seçeceğimize Yardım Edecektir. Resim 2.10:Renk Ayarları Menüsü Katmanlara Nesne Atanması Programda bir nesne oluşturduğumuzda, o nesne aktif katmana atanır. Şu ana dek bir katmanınız vardı. Bu katman 0 (sıfır) katmanı idi. Bundan sonra yeni isimler ve özellikler vererek yeni katmanlar oluşturabilirsiniz (Resim 2.11). Object Properties araç çubuğundaki properties aracını kullanarak bunlara yeni nesneler atayabilirsiniz. 57

121 Resim 2.11: Bu İletişim Kutusu Bir Nesnenin ya da Nesne Grubunun Özelliklerini Değiştirmenizi Sağlar Katmanların Genel Kontrolleri Katmanlardaki çizimlerin ekranda görünüp görünmemesi, kilitli olup olmaması, printerden çıkıp çıkmaması gibi ilk müdahale işlemlerinin ve kontrollerinin yapılması için aşağıdaki pencereden kolayca müdahale edilebilir (Resim 2.12). Resim 2.12:Layer Kontrol Penceresi Bazen bir çizimde hangi katman üzerinde çalıştığınız konusunda seçici davranmanız gerekebilir. Çünkü karışık ve detaylı çalışmalarda net görmek istediğiniz bölgede bazı katmanları kapatarak netlik sağlayabilir ve kolay çalışabilirsiniz Katmanlara Çizgi Tiplerinin Atanması 58

122 Linetype (Çizgi Tipi) Bu kısımda katmanların çizgi tipi belirlenir. Linetype seçeneğinde oluşturulacak objelerin özelliklerine göre çizgi tipi seçilir. Çizgi tipi oluşturulacak katman üzerine tıklanır. Select Linetype diyalog kutusundan katman özelliğine göre çizgi tipi seçimi yapılır (Resim 2.13). Resim 2.13:Çizgi Tipi Diyalog Kutusu Oluşturulacak çizgi tipi Select Linetype diyalog kutusunda yoksa Load sekmesine tıklanarak AutoCAD2000 de olan çizgi tiplerini ekrana getiren Load or Reload Linetypes diyalog kutusu ekrana gelir. Çizgi tipi seçildikten sonra OK tuşuna basılır (Resim 2.14). Resim 2.14:Çizgi Tipi Yükleme Menüsü Load or Reload Linetypes diyalog kutusu ile seçilen çizgi tipi OKEY tuşundan sonra seçilen çizgi tipi Select Linetype diyalog kutusunda görünür. Seçilmek istenen çizgi tipi seçilerek OK tuşuna basılarak çizgi tipi seçilir. Lineweight (Çizgi Kalınlığı): 59

123 AutoCAD2000 sürümüyle sunulan yeni bir özelliktir. AutoCAD bu seçenek ile çizgi kalınlığını katmandan kontrol etme olanağı verir. Objelerin özelliğine göre katmanlara çizgi kalınlığı atanır. Lineweight seçeneğinde çizgi kalınlıkları standartlaştırılmıştır. Yeni bir çizgi kalınlığı tipi Default ile belirlenebilir (Resim 2.15). Resim 2.15:Çizgi Kalınlığı Menüsü Plot (Yazdırma) Plot seçeneği ile oluşturulan nesnelerin çıktısı katmandan kontrol edilebilir. AutoCAD2000 sürümüyle sunulan yeni bir özelliktir. Farklı katmanlarla oluşturulan nesnelerin çıktıdan alınması istenmeyen katmanlar plot seçeneğinin aktif hale getirilmesi ile sağlanabilir. Çıktıları alırken katmanların plot seçeneğinin aktif hale getirilmesi gerekir Bir Çizime Bir Çizgi Tipinin Eklenmesi Yaptığınız bir çalışmada kullanmış olduğunuz herhangi bir katmanda bir çizgi tipi mutlaka vardır. Bu çizgi tipinin yerine başka bir çizgi tipi eklemek isteyebilirsiniz. Bunun için aşağıdaki diyalog kutusunu aktif hale getirmek ve istediğiniz bir çizgiyi seçmek yeterli olacaktır (Resim 2.16). Resim 2.16:Layer e Yeni Bir Çizgi Tipi Eklemek 60

124 2.2. Tarama İşlemleri Fikirlerinizi iletmeyi kolaylaştırmak amacı ile malzeme tiplerini, özel bölgeleri, dokuları, renkleri gibi farklı özellikteki yerleri çizimde kolay belirlemenin bir yolu da çizime tarama eklemektir. Bunun için AutoCAD size çok geniş bir tarama deseni seçeneği sunar. Tarama desenleri için ayrı bir katman kullanmak size pratik çalışma ve kolaylık sağlayacağından yeni katmanlar oluşturabilirsiniz Hatch Tarama Komutunun Kullanılması Hatch çizim elemanlarına tarama işlemleri yapar. Hatch komutu, çizimde bir nesnenin oluşturduğu kapalı alanı farklı desenlerle taramak için kullanılır. Farklı nesnelerden oluşan çizimlerde birbirini kesen parçalar farklı desenlerle taranır. Tarama işlemi için üç yolu deneyebilirsiniz. Menüden, araç çubuğundan, komut satırından olmak üzere değişik yollar kullanabilirsiniz (Resim 2.17, 2.18). 1. Menüden Kullanılması Resim 2.17: Check Menüsünden Tarama Yapmak İstediğinizde Yandaki Pencere Açılacak Ve Hatch Diyalog Penceresini Açabileceksiniz. 2. Araç Çubuklarından Kullanılması 61

125 Resim 2.18: Draw Çubuğundan Tarama Yapmak İstediğinizde Yandaki Pencere Açılacak ve Hatch Diyalog Penceresini Açabileceksiniz 3. Komut Satırından Kullanılması Eğer tarama işlemini komut satırından yapmak isterseniz, aşağıdaki işlem sırasını takip etmelisiniz. Command: Hatch Enter a pattern name or [?/Solid/User defined] <ANGLE>: ansi31 Specify a scale for the pattern <1.0000>: Specify an angle for the pattern <0>: Select objects to define hatch boundary or <direct hatch>, Select objects: 1 found Select objects: 1 found, 2 total Tarama Ayarlarının Yapılması HATCH komutu girildiği zaman, Boundary Hatch diyalog kutusu ekrana gelir. Bu diyalog kutusu ile tarama işlemi yapılacak nesnenin özelliklerine göre tarama işlemi yönlendirilir. Ekrana gelen diyalog kutusu (Resim 2.19) ile Quick (hızlı), Advanced (gelişmiş) tarama işlemi yapılabilir (Resim 2.20, 2.21, 2.22, 2.23). 62

126 Resim 2.19:Tarama Diyalog Kutusu (Quick) Quick: Bu bölümde tarama işleminde kullanılacak desenin tanımlanması, desenin parça üzerindeki etkileri, nesne tanımlama, tarama deseninin nesne üzerindeki görüntüsü gibi alt seçenekler mevcuttur. Type: Type seçeneğinde User defined (kullanıcı belirtmek), Predefined (belirtilmiş), Custom (özel tarama) alt seçenekleri ile karşılaşılır. Custom ve User defined seçenekleri ile özel tarama deseni tanımlamak mümkündür. Predefined seçeneği tarama için gerekli farklı işlemleri tanımlamanıza olanak sağlar. Pattern: Bu bölümde tarama şablonu oluşturulur. Tarama şablonları AutoCAD2000 ile bölümler halinde sunulmuştur. Pattern bölümünde mevcut tarama şablonu görüntülenir. Farklı bir şablon kullanmak için görüntü alanı yanındaki sekmeye tıklanır. Burada bölümler halinde tarama şablonları yer alır. Resim 2.20:Tarama Tipleri 63

127 Resim 2.21:ANSI Seçenekleri Resim 2.22: ISO Tarama Seçenekleri Custom Pattern: Custom seçeneği tanımlandığı zaman aktif halde bulunur. Özel tarama şablonlarının tanımlanmasını sağlar. Angle: Tarama şablonuna verilecek açının belirlenmesi. Aynı desende birleşik, farklı parçaların taranmasında kullanışlıdır. Scale: Tarama çizgilerine verilecek ölçek değerini belirler. Relative to paper space: Sayfa boşluğuna göre sıralamak. Spacing: User defined Seçeneği ile aktif hale gelir. Tarama çizgileri arasındaki boşluk mesafesini belirlemek için kullanılır. Pick Points: Tarama bölgesinin tanımlanması. Taranacak bölgenin kapalı olması gerekir. Kapalı bölge içerisinde bir noktanın tanımlanması ile o bölgeye ait nesne elemanları kesik çizgi haline gelir. Resim 2.23 Select Object (nesne seçme): Tarama bölgesinin seçilmesinde nesne elemanlarını seçme yöntemi. Remove Island (ada taşıma): Nesne içerisinde bulunan adaların belirlenmesi. View Selections (seçim görüntüleme): Tarama sırasında seçilen nesnenin görüntülenmesini sağlar. Taranacak bölge seçildikten sonra View Selections seçeneğini tıklayınız, Bhatch diyalog kutusu ekrandan gidecek ve seçili alanlar görüntülenecek. Komut satırında <Hit enter or right-click to return to the dialog> (diyalog kutusuna dönmek için ENTER tuşuna bas veya sağ tuşa tıkla) yazısı görünür. 64

128 Inherit Properties (tarama atama): Daha önceden oluşturulmuş tarama stillerinden birini kullanarak tarama işlemi yapar. Bhatch komutu girilir, Inherit Properties seçeneği tıklanır, önceden oluşturulan tarama seçilir daha sonra taranacak yeni bölge tanımlanır. Double (iki yönlü): User defined seçildiğinde aktif hale gelir. Tarama çizgilerinin iki yönlü olmasını sağlar. Composition (düzenleme) bölümünde, Associative (birleştirmek), Nonassociative (birleştirmemek) seçenekleri yer alır Taraması Yapılmış Yüzeylerin Tarama Özelliklerinin Değiştirilmesi Bu bölümde, AutoCAD için gelişmiş tarama ayarları kullanılır. Birbiri ile bütünleşik çizimlerde nesne özelliğini tanımlamak birden fazla işlemden tasarruf sağlar. Island detection style (ada tipini ortaya çıkarmak) bölümünde tarama tipi belirlenir (Resim 2.24). Resim 2.24:Ada Tipi Belirleme Normal tarama seçeneği en dıştan seçilen noktadan içeriye doğru, nesnelerin bir dolu bir boş şekilde taranmasını sağlar (Resim 2.25). Resim 2.25: Normal Tarama Uygulaması Outer (dıştaki), seçeneği iç içe geçmiş nesnelerden seçilen en dış elemanın taranmasını sağlar (Resim 2.26). Resim 2.26: Outer Tarama Uygulaması Ignore seçeneği seçilen en dış elemandan itibaren tüm nesnelerin taranmasını sağlar (Resim 2.27). 65

129 Resim 2.27: Ignore Tarama Uygulaması Resim 2.28:Tarama Diyalog Kutusu (Advanced) Gelişmiş tarama ayarları diyalog kutusu Resim 2.28 de görülmektedir. Object Type (nesne tipi): Retain Boundaries seçeneği işaretlendiğinde Region (bölge) ve Polyline (birleşik çizgi) seçenekleri aktif hale gelir. Island detection Method (ada metodunu ortaya çıkarmak): Flood (taşmak), Ray casting (ışın değiştirmek). Flood seçeneği ile Island Delection Style bölümünde seçilen stil aktif haldedir. Ray Casting seçeneğinde bu stiller aktif değildir. Tarama işleminin seçilmesinden sonra PREVIEW sekmesine tıklandığında tarama bölgesinin ön görünüşü ekrana gelir. OKEY sekmesi tıklanarak tarama işlemi tamamlanır. Tarama işlemini tamamlamayıp komuttan çıkmak için CANCEL sekmesini tıklayınız. Tarama işleminin yapılabilmesi için tarama bölgesinin kapalı bir alana sahip olması gerekir. Tarama işlemi hakkında bilgi almak için AutoCAD2000 yardım komutu HELP sekmesi tıklanarak yardım alınabilir. 66

130 2.3. Çizimlerin Geliştirilmesi Bir Nesneyi Birden Çok Kez Kopyalamak Copy (Multiple): Çoklu kopyalama, nesnelerin birden fazla kopyalanmasını sağlar (Resim 2.29). Command: Copy Select objects: (Kopyalanacak nesneleri seçin) Select objects: (Nesneleri seçtikten sonra ENTER basın) Specify base point or displacement, or [Multiple]: M (Çoklu kopyalamalar için M tuşuna basın) Specify base point:(kopyalamanın başlangıç noktasını tanımlayınız) displacement>: (Kopyalanacak yerin başlangıç noktasını tanımla) displacement>: (Kopyalanacak yerin başlangıç noktasını tanımla) displacement>: (Kopyalanacak yerin başlangıç noktasını tanımla) displacement>: (Kopyalanacak yerin başlangıç noktasını tanımla) displacement>: (Komuttan çıkmak için ENTER tuşuna basın) Resim 2.29:Copy (Multiple) Komutunun Kullanımı Multiline Komutu Multiline komutu çoklu çizgi çizmek için kullanılır (Resim 2.30). Resim 2.30: Çoklu çizgi (Multiline komutu Draw toolbar: Draw menu: Multiline Komut Satırı: mline MLINE komutu birbirine çeşitli mesafelerde paralel çizgiler çizmek için kullanılır. MLINE komutu ile oluşturulan çizgilerin her biri ayrı bir elemanı teşkil eder; her birine renk, çizgi tipi, çizgi kalınlığı vermek mümkündür. MLINE komutu ile çizime başlamadan önce çizim değişkenlerinin ayarlanması gerekir. MLINE komutu ile oluşturulan nesneler arasında kalan alana renk vb. özellikler verilebilir. MLINE komutu ile oluşturulan çizimlerin düzenlenmesinde MLEDIT komutundan yararlanılabilir. Mline komutu ile karşılaşılacak seçenekler: Options (seçenekler): Start Point (başlangıç noktası) 67

131 Justification (doğrulama) Scale (ölçek) Style (stil) Mline komutu ile çizilmiş bir örnek (Resim 2.31). Command: Mline Current settings: Justification = Bottom, Scale = 20.00, Style = Standard Specify start point or [Justification/Scale/Style]: J Enter justification type [Top/Zero/Bottom] <bottom>: Z Current settings: Justification = Zero, Scale = 20.00, Style = STANDARD Specify start point or [Justification/Scale/Style]:(başlangıç noktasını tanımla) Specify next point or [Undo]: (sonraki noktayı tanımla) Specify next point or [Close/Undo]: (çizimi kapat, veya sonraki noktayı tanımla) Specify next point or [Close/Undo]: (çizimi kapat, veya sonraki noktayı tanımla) Specify next point or [Close/Undo]: (çizimi kapat, veya sonraki noktayı tanımla) Specify next point or [Close/Undo]: (çizimi kapat, veya sonraki noktayı tanımla) Specify next point or [Close/Undo]: (çizimi kapat, veya sonraki noktayı tanımla) Specify next point or [Close/Undo]: (çizimi kapat, veya sonraki noktayı tanımla) Specify next point or [Close/Undo]: C (çizimi kapat, komuttan çıkmak için ENTER tuşuna bas) Resim 2.31: Mline Komutu Uygulaması Multiline Birleştirilmesi ve Düzenlenmesi Mlstyle Çoklu çizgi parametrelerini düzenler (Resim 2.32). Format menu: Multiline Style Komut Satırı: Mlstyle Mlstyle komutu girildiğinde bir menü ekrana gelir. Buradaki çoklu çizim stillerinden yararlanılır veya yeni bir stil oluşturulabilir. Yeni isim oluşturma, dosyadan çoklu çizim stilleri çağırma işlemleri yapılabilir. Ayrıca güncel stil değiştirilebilir. 68

132 Resim 2.32:Multiline Styles Diyalog kutusu MLSTYLE komutuyla açılan menüyle çoklu çizim parametrelerinin ismi değiştirilip, güncel olan parametreler değiştirilebilir. Element Properties seçeneği ile nesne elemanlarının özelliklerine ait parametreler ayarlanabilir (Resim 2.33). Çizgi tipi, rengi, kaydırma mesafesi gibi değişkenler ayarlanır. Yapılan değişkenler aynı ekranda görüntülenir. Resim 2.33:Element Properties Diyalog Kutusu Element Properties seçeneğinde renk değişkenlerini ayarlarken mevcut renkleri gösteren bir menü ekrana gelir. Buradan elementlerin renkleri istenen tonda seçilebilir (Resim 2.34). 69

133 Resim 2.34:Select Color Diyalog Kutusu Multiline Properties seçeneği ile birleşme noktalarının gösterilip gösterilmemesi, çizgiler arasında kalan aralığın dolu olup olmaması gibi seçenekler ayarlanır (Resim 2.35). Resim 2.35: Multiline Properties Diyalog Kutusu 70

134 UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Uygulama 1:Aşağıda teknik resmi çizilmiş ve ölçülendirilmiş resmi bilgisayarda çiziniz. Uygulama 2:Aşağıda teknik resmi çizilmiş ve ölçülendirilmiş resmi bilgisayarda çiziniz. UYGULAMA FAALİYETİ İŞLEM BASAMAKLARI İşlem Basamakları Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getiriniz Öneriler İş giysisi giyiniz Temiz ve düzenli olunuz Çizim yapacağınız bilgisayarı çalıştırınız AutoCAD programını çalıştırınız. AutoCAD açıldığında kendinize ait yeni bir sayfa açınız 71

135 Bilgisayar programını yapılacak çizime göre ayarlayınız Çizimin işlem sırasını belirleyiniz Tam kesit alınız Yarım kesit alınız Kademeli kesit alınız Kısmi kesit alınız Yerinde döndürülmüş kesit alınız Çizimi kaydediniz Giriş penceresini kullanarak çiziminizde kullanmayı düşündüğünüz şablon sayfası üzerinde, çizim sihirbazını çalıştırarak istediğiniz ayarları yapınız Çizimde kullanmanız gereken araç çubuklarını yükleyiniz. Bunun için bilgi sayfalarındaki Araç Çubukları konusunu inceleyeniz Yapacağınız çizim için öncelikle bir işlem sırası belirlerseniz çiziminizi daha basit yapabilirsiniz Tam kesit almak için bilgi sayfalarındaki Hatch konusunu tekrar inceleyebilirsiniz Tarama ile ilgili özellikleri ayarlayınız Çalışmanızı sık sık kaydediniz Yarım kesit almak için tam kesitteki yolları izleyebilirsiniz Kademeli kesit almak için tam kesit teki yolları izleyebilirsiniz Kısmi kesit almak için tam kesitteki yolları izleyebilirsiniz. Yerinde döndürülmüş kesit almak için tam kesitteki yolları izleyebilirsiniz Yaptığınız çizimi öğretmeninizin söyleyeceği bir klasöre isim vererek kaydediniz Güvenlik tedbirlerine uyunuz İş etiğine uygun davranınız Bilgisayarınızı düzgün bir şekilde kapatınız 72

136 PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz. PERFORMANS DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ EVET HAYIR Bilgisayar programını yapılacak çizime göre ayarladınız mı? Çizimin işlem sırasını belirlediniz mi? Tam-Yarım- Kademeli- Kısmi vb.kesit aldınız mı? Tarama çizgi kalınlıklarını doğru verdiniz mi? Tarama çizgi aralığını verdiniz mi? Tarama çizgi açısını verdiniz mi? Tarama tipini seçtiniz mi? Tarama çizgi tipini seçtiniz mi? Resmi doğru çizdiniz mi? Birleşme noktalarındaki budama temizliği yaptınız mı? Süreyi uygun kullandınız mı? (3 saat) Faaliyet değerlendirmeniz sonucunda hayırı işaretleyerek yapamadığınız işlemleri tekrar ediniz. Tüm işlemleri başarıyla tamamladıysanız bir sonraki faaliyete geçiniz. 73

137 ÖLÇME ÖLÇME VE VE DEĞERLENDİRME DEĞERLENDİRME Aşağıdaki Sorulardan Doğru Seçeneği İşaretleyiniz 1. Aşağıdakilerden hangisi çizim alanında yeni katmanlar oluşturan komuttur? A) Hatch B) Layer C) Toolbar D) Move E) Rectangle 2. Aşağıdakilerden hangisi Layer Properties de değiştirilemez? A) Renk B) Çizgi tipi C) Katman adı D) Çizgi kalınlığı E) Ölçek 3. Aşağıdakilerden hangisi Layer ikonudur? A) B) C) D) E) 4. Aşağıdakilerden hangisi katmanın açık olduğunu ifade eder? A) B) C) D) E) 5. Aşağıdakilerden hangisi Tarama ikonudur? A) B) C) D) E) 6. Aşağıdakilerden hangisi Tarama diyalog sayfasında bulunmaz? A) Quik B) Type C) Pattern D) Properties E) Angle 7. Aşağıdakilerden hangi komut bir nesneyi birden çok kopyalamak için kullanılır? 74

138 A) Copy B) Mirror C) Multiple D) Multiline E) Lengthen 8. Aşağıdakilerden hangi komut çoklu çizgi çizmek için kullanılır? A) 2Line B) Xline C) Line D) Multiline E) Lline 9. Aşağıdakilerden hangisi Mline ikonudur? A) B) C) D) E) 10. Aşağıdakilerden hangisi Mline komutunun kullanım amacıdır? A) Birbirine dik çizgiler çizmek B) Birbirine paralel çizgiler çizmek C) İç içe daireler çizmek D) Birbirine 45º doğrular çizmek E) Çizilmiş çizgileri düzenlemek CEVAP ANAHTARI 1. Aşağıdakilerden hangisi çizim alanına yeni katmanlar oluşturan komuttur? B) Layer 2. Aşağıdakilerden hangisi Layer Properties de değiştirilemez? E) Ölçek 3. Aşağıdakilerden hangisi Layer ikonudur? C) 4. Aşağıdakilerden hangisi katmanın açık olduğunu ifade eder? A) 5. Aşağıdakilerden hangisi Tarama ikonudur? 75

139 E) 6. Aşağıdakilerden hangisi Tarama diyalog sayfasında bulunmaz? D) Properties 7. Aşağıdakilerden hangi komut bir nesneyi birden çok kopyalamak için kullanılır? C) Multiple 8. Aşağıdakilerden hangi komut Çoklu çizgi çizmek için için kullanılır? D) Multiline 9. Aşağıdakilerden hangisi Mline ikonudur? C) Aşağıdakilerden hangisi Mline komutunun kullanım amacıdır? 10. B) Birbirine paralel çizgiler çizmek., DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Ölçme sorularındaki yanlış cevaplarınızı tekrar ederek, araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayanız. 76

140 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-3 Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarla çizilmiş teknik resimler üzerinde ölçülendirme yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Çevrenizdeki firmaların teknik çizimle uğraşan birimlerini ziyaret ederek; Ölçülendirme yöntemlerini araştırınız Ölçülerin Kullanılması 3. ÖLÇÜLENDİRME Ölçülendirme Teknikleri Nesneler oluşturulduktan sonra, AutoCAD çizimlerinin boyutlarınının tanımlanabilmesi için ölçülendirilmeleri gerekir. AutoCAD2000 ile ölçülendirme daha pratik ve görsel hale getirilmiştir. Ölçülendirme ayarları açılan diyalog kutusundan, değişiklikleri görerek ayarlanabilir (Resim 3.1). Resim 3.1: Ölçülendirme Özellikleri Ölçülendirme araç çubuğu resim 3.2 de görülmektedir. Resim 3.2:Ölçülendirme Araç Çubuğu Bir Ölçü Biçeminin Yaratılması ve Ayarlanması Dimension Style Ölçülendirme yapmadan önce ölçülendirmenin istediğimiz gibi olması ve yeni bir stil oluşturmak için kullanılan ayarlar komutudur. Bu düzenleme komutuna aşağıdaki yollardan ulaşabilirsiniz. Dimension toolbar 77

141 Dimension menu Komut Satırından Style Dimstyle Dimension Style komutu girildikten sonra Dimension Style Manager diyalog kutusu ekrana gelir (Resim 3.3). Bu diyalog kutusu ile Set Current (güncel set), New (yeni), Modify (değişiklik yapmak), Override (hakkını vermemek), Compare (karşılaştırmak), List (liste) gibi seçeneklere cevap verilir. Resim 3.3: Ölçülendirme Tipi Yöneticisi AutoCAD2000 sürümü, ölçülendirme değişkenleri ile kullanıcıya, yapılan değişkenleri model resim üzerinde uygulayarak büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Yapılan değişiklikler Preview (ön görünüş) bölümünde görülmektedir. Set Current seçeneği: Styles bölümünde mevcut olan ölçülendirme stillerinden birininin seçilerek güncel hale getirilmesi için kullanılır. 3.4). New: Bu seçenek, yeni bir ölçülendirme tekniğini tanımlamak için kullanılır (Resim Resim 3.4: Yeni Ölçülendirme Stili Oluşturma New Style: Name kısmına yeni stilin ismi girilir. 78

142 Start With: Bu kısımda daha önce var olan stillerden başlanılarak yeni stilin başlangıç referansı tanımlanır. Use for: Bu kısımda oluşturulacak yeni stilin hangi ölçülendirmeler için kullanılacağı tespit edilir. Bütün bir ölçülendirme için kullanılabilir veya açılacak alt seçeneklerden biri belirlenebilir. Continue: Bu sekme tıklanarak yeni oluşturulacak ölçülendirme stili özelliklerinin tanımlanması için devam edilir Çeşitli Ölçme İşlemlerinin Yapılması Dim ve Dim1 Bu komut ölçülendirme erişim modları için kulanılır. Komut Satırından: Dim veya Dim1 girilebilir. DIM komutu girildikten sonra çizim özelliğine göre bir ölçülendirme tekniğinin tanımlanması gerekir. Command: Dim Dim: Angular Select arc, circle, line, or <specify vertex>: Select second line: Select second line: Dimaligned Bu komut açılı doğrusal objeleri boyutlandırmak için kullanılır. Bu komut ile nesne elemanları üzerindeki açılı yüzeylerin ölçüleri tanımlanır (Resim 3.5). Bu komuta aşağıdaki şekillerle ulaşılır. Dimension toolbar: Dimension menu: Aligned Komut Satırından: Dimaligned Options (seçenekler): Extension Line Origin (başlangış çizgisini uzatmak) Object Selection (nesne seç) Extension Line Origin seçeneği ile ölçülendirme açılı doğrunun birinci ve ikinci noktalarını tanımlayarak yapılır. Select Object: Nesne seç Dimension Line Location: Ölçü çizgisi yerini, tanımlayınız. Mtext: Çoklu yazı eklemek Text: Yazı eklemek Angle: Açı değeri ile ölçülendirmek Command: Dimaligned Specify first extension line origin or <select object>: (birinci noktayı tanımla) Specify second extension line origin: (ikinci noktayı tanımla) 79

143 Specify dimension line location or [Mtext/Text/Angle]: (ölçü çizgisi yerini tanımlayın veya yeni bir değer için seçeneklerden birini seçin) Dimension text = 30,5 Resim 3.5:Dimaligned Komutunun Kullanımı Dimangular Bu komut ile nesne elemanları arasındaki açı değerini tanımlamak mümkündür. DIMANGULAR komutu çizim üzerindeki elemanların açısal değerlerini atar. İki çizgi arasındaki açıyı tanımlama, bir yayın açısal değeri, bir çemberin merkezinden herhangi bir noktayı tanımlayarak bu komut kullanılabilir. Dimangular komutu girildikten sonra açısal doğrunun birinci noktası ve ikinci noktası tanımlanır, açısal değer kendiliğinden hesaplanır. Daha sonra ölçü çizgisinin yeri tanımlanır. İsteğe bağlı olarak Mtext ve Text seçenekleri ile ölçü yazısı yerine başka yazılar veya açısal değerler verilebilir. Bu komuta aşağıdaki şekillerle ulaşılır. Dimension toolbar: Dimension menu: Angular Komut Satırından: Dimangular Options (seçenekler): Arc Selection (yay seçme) Circle Selection (çember seçme) Line Selection (çizgi seçme) Three-Point Specification (üç nokta tanımlama) Aşağıdaki şekli çizerek komut kullanımını inceleyin. Aşağıdaki resimde (Resim 3.6). 59º lik ölçüyü yapmak için Araç çubuğunda Angular dimension işaretlenir ve bizden ölçeceğimiz ilk doğru istenir. Bunun için önce Line1 işaretlenir sonrada Line 2 işaretlenir sağ tuş tıklanarak ölçme yapılmış olur. Resim 3.6:Dimangular Komutunun Kullanımı Dimcenter Merkez işareti veya eksen çizgisi oluşturur. 80

144 Dimcenter komutu, çember veya yayların orta noktasını belirlemek için kullanılır. Objelerin merkezine konacak çizgi tipini ve büyüklüğünü tanımlamak gerekir (Resim 3.7). Dimension Style Manager diyalog kutusunda, merkeze konacak çizginin tipi ve büyüklüğü tanımlanır. Resim 3.7 Size: Eksen çizmede kullanılacak sembolün büyüklük değeri verilir. Mark Size seçeneğinde belirtilen büyüklük değeri ile merkez noktayı tanımlar. Line: line seçeneği aktif yapılırsa, verilen size değeri ile çember veya yaya merkezi tanımlayan doğrular çizer. Çember veya yaydan size değerinin ½ mesafesi kadar dışarı çıkar. None: None seçeneği aktif yapılırsa, merkez veya eksen çizgisi tanımlanmaz. Dimension toolbar: Dimension menu: Center Mark Komut Satırından: Dimcenter Resim 3.7 de Dimcenter komutunun kullanımı görülmektedir. Resim 3.8: Dimcenter Komutunun Kullanımı Dimcontinue: Sürekli ölçülendirme yapar. Dimdiameter: Çap değeri vererek ölçülendirme Dimdiameter Komutu ile çember, daire, yay gibi çizim elemanlarının çap değeri tanımlanır (Resim 3.9). Dimension toolbar: Dimension menu: Diameter Komut Satırından: Dimdiameter Options: (seçenekler) Dimension Line Location: (ölçü çizgisi yeri) Mtext: (çoklu yazı ekleme) Text: (yazı ekleme) Angle: (açı değeri verme) Resim 3.9: Dimdiameter Komutunun Kullanımı Dimradius 81

145 Yarıçap değeri vererek ölçülendirme Dimradius komutu çember, yay gibi objelerin yarıçap değerini tanımlamak için kullanılır. Dimension toolbar: Dimension menu: Radius Komut Satırından: Dimradius Dimlinear Dimlinear Komutu ile doğrusal nesnelerin boyut ölçüleri tanımlanır. Ölçülendirilecek nesnelerin iki noktasını tanımlayarak veya nesneyi seçerek ölçülendirme yapılabilir. Dimlinear komutu ile Horizontal (yatay), Vertical (dikey) ölçülendirme yapılabilir Ölçülerin Düzenlenmesi Modify: Modify seçeneği, ölçülendirme tekniğinde değişiklik yapmak için kullanılır. Modify seçeneği girildiği zaman Override Current Style diyalog kutusu ekrana gelir. Bu diyalog kutusu ile (Resim 3.10) Lines and Arrows (çizgiler ve oklar), Text (yazı), Fit (uygunluk), Primary Units (temel birimler), Alternate Units (değişimli birimler), Tolerances (toleranslar) gibi değişkenler belirlenir. Resim 3.10: Ölçülendirme Çizgileri ve Oklar Ölçüye Metin Eklenmesi Bu bölümde ölçü yazıları ayarları yapılmaktadır (Resim 3.11). 82

146 Text : Bu seçenekte yazı ile ilgili değişkenler tanımlanır. Text Appearance (yazı görünümü) bölümünde, Text style (yazı stili), Text color (yazı rengi), Text height (yazı yüksekliği), Fraction height scale (yükseklik kısmı ölçeği), Draw frame around text (yazı etrafını çerçeveleme) değişkenleri belirlenir. Text style Resim 3.11:Ölçülendirme Yazı Menüsü Text style seçeneğinin yanında bulunan sekmeye tıklanarak Text Style diyalog kutusu ekrana gelir (Resim 3.12). Bu diyalog kutusu ile Style name bölümünde önceden oluşturulan yazı stillerinden biri seçilir veya New seçeneği ile yeni bir yazı stili oluşturulabilir. Rename (yeniden isimlendirmek), Delete (silmek). Font seçeneğinde Font name (font ismi), Font Style (kalın, kalın italik, normal, italik gibi seçenekler), Height (yazı yüksekliği) Use Big Font (büyük font kullan) gibi değişkenler. Effects (efektler) seçeneğinde Upside down (alt üst), Backwards (sondan başa), Vertical (dikey), Widht Factor (kalınlık faktörü), Oblique Angle (eğiklik açısı) gibi değişkenler tanımlanır. Preview bölümünde yazı ile ilgili yapılan değişiklikler görüntülenir. Apply seçeneği ile yapılan değişiklikler uygulanır. Cancel seçeneği ile diyalog kutusundan çıkılır. Text hakkında bilgi almak için Help (yardım) komutundan yararlanılabilir. 83

147 Resim 3.12:Text Style (Yazı Stilleri) Ölçülendirme Özelliklerini Değiştirmek Primary Units (temel birimler) seçeneğinde (Resim 3.13). Linear Dimensions (doğrusal ölçülendirmeler), Measurement Scale (ölçü skalası), Zero Suppresion (sıfır saklamak) Angular Dimensions (açısal ölçülendirmeler) değişkenleri belirlenir. 84

148 Resim 3.13:Temel Birimler Menüsü Alternate Units seçeneğinde (Resim 3.14): Display alternate units (değişimli birimleri göster) seçeneği ekrana gelir. Bu seçenek tıklanırsa değişimler için seçenekler oluşacaktır. Bu seçeneklerin Primary Units seçeneklerinden farklı olarak Multiplier for alt units (birimler çarpanı) değişkeninde mevcut ölçü değerlerinde bir sayı çarpanı kullanma değeri girilir. Placement (konum) bölümünde After primary value (esas değerden sonra) Below primary value (esas değerin altında) değişkenleri tespit edilir. 85

149 Tolerances seçeneğinde (Resim 3.15): Resim 3.14:Alternate Units Menüsü Tolerance Format (tolerans formatı) değişkeni tespit edilir. Method (none, Symmetrical, Deviation, Limits, Basic gibi metotlardan biri seçilir), Precision (doğruluk hassasiyeti için virgülden sonra kaydırma değeri), Upper value (üst değer), Lower value (alt değer), Scaling for height (yükseklik için skala değeri) Vertical position (Bottom, Middle, Top gibi dikey pozisyon biçimi) değişkenleri belirlenir. 86

150 Resim 3.15:Toleranslar Menüsü 3.2. Çizimlere Yazı Eklenmesi Bir Çizime Yazı Eklenmesi Mtext:Çok satırlı yazılar yazmak için kullanılır Draw toolbar: Draw menu: Text ya da Multiline Text Komut Satırından: Mtext Mtext komutu ile AutoCAD ekranına yazı ekleyebilirsiniz. Çok satırlı ve çok paragraflı yazı yazmak için kullanılabilir. Bu komut ile oluşturulacak yazı satırında bir sınırlama yoktur. Her bir karakterin formatı değiştirilebilir. Mtext komutu ile oluşturulan yazıların özellikleri DDMODIFY komutu ile değiştirilebilir. Mtext komutu girildikten sonra metnin oluşturulacağı alan seçimi yapılır, çizim alanı birinci köşe ve ikinci köşe belirtilerek oluşturulur. Çizim alanı seçildikten sonra bir menü açılır. Bu menüde, oluşturulacak yazıya ait karakter (Character), özellikler (Properties), yazılar arası mesafe (Line Spacing), yazılan yazıyı bulup değiştirme (Find/Replace) gibi değişkenler mevcuttur (Resim 3.16). 87

151 Resim 3.16: Metin Ekleme Diyalog Kutusu Mtext komutu ile şu seçeneklerle karşılaşılır. Options (seçenekler): Height (yükseklik) Justify (uydur) Line Spacing (çizgi boşluğu) Rotation (döndürme) Style (stil) Width (genişlik) Metin Biçimlendirme: Text: Text komutu ile çizim alanına yazı eklenebilir. AutoCAD2000 ile yazı yazmak için Text, Mtext, Dtext komutları kullanılabilir. Draw menu: Text/ Single Line Komut Satırından: Text Text komutu tıklandığında: Options (seçenekler): Start Point (başlangıç noktası) Justify (uydur) Style (sitil) Creating Special Unicode Characters (özel karakterler oluşturma) Yazıların Biçemlerle Düzenlenmesi Character:Bu seçenekle yazının karakteri belirlenir. Yazı tipi, yazı puntosu, kalın, italik, altı çizgili olması, yazının rengini değiştirme, yazıya sembol ekleme gibi seçenekler bulunur. Yazı tipini belirlemede mevcut yazı tipleri kullanılır. Yazıyı seçerek yazıya değişik tipler eklemek mümkündür (Resim 3.17): 88

152 Resim 3.17 Symbol: Sembol seçeneği ile yazıya semboller ekleyebilirsiniz (Resim 3.18). Resim 3.18:Sembol Seçeneği ile Derece ve Çap gibi Sembollerin Eklenmesi Properties:Bu seçenekle yazı özelliklerini tanımlamak mümkündür. Style Yazının stilini Justification Yazının çizim alanındaki yerini Width genişliğini Rotation Döndürme açısı bu seçenekler ile belirlenebilir. Align:Metnin başlangıç noktasını ve takip edeceği düzen belirlenerek yazılar düzenlenir. Komut çalışırken mouse ile farklı noktaları tanımlayarak değişik noktalarda yazı oluşturulabilir Özel Karakterler Eklemek AutoCAD çizimlerine metin eklerken daha farklı işaretleri kullanabilmek için Windows sistem araçlarından yararlanılabilir. MTEXT komutu ile Multiline Text Editör menüsünde Symbol sekmesinden Other seçeneği ile Karakter Eşlem menüsü görüntülenir. Buradan belirlenen yazı tipi ile farklı karakterler metne eklenebilir (Resim 3.19). 89

153 Resim 3.19: Karakter Eşlem Diyalog Kutusu 90

154 Basit Yazı Nesnelerinin Eklenmesi AutoCAD çizimlerine eklenmiş metinlere bazen basit nesneler eklenmek istenirse metin kutusuna iki yüzde işareti (%%) konduktan sonra kontrol kodu yazılır. Kod %%O %%U %%D %%P %%C Bazı özel kontrol kodları ve yaptığı işlemler şöyledir: Yaptığı İşlem Bu koddan sonra yazılan yazılar aynı kod yazılana kadar üst çizgili olur Bu koddan sonra yazılan yazılar aynı kod yazılana kadar alt çizgili olur Derece ( ) sembolü oluşturur Artı /Eksi (6)tolerans işareti koyar Çap (&) sembolü oluşturur Yazılmış Yazıların Özelliklerini Değiştirmek Daha önceden yazılmış bir yazının özelliklerini değiştirmek istediğinizde aşağıdaki komut sembolünü kullanıp değiştirmek istediğiniz objeyi seçerek açılan diyalog penceresinden yazı ile ilgili özellikleri değiştirebilirsiniz (Resim 3.20). Resim

155 UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Uygulama 1: Aşağıda teknik resmi çizilmiş ve ölçülendirilmiş resmi bilgisayarda çizerek ölçülendiriniz. Uygulama 2: Aşağıda teknik resmi çizilmiş ve ölçülendirilmiş resmi bilgisayarda çizerek ölçülendiriniz. 92

156 Uygulama 3:Aşağıda teknik resmi çizilmiş ve ölçülendirilmiş resmin üç görünüşünü bilgisayarda çizerek üzerinde ölçülendiriniz. Uygulama 4: Aşağıda teknik resmi çizilmiş ve ölçülendirilmiş resmi bilgisayarda çizerek ölçülendiriniz. 93

157 İşlem Basamakları Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getiriniz Bilgisayar programını yapılacak çizime ve ölçülendirmeye göre ayarlayınız Ölçülendirme işlem sırasını belirleyiniz Ölçülendirme ayarlarını yapınız Doğrusal ölçülendirme işlemlerini yapınız Açısal ölçülendirme işlemlerini yapınız Yarıçap ve çap ölçülendirme işlemlerini yapınız Referans noktaya göre ölçülendirme yapınız Sıralı ölçülendirme yapınız Çizimi kaydediniz Öneriler İş giysisi giyiniz Temiz ve düzenli olunuz Çizim yapacağınız bilgisayarı çalıştırınız AutoCAD programını çalıştırınız AutoCAD açıldığında kendinize ait yeni bir sayfa açınız Giriş penceresini kullanarak çiziminizde kullanmayı düşündüğünüz şablon sayfası üzerinde, çizim sihirbazını çalıştırarak istediğiniz ayarları yapınız Çizimde kullanmanız gereken araç çubuklarını yükleyiniz Bunun için bilgi sayfalarındaki Araç Çubukları konusunu inceleyiniz Yapacağınız ölçülendirme için öncelikle bir işlem sırası belirlerseniz ölçülendirmenizi daha basit yapabilirsiniz Ölçülendirme ayarları yapmak için Bilgi sayfasında anlatılmış olan New Dimension Style konusunu tekrar inceleyebilirsiniz Bu konu için gerek duyarsanız Bilgi sayfasındaki Linear Dimension konusunu inceleyebilirsiniz Bu konu için gerek duyarsanız Bilgi sayfasındaki Angular Dimension konusunu inceleyebilirsiniz Bu konu için gerek duyarsanız Bilgi sayfasındaki Diameter-Radius Dimension konularını inceleyebilirsiniz Ölçülendirmenizi referans noktası tespit ederek yaparsanız resmi karmaşıklıktan kurtarırsınız Bu konu için gerek duyarsanız Bilgi sayfasındaki Baseline Dimension konularını inceleyebilirsiniz Yaptığınız çizimi, öğretmeninizin söyleyeceği bir klasöre isim vererek kaydediniz Güvenlik tedbirlerine uyunuz İş etiğine uygun davranınız Bilgisayarınızı düzgün bir şekilde kapatınız. 94

158 PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz. PERFORMANS DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ EVET HAYIR Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getirdiniz mi? Bilgisayar programını yapılacak çizime ve ölçülendirmeye göre ayarladınız mı? Çizimin işlem sırasını belirlediniz mi? Ölçülendirme ayarlarını yapmak Doğrusal-Açısal-Çap-Yarı çap vb. ölçülendirme işlemlerini yaptınız mı? Resmi doğru çizdiniz mi? Birleşme noktalarında budama temizliği yaptınız mı? Resim üzerindeki çizgilerin eksikliğini-fazlalığını ayarladınız mı? Süreyi uygun kullandınız mı? (3 saat) Faaliyet değerlendirmeniz sonucunda hayırı işaretleyerek yapamadığınız işlemleri tekrar ediniz. Tüm işlemleri başarıyla tamamladıysanız bir sonraki faaliyete geçiniz. 95

159 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI 1. Aşağıdakilerden hangisi ölçülendirme araç çubuğudur? A) Surfaces B) Dimension C) Object Snap D) Modify E) Draw 2. Aşağıdakilerden hangisi doğrusal ölçülendirme ikonudur? A) B) C) D) E) 3. Aşağıdakilerden hangisi hizalı ölçülendirme ikonudur? A) B) C) D) E) 4. Aşağıdakilerden hangisi merkez işareti koymak için kullanılan komuttur? A) Dimcenter B) Dimcontinue C) Dimdiameter D) Dimradius E) Dimlinear 5. Aşağıdakilerden hangisi sürekli ölçülendirme yapan komuttur? A)Dimdiameter B) Dimcontinue C) Dimcenter D) Dimedit E) Dimangular 6. Aşağıdakilerden hangisi ölçülendirme yazı menüsüne girmek için kullanılır? A) Lines and Arrows B) Primary Units C) Text D) Tolerance E) Fit 7. Aşağıdakilerden hangisi AutoCAD ekranına yazı eklemek için kullanılır? A) Text B) Mtext C) Dimtext D) Textstyle E) Options 8. Aşağıdakilerden hangisi yazılara sembol eklemek için kullanılan komuttur? A) Textsymbol B) Align C) Symbol D) Character E) Properties 9. Aşağıdakilerden hangisi klavye kullanarak çap işareti yapar? A) %%P B) %%C C) %%D D) %%U E) %%O 10. Aşağıdakilerden hangisi daha önceden yazılmış yazının özelliklerini değiştirmek için kullanılır? A) Dimtext B) Text properties C) Multiline Text Editör D) Import Text E) Text edit CEVAP ANAHTARI 1. Aşağıdakilerden hangisi ölçülendirme araç çubuğudur? B) Dimension 2. Aşağıdakilerden hangisi doğrusal ölçülendirme ikonudur? D) 3. Aşağıdakilerden hangisi hizalı ölçülendirme ikonudur? 96

160 A) 4. Aşağıdakilerden hangisi merkez işareti koymak için kullanılan komuttur? A) Dimcenter 5. Aşağıdakilerden hangisi sürekli ölçülendirme yapan komuttur? B) Dimcontinue 6. Aşağıdakilerden hangisi ölçülendirme yazı menüsüne girmek için kullanılır? C) Text 7. Aşağıdakilerden hangisi AutoCAD ekranına yazı eklemek için kullanılır? B) Mtext 8. Aşağıdakilerden hangisi yazılara sembol eklemek için kullanılan komuttur? C) Symbol 9. Aşağıdakilerden hangisi klavye kullanarak çap işareti yapar? B) %%C 10. Aşağıdakilerden hangisi daha önceden yazılmış yazının özelliklerini değiştirmek için kullanılır? B) Text properties 97

161 PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Uygulamalı Ölçme Araçları (Performans Testleri) Aşağıda perspektif ve üç görünüşü çizilmiş olan teknik resmin üç görünüşünü çiziniz, kesitini alarak ölçülendirme işlemini yapınız. 98

162 MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Modülde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz. PUAN MODÜL DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Bilgisayar programını yapılacak çizime ve ölçülendirmeye göre ayarladınız mı? Geometrik çizim yapmak Dairelerin çizimini yaptınız mı? Eksen çizimleri yaptınız mı? Geometrik çizimlerin doğruluğunu kuontro ettiniz mi? Kesit almak Kesit resmini doğru çizdiniz mi? Tarama çizgi açılarını doğru çizdiniz mi? Tarama çizgi tipini doğru seçtiniz mi? Çizgi kalınlıklarını doğru ayarladınız mı? Ölçülendirme yapmak Ölçü yazı ve oklarının büyüklüğü doğru mu? Ölçülendirmeniz doğrulu mu? Ölçülendirme çizgi kalınlıklarınız doğru mu? Genel işlemler Birleşme noktalarında budama temizliği yaptınız mı? Resim üzerindeki çizgilerin eksikliğini-fazlalığını ayarladınız mı? Süreyi uygun kullandınız mı? (6 saat) ÖĞRENCİNİN ALDIĞI PUAN DEĞERLENDİRME Modül ile ilgili eksikleriniz var ise ilgili faaliyetlere geri dönerek bu eksiklerinizi tamamlayınız. Modülü başarı ile tamamladıysanız öğretmeninize danışarak bir sonraki modüle geçebilirsiniz. Değerli öğrencimiz, işlediğimiz Bilgisayarla Çizim Teknikleri I Modülünü bitirmiş durumdasınız; eğer bu modülü başarı ile tamamladıysanız burada elde ettiğiniz yeterlikleri bundan sonraki modüllerde de sık sık kullanacağınızı unutmayınız. Bu konuların daha bir çok kez karşınıza çıkacağının farkında olarak burada kazandırılan yeterliklerinizi geliştirmek ve güncel gelişmeleri takip etmek, alanınızda yetişmiş bir eleman olmanızı sağlayacaktır. 99

163 KAYNAKLAR KAYNAKLAR AutoCAD 2000, AutoCAD2002, AutoCAD2004 Program Kaynakları. GÖKALP Baykal, AutoCAD 2002 ve AutoCAD LT 2002 Pusula Yayıncılık GEORGE Omura, Alfa Basım Yayın, 2002 ÇIKIŞ Ender, AutoCAD Release 12 for Windows, Türkmen Yayınevi 1995 ŞALVARCIOĞLU Yiğit, NAZİF Orhan Gazi Üniversitesi. Bitirme Tezi, 2000 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) BİLGİSAYARLA ÇİZİM TEKNİKLERİ 2 ANKARA OCAK,

164 İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR...iii GİRİŞ...4 ÖĞRENME FAALİYETİ YÜZEY İŞARETLERİ VE TOLERANSLARI KULLANMAK Yüzey İşleme İşaretleri Ve Toleranslarin Kullanilmasi Yüzey İşleme Ve Tolerans Ayarlari Çeşitli Yüzey İşleme Ve Tolerans İşlemlerinin Yapilmasi Yüzey İşleme Ve Tolerans Düzenlenmesi Ölçüye Metin Eklenmesi Yüzey İşleme Ve Tolerans Özelliklerini Değiştirmek Blok İşlemleri Make Block Insert Block Hazir Çizimlerin Sembol Olarak Kullanilmasi Grup İşlemleri Nesnelerin Gruplandirilmasi Gruplarla İlgili İşlemler...20 UYGULAMA FAALİYETİ...21 PERFORMANS TESTİ...23 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...24 ÖĞRENME FAALİYETİ PERSPEKTİF ÇİZMEK Perspektif Çizimi View Menüsünü Kullanarak Perspektif Çizmek Komut Satirini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak Araç Çubuklarini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak Üç Boyutlu Modelleme Ve Görüntüleme D ye Giriş İki Boyutlu Bir Plani Üç Boyutlu Bir Modele Dönüştürmek d li Çizime Bakmak Gizli Çizgileri Kaldirmak d Modeli Gölgelendirmek...49 UYGULAMA FAALİYETİ...51 PERFORMANS TESTİ...52 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...54 ÖĞRENME FAALİYETİ ÇİZİM ÇIKTISI Çizim Çikti Ayarlari Kağit Boyutunu Ayarlama Kağit Konumunu Ayarlama Ölçek Ayarlamasi Yapma...58 i

165 Çikti Çizgi Kalinliklarini Ayarlama Pencereye Göre Çikti Alma Limit Değerlerine Göre Çikti Alma Tüm Çizim Alaninin Çiktisini Alma Çizimin Ekranda Görünen Kisminin Çiktisini Alma Yazici Ayarlarini Yapma Yazdirilacak Doğru Yaziciyi Seçme Çikti Kopya Sayisini Ayarlama...61 UYGULAMA FAALİYETİ...61 PERFORMANS TESTİ...64 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...64 PERFORMANS TESTİ...67 MODÜL DEĞERLENDİRME...70 KAYNAKLAR...71 ii

166 KOD ALAN DAL/MESLEK AÇIKLAMALAR PLASTIK TEKNOLOJİSİ PLASTIK İŞLEME MODÜLÜN ADI BİLGİSAYARLA ÇİZİM TEKNİKLERİ 2 BİLGİSAYARLA ÇİZİM TEKNİKLERİ 1;Yüzey işleme ve toleransların kullanılmasını, Blok işlemlerini, Grup MODÜLÜN TANIMI işlemlerini, Perspektif çizimini, Üç boyutlu modelleme ve görüntülemeyi, Çizim çıktı ayarlarını, Yazıcı ayarlarını yapmayı kazandıran modüldür. SÜRE 40/32 ÖN KOŞUL AÇIKLAMALAR 1- İlköğretimi bitirmiş olmak 2- Bilgisayarla Çizim Teknikleri 1 modülünü almış olmak. YETERLİK MODÜLÜN AMACI EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bilgisayarla Çizim Yapmak Genel Amaç: Değerli öğrenci,bu modül ile gerekli ortam sağlandığında bilgisayarla teknik çizim yapabileceksiniz. Amaçlar: Bilgisayarda teknik resim kurallarına göre yüzey işleme ve tolerans işlemlerini yapabileceksiniz. Bilgisayarla teknik resim kurallarına göre perspektif çizimi yapabileceksiniz. Bilgisayar çizimlerinin çıktısını alabileceksiniz. Bilgisayar, Cad-cam programları, gönye, cetvel, plotter, çizim kağıdı Modül içerisindeki öğretim faaliyetleri sonunda ölçme değerlendirme ve performans testleri ile kendi kendinizi değerlendirebileceksiniz. iii

167 GİRİŞ Sevgili Öğrencimiz; GİRİŞ Plastik endüstrisi tüm dünya da hızla gelişmekte ve bu nedenle bununla ilgili eğitim ihtiyacı da artmaktadır. Plastik alanında çalışan kalifiye eleman sıkıntısı çekilen şu günlerde ülkemizde de meslek liseleri ve yüksek okullar bünyesinde plastik teknolojisi bölümleri açılmaktadır. Bu sevindirici gelişme karşısında ortaya çıkan bazı bilgi eksiklikleri gözlenmiştir. Tüm teknik alanlarda bilinmesi gereken teknik resim plastik teknolojisi alanında da büyük önem arz etmektedir. Örneğin yapılacak plastik ürünün resminin çizilmesi, kalıbının tasarlanması, kalıp üretimi yapılırken kalıp teknik resminin kullanılması, plastik ürün üretilirken operatörün resme bakarak üreteceği parçayı görmesi ve onunla ilgili olarak kontrollerini yapması, teknik resmin önemini bu alanda da göstermektedir. Hızla gelişen bilgisayar teknolojisi teknik çizimler içinde yerini almış ve bilgisayar desteği ile çizim yapabilen çizim programları geliştirilmiştir. Günümüzde teknik çizimleri yapmak için birçok çizim programı vardır ancak doğru olan, yapacağınız çizim için en uygun çizim programını seçmektir. Günümüzde hızla gelişmekte olan bilgisayar teknolojisi, kullandığımız tüm araç gereçler üzerinde yerini almış bulunmaktadır. Bilgisayar günlük işlerimizde birçok kolaylık sağlamaktadır. Bu modülde bilgisayar desteği ile çizmiş olduğunuz teknik çizimleri çizerek kurallarına uygun yüzey işleme ve tolerans işlemlerini yapmasını, perspektif resimler çizmesini ve çizdiğiniz resimlerin çıktısını almasını öğreneceksiniz. Bu modülü başarı ile tamamladığınızda ve kendinizi konu hakkında geliştirdiğinizde plastik endüstrisinde çalışabilecek yeterliğe sahip olacaksınız ancak bu konu ile ilgili tüm bilgileri almanızda fayda olacaktır. Modülü başarı ile tamamlayacağınızı ve modülün hayatınızda olumlu değişiklikler yapmasını arzu ediyor, çalışmalarınızda başarılar diliyorum.

168 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-1 Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarla çizdiğiniz resimler üzerinde yüzey işleme işaret ve toleranslarını kullanabilecek, block işlemlerini ve group işlemlerini yapabileceksiniz ARAŞTIRMA ÖĞRENME FAALİYETİ-1 Çevrenizdeki firmaların teknik çizimle uğraşan birimlerini ziyaret ederek; Bilgisayar desteği olmadan çizilmiş yüzey işleme işaretleri ve toleransları gösterilmiş teknik resimler bulunuzve bunlarıbn anlamlarını açıklayınız. Bilgisayar desteği olmadan yüzey işleme işaretlerini ve toleransları kullandığınız teknik çizimler yapınız. 1. YÜZEY İŞARETLERİ VE TOLERANSLARI KULLANMAK 1.1 Yüzey İşleme İşaretleri Ve Toleranslarin Kullanilmasi Bu bölümde makine parçalarının çiziminde kullanılan yüzey işleme işaretleri ve toleranslar işlemlerinin AUTOCAD programında nasıl kullanılacağını öğreneceksiniz Yüzey İşleme Ve Tolerans Ayarlari Bu bölümde yüzey işleme ve tolerans ayarlarını yapmasını öğreneceksiniz. Bunları yapmak için aşağıdaki yöntemlerden birini deneyebilirsiniz. Pulldown (Çek menü) Toolbars tan Dimension/Style Yukarıdaki yollardan birisi ile komuta girdiğinizde karşınıza aşağıdaki gibi Dimension style manager diyalog sayfası (Resim 1.1) gelir.

169 Resim 1.1 Bu diyalog sayfasında modify sekmesini seçersek karşımıza aşağıdaki diyalog sayfası (Resim 1.2) çıkar. Resim 1.2

170 Bu diyalog sayfasında Tolerances sekmesini seçersek karşımıza boyut toleransları (Resim 1.3) çıkar. Resim 1.3 Boyut tolerans ayarlarını kontrol etmek istediğimizde karşınızdaki diyalog kutusundaki Method sekmesini seçiniz (Resim 1.4). Burada boyut toleransı None iken ölçülerde herhangi bir değişiklik yok demektir. Resim 1.4 Symmetrical: Seçeneğinde görüldüğü gibi ölçü rakamının sağında simetrik olarak tolerans değeri çıkmıştır. Precision: Virgülden sonra kaç rakam kullanılacağını belirtirsiniz. Upper value: Tolerans değeri gireceğiniz yerdir. Örnek olarak 2 verilmiştir.

171 Resim 1.5 Yukarıdaki uygulamada (Resim 1.5) method olarak Deviation seçeneği kullanılmıştır. Bunda da sapma değeri istenmiş, ilk örnekten farklı olarak Lower value değeri aktif olmuştur. Ayrıca sapma değerini gösteren değerlerin ölçü rakamına göre ölçeği de 0.5 olarak verilmiştir. Resim 1.6 da method olarak Limits seçeneği kullanılmıştır. Resim Çeşitli Yüzey İşleme Ve Tolerans İşlemlerinin Yapilmasi Şekil ve konum toleransları dediğimiz geometrik toleransların verilmesi için aşağıdaki seçeneklerden birini kullanabilirsiniz. Dimension toolbar Dimension menü Tolerance Command line Tolerance Komuta girdikten sonra aşağıdaki diyalog kutusu görünecektir (Resim 1.7).

172 Resim 1.7 Yukarıdaki diyalog kutusu üzerindeki seçenekler şunlardır. Options : Seçenekler Sym: Sembol Tolerance 1: Birinci tolerans değeri Tolerance 2: İkinci tolerans değeri Datum 1: Birinci referans harfi Datum 2: İkinci. referans harfi Datum 3: Üçüncü referans harfi Height: Tolerans bölgesini tanımlama Projected Tolerance Zone: Yansıtılmış tolerans bölgesi değeri Datum Identifier: Ölçüde başlangıç noktası tanımlama Symbol: Bu seçenek seçildiğinde symbol diyalog kutusu ekrana gelir. Seçilecek sembolün üzerine tıklanarak sembol seçilir Sym kısmındaki kutucuklar işaretlenirse, geometrik toleransın karakteristik sembolleri görüntülenir. Aşağıdaki tablodan (Resim 1.8) istediğiniz bir sembolü işaretlemek suretiyle tolerance 1 kısmındaki birinci tolerans oluşturulmuş olur. Sembollerin anlamları Resim 1.9 da verilmiştir. Resim 1.8

173 Resim 1.9 Material Condition diyalog kutusunda malzeme durumu belirlenir. M Maksimum malzeme şartı L Limit (en az) malzeme şartı S Unsur büyüklüğü önemli değil

174 Yüzey İşleme Ve Tolerans Düzenlenmesi Bu bölümde ölçü yazısı ve toleransların biçimi ayarlanır. Yüzey işleme ve tolerans simgelerinde herhangi bir düzenleme için tolerans ifadesinin üzerine çift tıklarız. Bölece karşımıza tolerans değerleri tablosu ekrara gelir (Resim 1.10). Gerekli değişikliği yapıp Ok seçeriz. Resim 1.10 Toleranslar Menüsü Tolerances seçeneğinde, aşağıdaki işlemler yapılır. Tolerance format seçeneğinde, tolerans formatı değişkeni tespit edilir. Method seçeneğinde none, symmetrical, deviation, limits, basic gibi metotlardan biri seçilir,

175 Precision seçeneğinde doğruluk hassasiyeti için virgülden sonra kaydırma değeri belirtilir. Upper value seçeneğinde toleransın üst değeri verilir. Lower value seçeneğinde toleransın alt değeri verilir. Scaling for height seçeneğinde yükseklik için skala değeri verilir. Vertical position seçeneğinde ise bottom, middle, top gibi dikey pozisyon biçimini belirten değişkenler ortaya çıkar Ölçüye Metin Eklenmesi Ölçüye metin eklemek ve tolerans ifadesini çizime bağlamak için Quick Leader komutunu kullanırız. Leader: Açıklayıcı bilgileri tanımlar. Leader komutu ile bağlantı noktalarına, fatura kısımlarına açıklayıcı yazı eklenir. Dimension menu: Komut Satırından: Leader Leader Leader komutu girildikten sonra başlangıç noktası tanımlanır veya settings (ayarlar) seçeneği ile leader değişkenleri ayarlanır. Birinci nokta tanımlandıktan sonra ikinci nokta tanımlanır. Yazının eklenmesi ile ENTER tuşuna basılarak komuttan çıkılır. Leader Settings Diyalog Kutusu Leader komutu girildikten sonra komut satırına s yani settings yazılır ve karşınıza aşağıdaki leader settings diyalog kutusu çıkar (Resim 1.11). Resim 1.11 Leader Diyalog Kutusu

176 Annotation type seçeneğinde aşağıdaki değişkenlere müdahale edilir. Mtext: Çoklu yazı ekleme. Copy an Object: Bir nesne kopyalama. Tolarance: Tolerans kutusu ekleme. Block reference: Referans bloklama. None: Açıklayıcı bilgi yok gibi seçenekler belirleme. Mtext options seçeneğinde aşağıdaki değişkenlere müdahale edilir. Prompt for width: Yazıya genişlik verme işlemi yapılır. Always left just : Yazıyı sürekli soldan kaydırma işlemi için kullanılır. Frame text: Yazıyı çerçeve içine alma işlemi için kullanılır. Annotation reuse seçeneğinde aşağıdaki değişkenlere müdahale edilir. None: Yazıyı tekrar kullanma Reuse Next: Belirlenen yazıyı bundan sonra yeniden kullan. Reuse Current: Güncel olan yazıyı yeniden kullanma gibi seçenekler. Leader line and arrow diyalog kutusu (Resim 1.12). Resim 1.12 Resim Leader line and arrow diyalog kutusunda şu komutlar bulunur. Leader Line: Leader çizgisi. Burada çiginin düz mü yoksa spline çizgisi mi olacağını belirlersiniz. Arrowhead: Ok başlığı.düzenleme. Burada çizginin ucundaki okun şekli ve durumu hakkında seçim yapabilirsiniz.

177 Number of Points: Nokta sayısı. Burada yazıya kadar kaç doğru çizecekseniz bu noktaları girersiniz. Angle Constraints: Çizginin açısal yönlendirilmesi. Burada çizeceğiniz çizginin yatayla olan açısını girerseniz yaptığınız leader çizgileri hep aynı açıda olacaktır. Leader Attachment diyalog kutusu (Resim 1.13). Resim 1.13 Resim Attachment diyalog kutusunda şu komutlar bulunur. Multi-line text attachment: Burada çoklu çizgili yazı yazma seçenekleri vardır. Çizginin neresinde yazı olmasını istiyorsanız ona uygun işaretleme yapabilirsiniz. Underline bottom line: Son çizgi, altı çizgili değişkenler belirlenir. Underline bottom line seçeneği işaretlenirse belirtme yazısının altında bir çizgi oluşacaktır. Leader uygulamaları Resim 1.15 te görülmektedir. Resim 1.14 Leader Uygulamaları

178 Bu bölümde resim üzerinde yapılmış ölçülendirmelere, toleranslara yazı ekleme işlemi yapılacaktır. Ölçü yazısı düzenleme komutunu aşağıdaki şekilde verebilirsiniz ya da aşağıdaki resim üzerinde yapılmış bir ölçülendirmede bir yazı eklenmek istendiğinde aşağıdaki araç çubuğundan edit text seçilir. Ölçü işaretlenerek yazmayı düşündüğünüz metin yazılır Yüzey İşleme Ve Tolerans Özelliklerini Değiştirmek Bu işlemi yapabilmek için aşağıdaki diyalog kutusunu kullanabilirsiz (Resim 1.15). Resim Blok İşlemleri Block: Seçilen nesnelerin bloklaşmasını sağlar. Çizim içinde kullanılan standart parçaların her defasında tekrar tekrar çizilmesi yerine bir defa block oluşturulması ve aynı çizim dosyasında tekrar çağrılması için kullanılır. Bu komutu çalıştırabilmek için aşağıdaki yollardan birini kullanabilirsiniz (Resim 1.16). Draw toolbar: Draw menu: Block/Make Komut Satırı: Block

179 Resim Make Block Bu komut ile aşağıda görülen diyalog sayfası ekrana gelir (Resim 1.17). Block Definition diyalog penceresi şunlardan oluşur. Name Base point Object Preview icon Insert units Description Resim 1.17

180 Name (İsim verme): Block yapmak istediğimiz nesneye vereceğimiz ismin yazılacağı yerdir (Resim 1.18). Resim 1.18 Object (Nesne seçimi): Burada block yapılacak nesnenin seçilme işlemini gerçekleştiririz (Resim 1.19). Mouse un sol tuşu ile block yapılacak nesneleri belirleriz. Resim 1.19 Base Point (Yerleştirme noktası): Ekrana getireceğimiz bloğun neresini referans kabul edeceğimizi bize soran kısımdır. Burada Pick Point denen kısma dokunup daha sonra nesnenin neresini referans kabul ettiysek orayı seçeriz. Burada nesnenin merkezinin referans alındığı görünmektedir (Resim 1.20). Resim 1.20 Preview icon (Ön izleme): Block aldığınız nesnenin ekrana çağrılmadan önce bir ön izlemesi yapılabilmesi için buradaki seçenek işaretlenebilir. Böylece block alınan nesnenin ön izlemesi yapılabilir (Resim 1.21). Resim 1.21 Insert Units (Kabul edilecek ölçü sistemi seçimi): Burada alınan block un hangi ölçü sistemine göre kaydedileceği insert units kısmından belirlenir (Resim 1.22). Aşağıda sağ tarafta görüldüğü üzere seçim yapabilirsiniz. Onun altında Description seçeneği ile bu block hakkında herhangi bir açıklama yazılabilir (Resim 1.23). Bu bloğu kullanacak kişi bu açıklamayı block ekrana gelirken diyalog sayfasında görecektir.

181 Resim 1.22 Resim Insert Block Yukarıda oluşturduğumuz bloğu gerektiğinde yine aynı çizim sayfasında bu komut ile çağırabiliriz. Insert Block komutuna iki değişik şekilde erişebiliriz. Resim 1.24 Resim 1.25 Resim 1.24 teki gibi draw toolbar iconunu seçebilirsiniz veya Resim 1.25 teki gibi çek menüden Insert/Block tan gidilir. Karşımıza aşağıdaki gibi bir diyalog sayfası gelir (Resim 1.26). Resim 1.26 Yukarıdaki diyalog sayfasında name kısmında sizin istediğiniz block bulunuyorsa diğer kısımlara geçebilirsiniz. Eğer burada istediğiniz block yoksa Name kutusunun sağındaki Browse kısmına basarak block çizimini arayabilirsiniz. Çizimi bulduktan sonra insert point kısmında bloğunuzun ekranda yerleştirileceği nokta istenir. Buradaki kutucuktan seçimi kaldırırsanız sizden x,y,z için koordinat değeri ister.

182 Kutucuğu kapatırsanız klavyeden değer giremezsiniz ama mouse ile ekranda snap komutlarını kullanarak bu işi yapabilirsiniz. Scale seçeneğinde block olarak çağrılan nesne 1:1 veya başka bir ölçekte ekrana getirilebilir. Çiziminiz iki boyutlu ise x ve y de gerekli değişiklik yapılarak çiziminiz sayfaya istenilen ölçekte getirilir. Rotation seçeneğinde çiziminiz ekrana gelirken buradaki vereceğiniz açı miktarınca çevrilerek gelir. Specify On-screen kutucuğu doluysa açı değeri ekranda verilir. Insert diyalog sayfasının en alt soldaki Explode komutu ekrana gelen block resmin tek parça veya var olan parça sayısınca gelmesini sağlar. Örneğimizde 2 adet nesne vardı, onları çağırdığımızda tek parça halinde gelir. Onu kullanım yerine göre parçalamamız gerekir Hazır Çizimlerin Sembol Olarak Kullanılması Çalıştığınız bir sayfada sık kullanılan bazı çizimleri sık sık çizmek yerine o çizimleri block yaparsak onları her defasında çağırabiliriz. Örneğin bir elektrik/elektronik devresi, bir hidrolik/pnömatik devresi vb. çizimlerde kullanılan sembolleri her defasında çizdiğimizde çok zamanımızı alır. Bunun yerine o devre elemanlarını sembol olarak atarsak çizimimiz hızlanır Grup İşlemleri Çizimdeki nesneleri birbirine bağlama veya bir arada tutmaya yarayan bir komuttur. Kopyalama veya taşımalarda kolaylık sağlar. Resim 1.27 Bu komutu kullanabilmek için AutoCAD komut satırında (Commad:) Group yazıp Enter tuşuna basıyoruz. Karşımıza Object Grouping diyalog sayfası gelir (Resim 1.27). Yapmamız gereken ilk şey New yazısına basmak arkadan Group Name kısmına isim vermek ve nesne seçmek olacaktır Nesnelerin Gruplandırılması

183 Resim 1.28 de görüldüğü gibi bir çembere dokunduğumuzda diğerleri seçilmez. Group işleminden sonra ise Resim 1.29 da olduğu gibi bir seçim yaptığınızda tüm parçalar seçilir. Group komutu seçilen resimleri birbirine bağlar ve beraber hareket etmelerini sağlar. Resim 1.28 Resim Gruplarla İlgili İşlemler Grup çalışmalarında bir çizimdeki bazı kısımları gruplayabilir veya dağıtabiliriz. Konunun başında gruplama konusunu işlemiştik. Bir grubun dağıtılması işlemi yine aynı diyalog sayfasında gerçekleşir. Resim 1.30 Bunun için çıkan diyalog menusünden en üstte Group Name kısmında gruplar listelenir. Buradan dağıtmak istediğimiz group seçilir ve alttan explode komutu seçilerek daha önce gruplanan seçimler dağıtılır.

184 UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıda perspektif resmi çizilmiş iş parçasının 10x100 mmve 40x45 mm lik iki yüzeyi de 0,8 kalitesinde taşlanmıştır. İş parçasının 10x100 lük kısımları taşlanmış diğer kısımlar ise frezede işlenmiştir. Perspektif resmin üç görünüş çizimine, ölçülendirmesine uygun biçimde; yüzey işleme ve tolerans sembollerini çizim içinde uygun olarak konumlandırınız.

185 İşlem Basamakları Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getiriniz Öneriler İş giysisi giyiniz Temiz ve düzenli olunuz Çizim yapacağınız bilgisayarı çalıştırınız. AutoCAD programını çalıştırınız AutoCAD açıldığında kendinize ait yeni bir sayfa açınız. Giriş penceresini kullanarak çiziminizde kullanmayı düşündüğünüz şablon sayfasını, çizim sihirbazını çalıştırarak istediğiniz ayarları yapınız Bilgisayar programını yapılacak çizime göre ayarlayınız Yüzey işleme ve tolerans işlem sırasını belirleyiniz Yüzey işleme ve tolerans ayarlarını yapınız Yüzey işleme ve toleranslarını çizim içinde uygun biçimde kullanınız Yüzey işleme ve tolerans özelliklerini değiştiriniz. Çizimi kaydediniz. Çizimde kullanmanız gereken araç çubuklarını yükleyiniz Yapacağınız çizim için öncelikle bir işlem sırası belirlerseniz çiziminizi daha basit yapabilirsiniz Yüzey işleme işaretleri ve toleransların çizim içerisindeki konumunu ve biçimini istenilen özellikleri sağlayacak biçimde ayarlayınız Yüzey işleme işaretlerini ve tolerans sembollerini çizim içerisinde teknik resim kurallarına uygun konumlandırınız Önceden çizim içinde kullanılmış yüzey işleme işaretleri ve toleransların çizim içerisindeki konumunu ve biçimini istenilen özellikleri sağlayacak biçimde değiştiriniz Yaptığınız çizimi öğretmeninizin söyleyeceği bir klasöre isim vererek kaydediniz Güvenlik tedbirlerine uyunuz İş etiğine uygun davranınız Bilgisayarınızı düzgün bir şekilde kapatınız

186 PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz. Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz. PERFORMANS DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ EVET HAYIR Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getirdiniz mi? Bilgisayar programını yapılacak çizime göre ayarladınız mı? Parçanın üç görünüşünü çizdiniz mi? Çizimin ölçülendirmesini yaptınız mı? Yüzey işleme işaretlerini verdiniz mi? Açıklayıcı bilgileri yazdınız mı? Birleşme noktalarında budama temizliği yaptınız mı? Çizimi kontrol ederek üzerindeki çizgilerin eksikliği-fazlalığını giderdiniz mi? Süreyi iyi kullandınız mı? (3 saat) Faaliyet değerlendirmeniz sonucunda hayırı işaretlediğiniz işlemleri tekrar ediniz. Tüm işlemleri başarıyla tamamladıysanız bir sonraki faaliyete geçiniz.

187 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki Sorulardan Doğru Seçeneği İşaretleyiniz 1. Aşağıdakilerden hangisi tolerans ayarları yapabilmek için kullanılan komut sembolüdür? A) B) C) D) E) 2. Aşağıdakilerden hangisi tolerans değerlerini yazmak için kullanılan komut sembolüdür? A) B) C) D) E) 3. Aşağıdakilerden hangisi boyut toleransına virgülden sonra kaç rakam yazacağımızı belirten seçenektir? A) Symmetrical B) Uper value C) Precision D) Lower value E) Vertical position 4. Aşağıdakilerden hangisi ölçüye metin eklemek için kullanılan komuttur? A) Dimension menu B) Trim C) Tolerance D) Settings E) Leader 5. Aşağıdakilerden hangisi oluşturlmuş bloğu gerektiğinde çizim sayfasına yüklemek için kullanılan komuttur? A) Block B) Make Block C) Insert Block D) Save Block E) Setting Block 6. Aşağıdakilerden hangisi Seçilen nesnelerin bloklaşması için kullanılan komuttur? A) Block B) Description C) Insert units D) Objest E) Base point

188 7. Aşağıdakilerden hangisi yüzey işlemleri ve tolerans özelliklerini değiştirmek için kullanılan diyalog sayfasının adıdır? A) Symbol B) Material Condition C) Define Attributes D) Dimension Style Manager E) Make Block 8. Aşağıdakilerden hangisi Leader Attachment menüsünde bulunur? A) Çoklu çizgilere yazı seçenekleri B) Aynalama seçenekleri C) Ok büyüklükleri D) Grup işlemleri E) Multiline işlemleri

189 CEVAP ANAHTARI 1. Aşağıdakilerden hangisi tolerans ayarları yapabilmek için kullanılan komut sembolüdür? B) 2. Aşağıdakilerden hangisi tolerans değerlerini yazmak için kullanılan komut sembolüdür? D) r 3. Aşağıdakilerden hangisi boyut toleransına virgülden sonra kaç rakam yazacağımızı belirten seçenektir? C) Precision 4. Aşağıdakilerden hangisi ölçüye metin eklemek için kullanılan komuttur? E) Leader 5. Aşağıdakilerden hangisi oluşturlmuş bloğu gerektiğinde çizim sayfasına yüklemek için kullanılan komuttur? C) Insert Block 6. Aşağıdakilerden hangisi Seçilen nesnelerin bloklaşması için kullanılan komuttur? A) Block 7. Aşağıdakilerden hangisi yüzey ieşlemleri ve tolerans özelliklerini değiştirmek için kullanılan diyalog sayfasının adıdır? D) Dimension Style Manager 8. Aşağıdakilerden hangisi Leader Attachment menüsünde bulunur? A) Çoklu çizgilere yazı seçenekleri DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Ölçme sorularındaki yanlış cevaplarınızı tekrar ederek, araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayanız.

190 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-2 Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarla perspektif çizip aynı zamanda üç boyutlu modelleme ve görüntüleme işlemlerini yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Çevrenizdeki firmaların teknik çizimle uğraşan birimlerini ziyaret ederek; perspektif çizim yöntemlerini araştırarak her birinden el ile çizilmiş teknik resimler bulunuz. 2. PERSPEKTİF ÇİZMEK 2.1. Perspektif Çizimi View Menüsünü Kullanarak Perspektif Çizmek AutoCAD bünyesinde perspektif çizim yapmamıza olanak veren İzometrik çizim metodu mevcuttur. Çizimleri izometrik olarak yapabilmek için bazı komutları aktif hale getirmeliyiz. AutoCAD bünyesinde perspektif çizimi yapma yollarından biride view menüsünden 3D Views menüsünü kullanarak mümkün olacaktır. Yanda gösterildiği şekilde (Resim 2.1) perspektif çizim metodu kullanılır. Resim 2.1 İzometrik çizimler teknik resmi çizilen parçanın daha iyi anlaşılabilmesi için kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem tasarımcıya üç boyut hissi vermiş olmasına rağmen iki boyutlu bir çizimdir. İzometrik çizimlerde 3D çizimlerde kullanılan tasarım komutları kullanılmaz. Burada temel çizim elemanları olan komutlar kullanılır. İzometrik çizimler yatay taban çizgisi ve düşey çizginin kesişim noktasının her iki yanında 30º lik eğimlerden oluşur. Burada kullanılan ölçüler gerçek ölçülerdir. İzometrik çizimlerde görünmez çizgilerin olması pek istenmez. Görünmez çizgilerin gösterilmesi zorunlu olduğunda çizimin karmaşıklığı artmaktadır Komut Satirini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak

191 Komut satırından perspektif çizimi yapmak da bir yöntemdir ancak pek sık kullanılan bir yöntem değildir. Aşağıdaki Örneğe Bakarak Basit Bir Perspektif Çizelim (Resim 2.2) Command:line Specify first point: Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or [Close/Undo]: Command: _line Specify first point: Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Specify next point or Resim 2.2

192 Araç Çubuklarini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak İzometrik çizimi başlatmak için tools çek menüsündeki drafting setting penceresinden snap and grid sekmesini seçiniz (Resim 2.3). Resim 2.3Drafting Setting Diyalog Penceresi Daha sonra buradaki snap type & style den isometric snap kutucuğunu işaretli hale getiriniz. İzometrik çizimde ızgarayı (grid) açmak için F7 tuşuna basınız ya da durum çubuğundan grid moduna bir kez tıklamanız yeterli olacaktır. İzometrik çizimde kenetlenmeyi (snap) aktif hale getirmek için F9 tuşuna basınız ya da durum çubuğundan snap moduna bir kez tıklamanız yeterli olacaktır (Resim 2.4). Resim 2.4

193 Resim 2.5 de görülen izometrik şeklin oluşturulması için kullanılan düzlemler ve gölgelendirilmeleri (Resim 2.6, 2.7, 2.8) verilmiştir. Resim 2.5 Cismin (TOP) üst görünüşünü çizmek için oluşturulan düzlem. Resim 2.6:Nesnenin Üst İzometrik Görünümü Cismin (RIGHT) sağ görünüşünü çizmek için oluşturulan düzlem Resim 2.7:Nesnenin Sağ İzometrik Görünümü Cismin (LEFT) sol görünüşünü çizmek için oluşturulan düzlem.

194 Resim 2.8:Nesnenin Sol İzometrik Görünümü İzometrik Çember Oluşturma İzometrik çizimde draw araç çubuğundaki Circle komutuyla izometrik olarak çember çizilemez. İzometrik çember çizebilmek için ilk önce çalışma kursörünü izometrik çizime uygun hale getirmelisiniz. İzometrik çember oluşturabilmek için, 1-Tools araç çubuğundan drafting settings alt seçeneğini seçiniz. Ekrana aşağıdaki iletişim penceresi gelecektir (Resim 2.9). Resim 2.9:Draftin Settings Diyalog Kutusu 2-Yukarıdaki pencerede snap and grid sekmesini seçiniz. 3-Burada snap type ve style alanında isometric snap kutucuğunu işaretli hale getiriniz. 4-Draw araç çubuğundan ellipse ikonuna tıklayınız. 5-Command satırında aşağıdaki mesaj gelir. Burada isocircle seçeneğinin olduğuna dikkat ediniz. Klavyeden i yazıp ENTER tuşuna basınız. (Specify axis endpoint of ellipse or [Arc/Center/Isocircle]: i) 6- İzometrik çizimin merkezini gösteriniz ve en son aşama olarak izometrik çizimin çap değerini giriniz. Specify center of isocircle (izometrik çember için merkez belirleyiniz)

195 Specify radius of isocircle or [Diameter]:İzometrik çember için yarıçap belirleyiniz. [Çap] 7- Yarıçap (Radius) değerini girdikten sonra enter tuşuna basarak aşağıdaki sonucu alabilirsiniz (Resim 2.10). Resim Üç Boyutlu Modelleme ve Görüntüleme D ye Giriş AutoCAD2000 de, üç boyutlu modelleme yapmak için iki yol kullanır. Bunlar; yüzey modelleme ve katı modellemedir. Yüzey modellemede oluşturulan modelin içi boştur. Tel kafes sistemi ile oluşturulan yüzeyleri kapatabilmek için yüzey kaplama komutları kullanılır. Katı modellemede ise çizilen obje içi dolu bir malzeme gibi davranır. Nesnenin bir hacmi vardır İki Boyutlu Bir Plani Üç Boyutlu Bir Modele Dönüştürmek Yüzey Modelleme: Herhangi bir araç çubuğunun üzerine mousunuzu getirip sağ tıkladığınızda açılan pencerede surfaces işaretlendiğinde aşağıdaki araç çubuğunu aktif hale getirmiş olursunuz (Resim 2.11). Resim 2.11:Yüzey Modelleme Araç Çubuğu Autocad de yüzey modelleme yapabilmek için aşağıdaki komutlar kullanılabilir. Elev: Çizim elemanlarına Z doğrultusunda kalınlık ve uzaklık vermeye yarar (Resim 2.12). Oluşturulacak yeni çizim elemanlarına Z boyutundaki uzaklık ve kalınlığını set etmek için kullanılır. Daha önce çizilmiş elemanlar üzerinde bir etkisi olmaz. Daha önce çizilmiş elemanların Z boyutundaki kalınlık ve uzaklığı CHANGE komutu ile değiştirilir. Komut Satırından: Elev Specify new default elevation <current>: Bir değer tanımlamak veya güncel değeri kabul etmek için ENTER tuşuna basınız. Specify new default thickness <current>: Bir değer tanımlamak veya güncel değeri kabul etmek için ENTER tuşuna basınız.

196 Resim 2.12: Elev Komutunun Kullanımı Elev komutunu girdikten sonra normal çizeceğiniz çizgi ve çemberler artık tel kafes olarak ortaya çıkacaktır. 3D Face: Üç boyutlu yüzey oluşturma. 3D Face komutu, üç boyutlu herhangi bir yerde dört kenarlı yüzey oluşturur. Komut kullanılırken 3D yüzün her bir köşe noktasını seçerken köşelerde boşluklar oluşturur. 3D yüze farklı koordinat noktaları belirtebilirsiniz (Resim 2.13). 3D face ile içi doldurulamayan dört köşeli yüzeyler oluşturulur. Surfaces toolbar: Draw menu: Komut Satırından: Surfaces/3D Face 3D face Specify first point or [Invisible]: Birinci noktayı belirtiniz (1) veya Enter e basınız. Specify first point or [Invisible]: 3D Face komutunu başlatmak için başlama noktasını tanımla İlk noktayı girdikten sonra 3D yüzü oluşturmak için normal saat yönünde kalan veya tersi yönde kalan noktayı belirtiniz. Aynı yönde bütün dört noktayı tanımladıysanız AutoCAD düzlemsel bir yüz oluşturur. Bütün yüzeyler aynı şekilde tamamlanırlar. Arka detay çizgileri görünmez (Invisible). 3D yüzünün kenarları delikler ile nesnelerin doğru modelciliği için görünebilir, Kenarın ilk noktasından önce giriş görünmez, veya görünmez kenar yapılır. Karmaşık 3D yüzey modellemek için 3D yüzünü birleştirebilirsiniz. Resim 2.13: 3D Face Komutunun Kullanımı Specify second point or [Invisible]: İkinci noktayı belirtiniz (2) veya ENTER tuşuna basınız. Specify third point or [Invisible] <exit>: Üçüncü noktayı belirtiniz (3) veya ENTER tuşuna basınız. Specify fourth point or [Invisible] <create three-sided face>: Dördüncü noktayı belirtiniz (4) veya ENTER tuşuna basınız (Resim 2.14).

197 Resim 2.14: Yüzey Modellemenin Gösterimi 3D mesh: Nesnelerin yüzeylerini kaplamak için kullanılır (Resim 2.14). Surfaces toolbar: Draw menu: Surfaces/3D mesh Komut Satırından: 3D mesh Enter size of mesh in M direction: (M yönünde ağın giriş boyutu) 2 ile 256 arasında bir değer giriniz. Enter size of mesh in N direction: (N yönünde ağın giriş boyutu) 2 ile 256 arasında bir değer giriniz. NOT: 3D MESH komutu, öncelikle programcılar için tasarlanır, diğer kullanıcıların 3D komutunu kullanmaları tavsiye edilir. Resim 2.15 AutoCAD, M ve N boyut değerleri tarafından belirlenen matris, boyut yoluyla çokgen ağını tanımlar. Belirtmiş olduğunuz M, N değerleri yüzey köşelerinin sayısına eşit olur (Resim 2.16). Resim 2.16: 3D Mesh Komutunun Kullanımı 3Dpoly: Üç boyutlu ortamda düz çizgi ile polyline oluşturur. Bu kısımda continuous çizgi tipi kullanılır. Draw menu: 3D Polyline Komut 3Dpoly Satırından: Specify start point of polyline: Bir nokta belirtiniz. (1)

198 Specify endpoint of line or [Undo]: Bir nokta belirtiniz veya bir hareket giriniz. Specify endpoint of line or [Undo]: Bir nokta belirtiniz veya bir hareket giriniz. Specify endpoint of line or [Close/Undo]: Son noktayı belirtiniz. Edgesurf: Üç boyutlu yüzeylere ağ oluşturur. Edgesurf komutu, uç noktaları birbirine bitişik dört eğrinin kenar çizgileriyle yüzeyi tanımlar (Resim 2.17). Edgesurf komutu ile yüzeyin oluşturulabilmesi için eğrilerin veya doğruların daha önceden çizilmiş olması gerekir. Surfaces toolbar: Draw menu: Surfaces / Edge Surfaces Komut Satırından: Edgesurf Command: Edgesurf Current wire frame density: SURFTAB1=6 SURFTAB2=6 Select object 1 for surface edge (yüzey kenarı için bir nesne seç (P1) Select object 2 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P2) Select object 3 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P3) Select object 4 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P4) Resim 2.17: Surface Komutunun Kullanımı 3D Surfaces: Bu komut ile ekrana, hazır oluşturulmuş aşağıdaki kütüphane gelir. Bu komuta draw menüsünden surfaces, oradanda 3D surfaces seçilerek ulaşılır (Resim 2.18). Bu komuta draw menüsünden surfaces, oradanda 3D surfaces seçilerek ulaşılır. Buradaki seçenekler ile yüzey modelleme hızlı bir şekilde oluşturulabilir.

199 Resim 2.18: 3D Surface Kütüphanesi Katı Modelleme:Katı modelleme, yüzey modellemeye göre içi dolu katı modeller elde etmek için kullanılır. Resim 2.19 da katı modelleme araç çubuğu görülmektedir. Resim 2.19: Katı Modelleme Araç Çubuğu Box:Üç boyutlu katı model kutu oluşturmak için kullanılır (Resim 2.20). Kutu oluşturduğunuzda onu katı model olarak göremezsiniz. Katı model olarak görebilmek ve yüzeyleri oluşturabilmek için solidedit komutunu kullanarak oluşturduğunuz modeli görebilirsiniz. Solids toolbar: Draw menu: Komut Satırından: Draw /Solid /Box Box Örneğin bir kutu çizmek için: Command: box Specify corner of box or [CEnter] <0,0,0>: Specify corner or [Cube/Length]: (küp/prizma) Specify length: 150 Specify width: 160 Specify height: 170

200 Resim 2.20: Box Çizimine Örnek Cylinder: Bu komut ile üç boyutlu katı model silindirler oluşturursunuz (Resim 2.21). Solids toolbar: Draw menu: Komut Satırından: Solids / Cylinder Cylinder Örneğin silindir çizmek istersek, Command: cylinder Current wire frame density: ısolınes=4 (Çevresindeki dikme çizgiler) Specify center point for base of cylinder or [Elliptical] <0,0,0>: (Herhangi bir orjin noktası) Specify radius for base of cylinder or [Diameter]: 150 (Silindirin taban yarıçapı) Specify height of cylinder or [Center of other end]: 500 (Silindirin yüksekliği) Resim 2.21:Cylinder Komutunun Kullanımı Cone:Bu komut ile üç boyutlu katı koni oluşturursunuz (Resim 2.22). Koni esas olarak, bir noktaya simetrik olarak dairesel bir katı model oluşturmaktır. Solids toolbar: Draw menu: Solid / Cone

201 Komut Satırından: Örneğin; Cone Command: cone Current wire frame density: isolines=4 (Çevresinde dört çizgi bulunsun) Specify center point for base of cone or [Elliptical] <0,0,0>: (Koni tabanı için merkez nokta) Specify radius for base of cone or [Diameter]: 150 (koni tabanının yarıçapı) Specify height of cone or [Apex]: 500 (Koninin yüksekliği) Resim 2.22: Cone Komutunun Kullanımı Extrude:Bu komut ile nesnelere Z doğrultusunda kalınlık atayabilirsiniz (Resim 2.23). İki boyutlu bileşik nesnelere Z doğrultusunda kalınlık vererek onları katı hale getirmek için kullanılır. Birden fazla nesne seçimi yapılabilir. Nesnelerin mutlak suretle bileşik olmasına dikkat etmelisiniz ayrıca donut, circle, pline, polygon, solydfi gibi komutlar ile oluşturulan nesnelere extrude komutu ile kalınlık vererek katı hale getirilebilirsiniz. Burada bilinmesi gereken bir konuda, daha önceden bloklanmış nesnelere extrude komutu ile kalınlık verilemez olduğudur. Solids toolbar: Draw menu: Komut Satırından: Solids / Extrude Extrude Seçilen nesnelerin kapalı olma özelliğine sahip olması gerekir. Eğer bir polyline komutu ile oluşturulmuş bir bileşik çizgi kapalı değilse extrude komutu ile kalınlık verilemez. Line komutu ile çizilen ve pedıt komutu ile birleştirilen kapalı olma özelliğine sahip nesnelere kalınlık verilebilir. Örnek bir çizim için birinci şekli çizin, nesneleri bileşik hale getirdikten sonra aşağıdaki işlemleri inceleyin. Command: Extrude Current wire frame density: isolines=4 Select objects: 1 found (seçilen nesneler) Select objects: 1 found, 2 total (nesneleri seçiniz)

202 Select objects: 1 found, 3 total (nesneleri seçiniz) Select objects: 1 found, 4 total (nesneleri seçiniz) Select objects: 1 found, 5 total (nesneleri seçiniz) Select objects: 1 found, 6 total (nesneleri seçiniz) Select objects: (işleme devam etmek için ENTER e basınız) Specify height of extrusion or [Path]: 45 (uzatma yüksekliği) Specify angle of taper for extrusion <0>: (uzatma açısı) Command: Subtract Select solids and regions to subtract from.. Select objects: 1 found (seçilen nesneler) Select objects: (işleme devam için ENTER e basınız) Select solids and regions to subtract.. Select objects: 1 found (nesneleri seçiniz) Select objects: 1 found, 2 total (nesneleri seçiniz) Select objects: 1 found, 3 total (nesneleri seçiniz) Select objects: 1 found, 4 total (nesneleri seçiniz) Select objects: 1 found, 5 total (nesneleri seçiniz) Select objects: (işlemi tamamlamak için ENTER tuşuna basınız) Resim 2.23:Extrude Komutunun Kullanımı Align: Bu komut ile 2 boyutlu ve 3 boyutlu çizimlerde seçilen nesnelerle diğer nesneleri sıralar ve hizalarsınız (Resim 2.24). Modify menu: 3D Operation/Align Komut Satırından: Align Örneğin; Command: Align Select objects: (Sıralamak istediğiniz nesneleri seçiniz ve ENTER e basınız)

203 Bir çift noktayı kullanarak sıraya koymak. Specify first source point: Birinci noktayı seçiniz (1) Specify first destination point: İkinci noktayı seçiniz (2) Specify second source point: ENTER tuşuna basınız Resim 2.24: Align Komutunun Kullanımı Sadece bir kaynak noktası ve gidilecek yer nokta çiftini seçtiğinizde, seçilmiş nesneler, kaynak noktası (1) den gidilecek yer noktası ( 2 ) ye 2D (iki boyutlu) veya 3D (üç boyutlu) olarak taşınırlar. İki Çift Noktayı Kullanarak Sıraya Koymak (Resim 2.25) Örneğin, Command: Align Specify first source point: Birinci noktayı belirtiniz. (1) Specify first destination point: İkinci noktayı belirtiniz (2) Specify second source point: Üçüncü noktayı belirtiniz (3) Specify second destination point: Dördüncü noktayı belirtiniz (4) Specify third source point: ENTER tuşuna basınız. Scale objects based on alignment points [Yes/No] <No>: Y giriniz veya ENTER tuşuna basınız Resim 2.25: Align Komutunun Kullanımı (İki çift nokta) Üç çift noktayı kullanarak sıraya koymak (Resim 2.26) Command: Align Specify first source point: Bir nokta belirtiniz (1) Specify first destination point: Bir nokta belirtiniz (2) Specify second source point: Bir nokta belirtiniz (3)

204 Specify second destination point: Bir nokta belirtiniz (4) Specify third source point: Bir nokta belirtiniz (5) Specify third destination point: Bir nokta belirtiniz (6) Resim 2.26: Align Komutunun Kullanımı (Üç çift nokta) 28). Union: Bu komut ile katı nesnelerde birleştirme işlemi yapabilirsiniz (Resim 2.27, 2. Solid Editing toolbar: Modify menu: Komut Satırından: Solid Editing/Union Union İki veya daha fazla katı nesnenin birleşmesini ve böylece tek bir katı nesne oluşmasını sağlar. Nesnelerin birleştirme işleminde nesneler birbirleri ile temas edebildiği gibi birleşme noktası olmayan nesnelerde de bu işlem yapılabilir. Bu işlem sonucunda nesneler bir bütün olarak hareket eder Katı nesneleri birleştirmek için; aşağıdaki çalışmaya bakınız. Aşağıda iki ayrı katı nesne çizilmiştir (P1, P2) ve bu nesneler union komutu ile birleştirilecektir. Resim 2.27: Iki Ayrı Katı Nesnenin Yan Görünüşü Resim 2.28: P1 Ve P2 Nesnelerinin İzometrik Görünüşü Aşağıda yapıldığı gibi önce union komutunu çalıştırıp sonrada nesneleri seçmelisiniz (Resim 2.29, 2.30).

205 Resim 2.29: P1 Nesnesi Seçilmiş Durumda Resim 2.30: P1 ve P2 Nesnesi Seçilmiş Durumda Union yapıldıktan sonra P1 ve P2 nesnelerinin birleşerek tek bir nesneye dönüştüğünü görmektesiniz (Resim 2.31, 2.32). Resim 2.31: Union Yapılmış İzometrik Görünüş Resim 2.32: Union Yapılmış Yan Görünüş Union Komutunun Kullanılması Modify menüden, solids editing alt menüsünde union komutunu seçiniz. Birleştirilecek nesneleri seçiniz (1, 2). Subtract:Bu komut ile katı nesnelerden nesne çıkartma işlemini yapabilirsiniz (Resim 2.33, 2.34). Solid Editing toolbar: Modify menu: Solid Editing/Subtract Komut Satırından: Subtract İki veya daha fazla katı nesnenin birbiri üzerinde veya birbirleri ile kesişmeyen bölgesel çıkarma işlemi yapabilirsiniz. Çıkarma işlemi sonucunda ana nesneden çıkarılması istenilen nesne ayrılır ve nesne bir bütün olarak hareket eder.

206 Subtract komutunu kullanırken önce nesneleri çizersiniz.(aşağıda P3 ana nesnenin çizildiği görünmektedir) Sonra ana nesneden çıkarmayı düşündüğünüz nesneleri belirlersiniz. Resim 2.33: 4 Ayrı Katı Nesnenin Üst Görünüşü Resim 2.34: 4 Ayrı Katı Nesnenin İzometrik Görünüşü Aşağıda yapıldığı gibi önce ana nesneyi seçersiniz (maus ile) sonra mausun sağ tuşuna basarsınız diğer nesneleri seçersiniz (Resim 2.35, 2.36). Resim Ana Nesne Seçilmiş Resim 2.36: Çıkartılacak Nesneler Seçilmiş Çıkarılacak nesneler seçildikten sonra mausun sağ tuşuna tekrar basıldığında aşağıdaki gibi görünür (Resim 2.37, 2.38). Resim 2.37: Subtract İşleminden Sonra Resim 2.38: Son Halin Üst Görünüşü Subtract Komutunun Kullanımı Subtract Komutunun Kullanılmasının işlem sırası aşağıdadır. Modify menüden, Solids Editing alt menüsünden Subtract komutunu seçiniz. Çıkarma işlemi yapılacak ana malzemeyi seçiniz (P3). Ana malzemeden çıkarılacak nesneleri seçiniz (P1, P2, P4). Enter tuşuna ya da mausun sağ tuşuna basınız. Intersect: Bu komut ile 2 boyutlu ve 3 boyutlu katı modelin ara kesiti oluşturulur. Solid Editing toolbar: Modify menu: Komut Satırından Solid Editing/Intersect Intersect

207 Intersect komutu, ile nesneler arasındaki ara kesitten katı bir bölge elde etmek için nesnelerin daha önceden katı model olarak çizilmesi gerekir. Komut kullanıldıktan sonra nesnelerin ara bölgelerinin dışında kalan kısımlar kaybolur (Resim 2.39, 2.40). Resim 2.39: İki Ayrı Katı Nesnenin Üst Görünüşü Resim 2.40: P1 Ve P2 Nesnelerinin İzometrik Görünüşü Aşağıda yapıldığı gibi önce Intersect komutunu çalıştırıp sonrada nesneleri seçmelisiniz (Resim 2.41, 2.42). Resim 2.41: P1 Nesnesi Seçilmiş Resim 2.42: P2 Nesnesi Seçilmiş Intersect yapıldıktan sonra P1 ve P2 nesnelerinin arakesiti oluşturulmuştur. Resim 2.43: Oluşan Ara Kesitin İzometrik Görünümü Resim 2.44: Oluşan Ara Kesitin Üst Görünüşü Intersect Komutunun Kullanımı Yukarıdaki nesnelerin arakesitini alırken yaptığımız komut işlemine bakacak olursak (Resim 2.43, 2.44), Command:Intersect Select objects: 1 found (nesneleri seçiniz): P1 seçilir Select objects: 1 found, 2 total (nesneleri seçiniz): P2 seçilir Select objects: İşlemi tamamlamak için ENTER e basınız.

208 Böylece iki nesnenin arakesitini bulmuş olursunuz. Modify menüden, solids editing alt menüsünden intersect komutunu seçiniz Ara kesitini bulmak istediğiniz nesneleri seçiniz (1 ve 2). Interfere: Bu komut ile 2 boyutlu veya 3 boyutlu nesnelerden arakesit oluşturursunuz. Solids toolbar: Draw menu: Komut Satırından: Solids/Interference Interfere: Interfere komutunu, kullanmadan önce 2 boyutlu veya 3 boyutlu çizim elemanlarının oluşturulması gerekir. Oluşturulan nesnelerin birbiri ile temas halinde olması bu komutun kullanılmasını sağlar. İki veya daha fazla katının ara yüzeyini bulmak için kullanılır. Interfere komutu ile nesnelerin ara yüzeyi bulunurken orijinal resimler silinmez. Nesnelerin belirlenmesi için move komutu ile taşınması gerekir. Nesnelerin ara yüzeylerinin belirlenebilmesi için katı bir yapıya sahip olmaları gerekir. 3D Array: Bu komut üç boyutlu sıra oluşturur. Modify Menu: Komut Satırından: 3D Array 3D Array Dairesel biçimde nesne düzenlemek istediğinizde aşağıdaki gibi işlem yapmalısınız (Resim 2.45, 2.46, 2.47, 2.48). Command: _array Select objects: 1 found: Nesneyi seçiniz Select objects: Enter the type of array [Rectangular/Polar] <P>: Specify center point of array: Eksen gösterilir Enter the number of items in the array: 5 Specify the angle to fill (+=ccw, -=cw) <360>: Rotate arrayed objects? [Yes/No] <Y>: n

209 Resim 2.45 Resim D Array Nesne Seçimi Resim 2.47 Resim 2.48 Array komutunda, seçilen tüm nesnelere tek bir nesne gibi işlem yapılır. Command: _array Select objects: 1 found Array yapılacak obje seçilir. Select objects: Enter the type of array [Rectangular/Polar] <R>: R Enter the number of rows (---) <1>: 2 Enter the number of columns ( ) <1> 3 Enter the distance between rows or specify unit cell (---): 30 Specify the distance between columns ( ): 30 Dikdörtgen Biçiminde Düzenleme: (Rectangular Array) Resim 2.49 Resim D Array Nesne Seçimi

210 Resim 2.51 Resim d li Çizime Bakmak Resim 2.53 Resim 2.54 teki view araç çubuğunda bulunan düğmeler ile ekrandaki 3 boyutlu çizimlere farklı yönlerden bakabilirsiniz (Resim 2.55, 2.56). Resim 2.54 Resim 2.55: Parçaya Üstten, Alttan, Soldan, Sağdan, Soldan, Önden, Arkadan Bakabilirsiniz Resim 2.56: Parçaya Güneybatı, Güneydoğu, Kuzeydoğu, Kuzeybatıdan Bakabilirsiniz Örneğin; İki ayrı resmin değişik bakış açılarını inceleyiniz (Resim 2.57, 2.58, 2.59, 2.60, 2.61, 2.62).

211 Resim 2.57 Resim 2.58 Resim 2.59 Resim 2.60 Resim 2.61 Resim Gizli Çizgileri Kaldirmak Çizilen 3 boyutlu makine resminde arka taraftaki görünen çizgiler kaldırılabilir. Bu işlem iki türlü yapılabilir. Toolbars daki Shade menüsünden View menüsünden Shade/Hidden Örneğin,

212 Resim 2.63 Resim 2.64 Hidden Komutunun Kullanımı Yukarıdaki çizimlere (Resim 2.63, 2.64) bakacak olursanız normalde görünmez olması gereken çizgileri hidden komutunu kullanarak yeni çizim oluşturabilirsiniz. Şekilde de görüldüğü gibi Hidden komutundan sonra görünmez olan çizgiler kaldırılmıştır d Modeli Gölgelendirmek Shade: Güncel çizim alanında üç boyutlu modellemesi yapılan tasarıma renk ve gölge katarak katı bir cisimmiş hissi verir (Resim 2.65, 2.66, 2.67, 2.68). Shade yapılmış nesnelerin çıktısını plotter dan almak mümkün değildir. Fakat shade yapılmış görüntüleri slayt gösterisinde göstermek mümkündür. Shade komutuna üç şekilde ulaşılabilir. View menu: Komut Satırı: View /Shade SHADE MODE Shade Toolbar Command: Shade mode Current mode: 2D wireframe En son güncel shade modunu gösterir. Enteroption[2Dwireframe/3Dwireframe/Hidden/Flat/Gouraud/fLat+edges/ +edges]<2d wireframe>: gouraud Resim 2.65 Resim 2.66

213 Resim 2.67 Resim D Wireframe Komutunun Kullanılması Flat Shaded: Shade yapılan yüzeylerde çokgensel yüze benzer gölgelendirme yapar. Gölgelenmiş yüzeyler keskin görünümlüdür (Resim 2.69). Burada malzeme rengi olarak malzemeye verdiğiniz materyal özelliğini gölgelendirebilirsiniz.. Resim 2.69

214 UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıda üç görünüşü çizilmiş ve ölçülendirilmiş iş parçasının izometrik perspektif resmini çiziniz.

215 İşlem Basamakları Çizim programlarını bilgisayara yükleyiniz Öneriler İş giysisi giyiniz Temiz ve düzenli olunuz Çizim yapacağınız bilgisayarı çalıştırınız AutoCAD programını çalıştırınız Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getiriniz AutoCAD açıldığında kendinize ait yeni bir sayfa açınız Giriş penceresini kullanarak çiziminizde kullanmayı düşündüğünüz şablon sayfası üzerinde, çizim sihirbazını çalıştırarak istediğiniz ayarları yapınız Bilgisayar programını yapılacak çizime göre ayarlayınız Çizimde kullanmanız gereken araç çubuklarını yükleyiniz Çizimin işlem sırasını belirleyiniz İstenilen özellikte perspektif resmi çiziniz Çizimi kaydediniz Yapacağınız çizim için öncelikle bir işlem sırası belirlerseniz çiziminizi daha basit yapabilirsiniz Perspektif çeşitleri ile ilgili olarak modül bilgi konularından faydalanabilirsiniz Yaptığınız çizimi öğretmeninizin söyleyeceği bir klasöre isim vererek kaydediniz Güvenlik tedbirlerine uyunuz İş etiğine uygun davranınız. Bilgisayarınızı düzgün bir şekilde kapatınız PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ

216 Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz. PERFORMANS DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ EVET HAYIR Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getirdiniz mi? Bilgisayar programını yapılacak çizime göre ayarladınız mı? Perspektif çiziminin işlem sırasını belirlediniz mi? Perspektif çizdiniz mi? Resmin doğru çizilip çizilmediğini kontrol ettiniz mi? Süreyi uygun kullandınız mı? (3 Saat) Faaliyet değerlendirmeniz sonucunda hayırı işaretleyerek yapamadığınız işlemleri tekrar ediniz. Tüm işlemleri başarıyla tamamladıysanız bir sonraki faaliyete geçiniz.

217 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki Sorulardan Doğru Seçeneği İşaretleyiniz 1. Aşağıdakilerden hangisi izometrik çizimi başlatmak için kullanılan diyalog sayfasıdır? A)Drafting Settings B) Layers C)Block Definition D)Dimension Style E)Leader Settings 2. Aşağıdakilerden hangisi perspektif çizim yollarından birisidir? A) Drafting Settings B) Named C) Regen D) View 3D Views E) View Zoom 3. Aşağıdakilerden hangisi AutoCAD de yüzey modelleme için kullanılan bir komut sembolüdür? A) B) C) D) E) 4. Aşağıdakilerden hangisi Elev komutunun kullanım amacıdır? A) Açı vermek B) Çap vermek C) Yükseklik vermek D) Kalınlık ve uzaklık vermek E) Renk vermek

218 5. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu yüzey oluştumak için kullanılan komuttur? A) Face B) Solid C) 3D Face D) 3D Solid E) 3D Solid Face 6. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu çzimlerde gizli çizgileri kaldıran komut sembolüdür? A) B) C) D) E) 7. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu ortamda düz çizgi ile polyline oluşturur? A) 3D Polyline B) 3D Line C) Polyline D) 3D First Line E) Edgesurf 8. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu yüzeyler oluşturur? A) 3D Polyline B) Edgesurf C) Surfaces D) 3D Surfaces E) Box3d 9. Aşağıdakilerden hangisi Z doğrultusunda kalınlık vermek için kullanılan komuttur? A) Align B) Edgesurf C) Union D) Extrude E) Subtract CEVAP ANAHTARI 1. Aşağıdakilerden hangisi izometrik çizimi başlatmak için kullanılan diyalog sayfasıdır? A) Drafting Settings 2. Aşağıdakilerden hangisi perspektif çizim yollarından biridir? D) View 3D Views

219 3. Aşağıdakilerden hangisi AutoCAD de yüzey modelleme için kullanılan bir komut sembolüdür? A) 4. Aşağıdakilerden hangisi elev komutunun kullanım amacıdır? D) Kalınlık ve uzaklık vermek 5. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu yüzey oluştumak için kullanılan komuttur? C) 3D Face 6. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu çizimlerde gizli çizgileri kaldıran komut sembolüdür? B) 7. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu ortamda düz çizgi ile polyline oluşturur? A) 3D Polyline 8. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu yüzeyler oluşturur? B) Edgesurf 9. Aşağıdakilerden hangisi Z doğrultusunda kalınlık vermek için kullanılan komuttur? D) Extrude DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Ölçme sorularındaki yanlış cevaplarınızı tekrar ederek, araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayanız. AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarda çizdiğiniz resimlerin çıktısını alabileceksiniz. ARAŞTIRMA İnerneti kullanarak vebilgisayar ürünleri satıcılarını ziyaret ederek çizim araçlarının özelliklerini ve kullanım yerlerini araştırınız. 3. ÇİZİM ÇIKTISI 3.1. Çizim Çıktı Ayarları

220 Bu bölümde yaptığınız çizimlerin printerdan çıktısını almak için yapılması gerekenleri öğreneceksiniz. Standart toolbars tan printer iconunu veya AutoCAD ekranında File/Pulldown (Çekmenü) den plot ifadesine tıklarsanız aşağıdaki diyalog sayfası ile karşılaşırsınız (Resim 3.1). Resim 3.1: Plot Diyalog Sayfası Burada ilk yapacağımız bilgisayarımıza bağlı olan printeri seçmek olacaktır. Plot device kısmında printeri seçtikten sonra Plot Setting sekmesine tıklarsanız aşağıdaki diyalog sayfasını göreceksiniz (Resim 3.2) Kağıt Boyutunu Ayarlama Resim 3.2

221 Resim 3.3: Kağıt Boyutunun Ayarlanması Printer seçiminden sonra çizdirilecek resme göre kağıt seçimi yapılır (Resim 3.3). Ayrıca kağıdın mm mi inç mi olduğuna karar verirsiniz (Resim 3.4). Resim Kağıt Konumunu Ayarlama Bu bölümde Drawing orientation (Çizim konumu) diyalog sayfası karşınıza çıkacaktır. Çizdireceğiniz resmi yazdırmak istediğiniz kağıdın yatay ya da dikey olmasını sağlarsınız. Bu diyalog sayfasında aşağıdaki seçeneklerle karşılaşırsınız (Resim 3.5); Portrait:Kağıdı dik yerleştirmek için kullanılır. Landscape: Kağıdı yatay yerleştirmek için kullanılır. Plot upside-down: Çizmiş olduğunuz resmi 180º döndürerek kağıda yerleştirmek için kullanılır. Resim 3.5 Buradaki çalışmada kağıt Landscape (Yatay) konuma ayarlanmıştır. İstenirse Portrait (Dikey) konuma da ayarlanabilir. Yani çalışmamız kağıt üzerinde yatay mı duracak yoksa dikey mi duracak buna karar vereceğiz Ölçek Ayarlaması Yapma

222 Printerden kağıt üzerine aktarılacak olan çizimimizin 1/1 ölçekli mi yoksa farklı mı (büyük veya küçük) olacağına karar vereceğiz. Resim 3.6 Resim 3.7 Resim 3.6 da çizimin ölçeği var olan değerler ile belirlenir. Resim 3.7 de ise custom seçeneğinde altta iki kutucuk bulunur. Buradan sağdaki kutucuk çizim ekranında olan çizimin ölçeğini değiştirmek istediğinizde kullanacağınız kutucuktur Çıktı Çizgi Kalınlıklarını Ayarlama Resim 3.8 Çizdiğimiz çizimlerin ayırt edici özelliklerinden olan çizgi kalıklıkları, antetli kağıt ile çıktı aldığımızda resim 3.8 de görüldüğü üzere sol tarafta Layout sekmesi aktif iken kullanabileceğiniz bir özelliktir. Sağ alt tarafta Scale lineweights ile çizgi kalınlıklarını aktif ya da pasif konuma getiririz. Not: Çizgi kalınlıklarına Layer konusunda değinilmiştir Pencereye Göre Çıktı Alma Resim 3.9 Resim 3.10

223 Sol üstte (Resim 3.9) çıktısını almak istediğimiz resim, altta Print diyalog sayfasında (Resim 3.11) bulunan Window seçeneğini kullanıyoruz ve çizimimizin hepsini değil; sadece istediğimiz belli bir kısmını pencere içine alarak çıktı ekranına aktarıyoruz. Üstte gördüğümüz (Resim 3.10) görüntü ortaya çıkıyor. Resim Limit Değerlerine Göre Çıktı Alma Bu komutla çizim sınırları dikkate alınarak baskı yapılır. Bunun için önce scale kısmında Scale to fit kısmı aktif hale getirilmelidir (Resim 3.12). Bu işlemi yaptıktan sonra Resim 3.12 Resim 3.13 Sayfanın altında bulunan Full Preview komutu ile resmimize ön izleme yapıyoruz ve ok tuşuna basıyoruz (Resim 3.13) Tüm Çizim Alanının Çıktısını Alma Bu işlem için Plot diyalog sayfasında bulunan Extents komutu arkadan da resmin nasıl göründüğünü görmek için Full Preview seçeneğine basarız (Resim 3.14). Extents komutu resmin boyutlarına bakmadan ekrana ve çıktı alınacak kağıda tam olarak yayar ve bize o şekilde gösterir.

224 Resim Çizimin Ekranda Görünen Kısmının Çıktısını Alma Display varsayılan seçenektir. O an ekranda resmin görünen kısmının çıkmasını sağlar Yazıcı Ayarlarını Yapma Yazdırılacak Doğru Yazıcıyı Seçme Resim 3.15 te Plot diyalog sayfası görülmektedir. Burada sisteme bağlı olan ve işimizi görecek olan doğru printeri seçmeliyiz Çıktı Kopya SayısınıAyarlama Resim 3.15 R Yukarıdaki diyalog sayfasında (Resim 3.15) doğru printeri seçtikten sonra sayfanın sol alt köşesinde Number of copies kısmında çiziminizin kaç kopyasının oluşturulacağını size sorar. Sizde ihtiyacınız kadar olanı burada belirtirsiniz. UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıda teknik tam kesiti çizilmiş ve ölçülendirilmiş iş parçasını aşağıdaki gibi çiziniz. Printer çıktı ayarlarını yaparak A4 kağıdına çizdiriniz.

225

226 İşlem Basamakları Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getiriniz Çizim çıktı ayarlarını düzenleyiniz Öneriler İş giysisi giyiniz Temiz ve düzenli olunuz Çizim yapacağınız bilgisayarı çalıştırınız AutoCAD programını çalıştırınız. AutoCAD açıldığında kendinize ait yeni bir sayfa açınız Giriş penceresini kullanarak çiziminizde kullanmayı düşündüğünüz şablon sayfası üzerinde, çizim sihirbazını çalıştırarak istediğiniz ayarları yapınız Kağıt boyutu, konumu, ölçek ve çıktı çizgi kalınlık ayarlarını yapınız Yazıcı ayarlarını yapınız Doğru printer ve kağıdı seçiniz resmin kağıt üzerindeki konumuna dikkat ediniz Yaptığınız çizimi öğretmeninizin söyleyeceği bir klasöre isim vererek kaydediniz Güvenlik tedbirlerine uyunuz İş etiğine Uygun Davranınız Bilgisayarınızı düzgün bir şekilde kapatınız Pencereye göre çizim çıktısı alınız Limit değerine göre çizim çıktısı alınız Tüm çizim alanının çıktısını alınız Çizimin ekranda görünen kısmının çıktısını alınız Çıktı biçimini istenilen özelliğe göre seçiniz, değişik özellikteki çıktı biçimleri ile ilgili olarak modül bilgi konularından faydalanabilirsiniz

227 PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Uygulama 1: Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz. PERFORMANS DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ EVET HAYIR Bilgisayar programını yapılacak çizime göre ayarladınız mı? Yazıcı ayarlarını yaptınız mı? Çizim istenilen özelliklere göre yaptınız mı Çizim çıktı ayarlarını yaptınız mı? Pencereye göre çizim çıktısı aldınız mı? Limit değerine göre çizim çıktısı aldınız mı? Tüm çizim alanının çıktısını aldınız mı? Çizimin ekranda görünen kısmının çıktısını aldınız mı? Süreyi uygun kullandınız mı? (3 saat) Faaliyet değerlendirmeniz sonucunda hayırı işaretleyerek yapamadığınız işlemleri tekrar ediniz. Tüm işlemleri başarıyla tamamladıysanız bir sonraki faaliyete geçiniz. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki Sorulardan Doğru Seçeneği İşaretleyiniz 1. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimin çıktısını almak için print ayarlarını gösteren diyalog sayfası adıdır? A) Paper B) Plot C) Layout

228 D) Setting E) Device 2. Aşağıdakilerden hangisi kağıt seçim yapmanızı gösterir? A) Paper size B) Plot device C) inches D) mm E) Portrait 3. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimlerin pencereye göre çıktı almanızı sağlayan seçenektir? A)Partial Preview B) Full Preview C) Window D) Plot Extents E) Extents 4. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimlerin çıktı almadan önce nasıl görüneceğini gösteren seçenektir? A)Partial Preview B) Full Preview C)Window D) Plot device E) Layout 5. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimlerin boyutlarına bakmadan ekrana tam olarak yayar? A) Full Preview B) Display C) Limits D) Window E) Extents 6. Aşağıdakilerden hangisi kağıt üzerine aktarılacak çizimlerin ölçeğini gösteren seçenektir? A) Plot scale B) Change C) Scale D) Properties E) Extents 7. Aşağıdakilerden hangisi yazdırılacak doğru yazıcı seçeneğidir? A) Plot to file B) Plot Device C) Properties D) Page setup E) Layout 8. Aşağıdakilerden hangisi çizdiğiniz resmin çıktısını alırken kağıt konumunu belirleyen diyalog sayfası adıdır? A) Plot to file B) Plot Device C) Properties

229 D) Page setup E)Drawing orientation 9. Aşağıdakilerden hangisi çizdiğiniz resmin çıktısını kağıda 180º döndürerek yerleştirme işlemini yapmak için kullanılan seçenektir? A) Potrait B) Landscape C)Plot upside-down D) Display E) Limit CEVAP ANAHTARI 1. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimin çıktısını almak için printer ayarlarını gösteren diyalog sayfası adıdır? B) Plot 2. Aşağıdakilerden hangisi kağıt seçim yapmanızı gösterir? A) Paper size 3. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimlerin pencereye göre çıktı almanızı sağlayan seçenektir? C) Window 4. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimlerin çıktı almadan önce nasıl görüneceğini gösteren seçenektir? B) Full Preview 5. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimlerin boyutlarına bakmadan ekrana tam olarak yayar? E) Extents 6. Aşağıdakilerden hangisi kağıt üzerine aktarılacak çizimlerin ölçeğini gösteren seçenektir? A) Plot scale 7. Aşağıdakilerden hangisi yazdırılacak doğru yazıcı seçeneğidir? B) Plot device 8. Aşağıdakilerden hangisi çizdiğiniz resmin çıktısını alırken kağıt konumunu belirleyen diyalog sayfası adıdır? E) Drawing orientation

230 9. Aşağıdakilerden hangisi çizdiğiniz resmin çıktısını kağıda 180º döndürerek yerleştirme işlemini yapmak için kullanılan seçenektir? C) Plot upside-down DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Ölçme sorularındaki yanlış cevaplarınızı tekrar ederek, araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayanız. PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ UYGULAMALI ÖLÇME ARAÇLARI (PERFORMANS TESTLERİ) Uygulama1: Aşağıda resmi verilmiş iş parçasının ön ve üst görünüşünü çizerek, resim üzerinde ölçülendirip, yüzey işleme işaretlerini yerleştiriniz ve perspektif resmini çizerek gölgelendirme işlemlerini yapınız. Açıklama 1: Parçanın ortasındaki delik 20 mm çapında,+0,02 0,01 toleransında ve raybalanmış bir deliktir. Diğer yerler frezede hassas işlenmiştir. Açıklama 2: Kutunun iki yanında 2x45º pah ve delik üzerinde R2 lik radüs vardır. Açıklama 3: Kutunun altında da üstte gördüğünüz (40x40x10mm) çukur bulunmaktadır.

231 Uygulama 2: Aşağıda tam kesiti çizilmiş ve ölçülendirilmiş iş parçasının, printer ayarlarını yaparak kağıda çizdiriniz.

232 PERFORMANS DEĞERLENDİRME Modülde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz. MODÜL DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ EVET HAYIR Bilgisayar programını yapılacak çizime ve ölçülendirmeye göre ayarladınız mı?. 1- Parçanın çizimi, ölçülendirilmesi ve yüzey sembolleri Parçanın üç görünüşünü çizdiniz mi? Çizimin ölçülendirmesini yaptınız mı?

233 Yüzey işleme ve tolerans işaretlerini verdiniz mi? Açıklayıcı bilgileri yazdınız mı? 2- Perspektif çizimi Perspektif çiziminin işlem sırasını belirlediniz mi? Perspektif çizdiniz mi? Resmin doğru çizilip çizilmediğini kontrol ettiniz mi? 3-Bilgisayarda çizimlerin çıktısını almak Yazıcı ayarlarını yaptınız mı? Çizim çıktı ayarlarını yaptınız mı? Pencereye göre çizim çıktısı aldınız mı? Limit değerine göre çizim çıktısı aldınız mı? Tüm çizim alanının çıktısını aldınız mı? 4- Genel işlemler Birleşme noktalarında budama temizliği yaptınız mı? Resim üzerindeki çizgilerin eksikliği-fazlalığını kontrol ettiniz mi?. Süreyi uygun kullandınız mı? ( 6 saat) DEĞERLENDİRME Modül ile ilgili eksikleriniz var ise ilgili faaliyetlere geri dönerek bu eksiklerinizi tamamlayınız. Modülü başarı ile tamamladıysanız öğretmeninize danışarak bir sonraki modüle geçebilirsiniz. MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Değerli öğrencimiz, işlediğimiz Bilgisayarla Çizim Teknikleri II Modülünü bitirmiş durumdasınız; eğer bu modülü başarı ile tamamladıysanız burada elde ettiğiniz yeterlikleri bundan sonraki modüllerde de sık sık kullanacağınızı unutmayınız. Bu konuların daha bir çok kez karşınıza çıkacağının farkında olarak burada kazandırılan yeterliklerinizi geliştirmek ve güncel gelişmeleri takip etmek, alanınızda yetişmiş bir eleman olmanızı sağlayacaktır.

234 KAYNAKLAR KAYNAKLAR AutoCAD 2000, AutoCAD2002, AutoCAD2004 Program Kaynakları. GÖKALP Baykal, AutoCAD 2002 ve AutoCAD LT 2002, Pusula Yayıncılık GEORGE Omura, Alfa Basım Yayın, 2002 Çıkış Ender, AutoCAD Release 12 for Windows,Türkmen Yayınevi 1995 Şalvarcıoğlu Yiğit, Orhan NAZİF, Gazi Üniversitesi. Bitirme Tezi, 2000 ÇİZİME RESİM EKLEMEK Bu ayki yazımızda, çizimlerimize resim eklemek ve bu resimler üzerinde değişiklik yapmak hakkında biraz bahsedeceğim. Resimlerle çalışmak PhotoShop vb. programlarla daha kolaydır. Ancak resminizin üzerine ölçekli bir çizim yerleştirmeniz oldukça zor bir iştir. AutoCAD gibi milimetrik ölçeklerde çizim yapabilen bir programınız varsa, sorun halledilmiş demektir. Aslında dergimizin amacı gibi, paylaşmak esastır. Örneğin bir resim üzerinde fotomontaj yapacaksınız, bu durumda AutoCAD i kullanmak biraz zor olabilir ve istediğiniz kesim yerlerini tam olarak yakalayamayabilirsiniz. Fakat resmin bazı yerlerine yay, çember, eşkenar bir beşgen veya dolgulu bir çizim eklemek istediğinizde, bu seferde PhotoShop ta çalışmak zor olacaktır. İşte bu noktada yapacağımız işin hangi programa daha uygun olduğunu belirleyip, dosya paylaşımlarını kullanarak istediğimiz sonucu elde edebiliriz. AutoCAD R14 sürümünden itibaren resim formatları üzerinde de artık ekleme, çıkarma, oynama vb. değişiklikler yapabiliyoruz. Konumuzda anlatacağım resimler örnek olması amacıyla tamamiyle AutoCAD kullanılarak yapılmıştır. Bir çizime resim eklemek için AutoCAD Insert menüsünün altındaki Raster Image komutunu kullanacağız. Command: _image Bu noktadan sonra karşınıza bir pencere açılacaktır. Attach butonuna basarak eklemek istediğiniz resmi seçin. Insertion point <0,0>: Eklemek istediğiniz nokta (resmin sola alt köşesinin odaklanacağı nokta) Base image size: Width: 1.00, Height: 0.75 <Unitless> Scale factor <1>: 300 (Yukarıda görülen resmin boyutlarını ölçeklendirmek suretiyel kaç katını resminize eklemek istediğinizi belirtiyorsunuz. Burada Mouse kullanmak daha avantajlı olabilir.) ** STRETCH ** <Stretch to point>/base point/copy/undo/exit: (Eğer resmin boyutlarını beğenmediyseniz, Stretch komutunu kullanarak boyutunu değiştireilirsiniz.)

235 İlk resmimiz olan Golden Gate köprüsü çizime eklendi. Command: _image İkinci resmim olan kartal resminide çizime eklemek için aynı yolları kullanıyorum. Daha sonra Kartal ı köprü üzerine ekleyeceğim. Bakalım gerçekçi duruyor mu? Insertion point <0,0>: Base image size: Width: 1.00, Height: 0.75 <Unitless> Scale factor <1>:

236 Bu resimde Kartal ın oralı olmadığı anlaşılıyor. Ancak Kartal resmi üzerinde biraz kırpma yapmam gerekiyor. Bunun için Modify menüsünün altındaki seçeneklerden önce Object, altından Image Clip seçeneğini belirliyorum. Command: _imageclip Select image to clip: Other corner: (Resmimi sağdan sola seçme yüntemini kullanarak seçiyorum. Resmin üzerine tıklayarak seçim yapmak biraz zordur. Bu yüzden sağdan sola seçme yöntemini kullanmak daha akıllıca olur. ON/OFF/Delete/<New boundary>: ON: Kırpmayı etkinleştirir ve kırpılmış resmi bir önceki sınırlarıyla gösterir. OFF: Kırpmayı kapatır ve resmin esas sınırlarını gösterir. Delete: Kırpma sınırlarını kaldırır ve tüm resim görüntülenir. New Boundary: Kırpma sınırlarını belirlememizi sağlayan seçenektir. Polygonal/<Rectangular>: p (Kırpma sınırlarımı Polygon kullanarak yapacağım. Diktörtgen sınırlandırmasını kullanarak istediğim seçimi yapamam. Ancak resmin belirli bir bölgesini seçecekseniz, Rectangular seçimi kullanabilirsiniz.) First point: Kırpma yapacağım ilk noktayı belirliyorum. Undo/<Next point>: Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>:

237 Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: Close/Undo/<Next point>: c (polygon u kapatıyorum) Mouse u kullanarak seçim yapacağım noktaları tıklıyorum. Dikkat edilmesi gereken nokta, çizdiğim polygonun dış kısmı atılacak ve iç kısmı görünür olacaktır. Polygonda kapatma komutu, komutu verdiğniz noktadan ilk noktaya çizilecek olan bir çizgidir. Bu sebeple close komutunu vermeden önce çizginin nereden geçeceğini saptamanız gerekir.

238 Kartal ın kırpmak istediğim noktalarını kırptıktan sonra, seçili olan resmi Move komutunu kullanarak sağa kaydırıyorum. Şimdi Kartal oralı gibi duruyor mu? Düşündümde, bu köprünün ortasındaki dikdörtgen kısımlar, beşgen olsaymış daha iyi dururmuş gibi geldi bana. Birde şu köprüyü tutan çelik halatlara birkaç tane daha ekleyeyim de yıkılma riski ortadan kalksın. Tabi köprünün üzerine birde reklam asmak gerekecek. Boş durmasın Burası işin esprisi. Ancak lazım olduğu noktada daha gerçekçi çizimlerle resmin üzerine ekleme yapabilirsiniz.

239 Resimler üzerinde sizde değişiklikler yapabilirsiniz..dwg dosyasını indirmek için tıklayın Yarın yada az sonra ne olacağını bilmiyoruz. Bu nedenle elimizde olan zamanı iyi değerlendirmek zorundayız. Bugünlerin de geçeceğini unutmadan, gelecekte ahlanmamak için şu anı boşa harcamamalıyız.